بر اساس مصوبه کمیته هماهنگی مالچهای غیرنفتی که در سازمان محیط زیست تشکیل میشود، گرد و غبار استانهای سیستان، خوزستان و اصفهان با مالچهای غیرنفتی مهار میشود.
بررسیها نشان میدهد ایران به طور میانگین ۲ میلیارد تن در سال فرسایش خاک دارد و فرسایش بادی در مناطق بیابانی یکی از چالشهای جدی کشور است و مالچپاشی یکی از راهکارهای تثبیت خاک به شمار میشود.
به دلیل اینکه مالچهای نفتی عوارض مختلفی از خود به جا میگذارد، از این رو در سالهای اخیر تولید مالچهای زیستی مختلف در دستور کار شرکتهای دانشبنیان قرار گرفت. از سوی دیگر رطوبت هر مترمکعب خاک بیش از هفت برابر رطوبت همین مقدار پوشش گیاهی است، یعنی این رطوبت خاک است که موجب توسعه پوششهای گیاهی و مرتع میشود. بر این اساس است که حل مشکل آب کشور بدون در نظر گرفتن مشکل خاک امکانپذیر نیست.
مالچ به صورتهای سنگریزهای، قیری یا زیستی است که برای جلوگیری از بلند شدن گرد و غبار هنگام وزیدن باد شدید روی خاک پاشیده میشود. مالچ زیستی فرآوری شده از آب و مواد بیولوژیکی است و خاصیت کودی برای درختان نیز میتواند داشته باشد. طرح تثبیت خاک برای مهار گرد و غبار از سوی ستاد حفاظت محیط زیست و ستاد ملی گرد و غبار برای ارزیابی تثبیتکنندهها و مالچهای غیرنفتی انجام میشود تا در صورت به صرفه بودن و کارایی داشتن جایگزین تثبیتکنندههای نفتی برای استفاده در بعضی از مناطق شوند.
در همین خصوص دبیر کارگروه تخصصی توسعه فناوریهای آب، خشکسالی، فرسایش و محیط زیست معاونت علمیوفناوری ریاستجمهوری به ایسنا گفت: بر اساس مصوبه کمیته هماهنگی مالچهای غیرنفتی که در سازمان محیط زیست تشکیل میشود، سه شرکت به ما معرفی شده که به منظور اجرای فاز پایلوت مالچهای زیستی تولید شده سه سایت با هماهنگی سازمان جنگلها و مراتع و آبخیزداری کشور تعیین شده است.
نادر قلیابراهیمی، استانهای اصفهان، سیستان و خوزستان را سه سایت تعیین شده در این زمینه عنوان کرد و یادآور شد: سازوکار اجرایی این طرح فراهم شده است تا بتوانیم در سطح مشخصی، مالچهای غیرنفتی را اعمال کنیم.
ابراهیمی، مالچهای غیرنفتی را مالچهای زیست تخریبپذیری توصیف کرد که سازگاری خوبی با شرایط بیابانی کشور دارند و ادامه داد: از سوی دیگر این مالچها هزینههای سنگین مالچهای نفتی را به همراه ندارند، ضمن آنکه مالچهای زیستی قادرند شرایط بهینهای را برای تثبیت کانونهای گرد و غبار و استقرار گیاه و پوشش سبز مهیا کنند.
دبیر کارگروه تخصصی توسعه فناوریهای آب و خشکسالی با تأکید بر اینکه جلوگیری از فرسایش بادی در مناطق مختلف بیابانی از دیگر مزیتهای مالچهای غیرنفتی است، اظهار کرد: مهمترین چالش ما در مناطق بیابانی، فرسایش بادی است که امیدواریم با اجرایی شدن این نوع مالچها در سال جاری اقدام به رفع این چالش شود.
وی در خصوص اجرای پایلوت مالچهای زیستی در برخی از استانهای کشور، خاطر نشان کرد: در سالهای گذشته در مراحل پایلوت، مالچهای زیستی در استانهای اصفهان و خوزستان اجرایی شد که نتایج خوبی به دست آمد و امیدواریم با توسعه این طرحها، با همکاری سازمان جنگلها و مراتع بتوانیم مالچهای زیستی و غیرنفتی را جایگزین مالچهای نفتی کنیم و یک حرکت خوبی برای جریانسازی استفاده از فرصتها و توانمندیهای شرکتهای دانشبنیان در رفع چالشها فراهم شود.
ابراهیمی با اشاره به مراحل اجرای طرح پایلوت مالچهای زیستی در سه سایت مختلف کشور، توضیح داد: بعد از این فاز، مرحله پایش مالچهای غیرنفتی انجام خواهد شد و بعد از تأیید، نسخه قابل توسعه نتایج را به سازمان جنگلها ارائه خواهیم کرد.
به گفته وی، یک دوره مالچهای زیستی پایش میشود و طی مدت یک سال در معرض شرایط مختلف آب و هوایی مورد تست و ارزیابی قرار میگیرد.
ابراهیمی در خصوص پایداری مالچهای غیرنفتی در محیط توضیح داد: ما در این مطالعات موردی در زمینه عدم پایداری در بررسیها و پایشها نداشتیم. ممکن است برخی مالچهای غیرنفتی بعضی خصوصیات خاص را داشته باشند که نتیجه ویژه بگیریم، ولی تاکنون نکته منفی در زمینه این مالچها نداشتهایم.
دبیر کارگروه تخصصی توسعه فناوریهای آب و خشکسالی معاونت علمی ریاستجمهوری ادامه داد: مهمترین نکته در این زمینه آن است که ما در مناطق بیابانی به شرایط مناسبی برای اقتصادی کردن منابع طبیعی و بیابانزدایی اقتصادی نیاز داریم تا شرایط لازم برای حضور افراد بومی و تولید و اشتغال فراهم شود و قطعاً مالچهای غیرنفتی به دلیل دارا بودن قیمت مناسب و کارکرد عالی، میتوانند شرایط مناسبی را برای اقتصادی کردن عرصههای بیابانی و بیابانزدایی ایجاد کنند.
