سعد حریری، نخستوزیر مکلف لبنان پس از ۹ ماه ناتوانی در تشکیل کابینه از سمت خود کنارهگیری کرد تا بحران سیاسی تشکیل دولت در این کشور تداوم یابد، اقدامی که بهانه لازم را به دست هواداران حریری داد تا به خیابانها ریخته و دست به شورش بزنند. رسانههای لبنانی این اقدام را کودتا علیه توافق سیاسی توصیف و فشارهای ریاض در تحمیل خواستههایش در تشکیل کابینه را یکی از دلایل آن اعلام کردند.
در شرایطی که لبنان برای رهایی از آشوب و اعتراضات معیشتی به دولت قوی نیاز دارد، همچنان با بحران سیاسی روبهرو است. هرچند در روزهای اخیر خبرهایی مبنی بر اعلام کابینه جدید از سوی سعد حریری به گوش میرسید، اما روز پنج شنبه ماجرا برعکس شد و حریری از این سمت استعفا داد. به گزارش خبرگزاری ملی لبنان، سعد حریری روز پنج شنبه پس از دیدار با میشل عون، رئیسجمهور لبنان گفت: «از تشکیل کابینه انصراف دادم.» حریری تأکید کرد: «در جریان این دیدار اصلاحیههایی از سوی رئیسجمهور درباره لیستی که ارائه کردم دریافت کردم.» حریری ادامه داد: «ما درباره مسائل اعتمادساز گفتگو کردیم و واضح است که هیچ چیز تغییر نکرده و به نظر میرسد که ما با رئیسجمهور به توافق نمیرسیم.» وی با بیان اینکه من وقت بیشتری را پیشنهاد کردم، افزود: «اما به دید رئیسجمهور دیگر جایی برای توافق وجود ندارد، بنابراین من بهخاطر عدم تشکیل دولت عذرخواهی کردم و خدا به کشورم کمک کند.» درحالی که حریری در اظهاراتش میشل عون را مسئول انسداد سیاسی معرفی کرده، دفتر ریاست جمهوری نظر مخالف آن را اعلام کرده است. به گزارش شبکه العالم، «کاخ ریاست جمهوری لبنان در بیانیهای اعلام کرد سعد حریری برای گفتگو درباره هرگونه اصلاحی درباره ترکیب پیشنهادی کابینهاش آمادگی نداشت.» کاخ ریاست جمهوری افزود: «مخالفت حریری با اصل توافق با رئیسجمهور نشان میدهد او تصمیمش را برای انصراف از تشکیل دولت قبلاً گرفته بود.» برخی منابع لبنانی هم رد طرف خارجی را در این ماجرا دخیل میدانند و معتقدند: «برخلاف آنکه بسیاری اختلافات داخلی را علت این تصمیم حریری میدانند، او در نتیجه فشارهای سعودی انصراف داده است.» روزنامه الاخبار نیز تصمیم حریری را کودتا علیه توافق سیاسی میان گروههای سیاسی لبنان و مساعدت دبیرکل حزبالله برای تسریع روند تشکیل کابینه لبنان توصیف کرد.
سعد حریری وظیفه تشکیل دولت لبنان را در اکتبر گذشته بر عهده گرفت، اما سایه نفوذ و مداخله دولتهای خارجی بر او و تصمیمگیریهایش و نیز اختلافات در روند سیاسی این کشور، بهرغم آنکه لبنان با بحران مالی و در بدترین وضعیت اقتصادی طی دهههای گذشته قرار دارد، تاکنون مانع از تشکیل دولت در لبنان شده است. حریری در سال ۲۰۱۷ نیز مأمور تشکیل کابینه شد، اما با فشارهای سعودیها در نهایت از این سمت کنارهگیری کرد. استعفای حریری درحالی صورت گرفته که بحران سیاسی در لبنان، این کشور را به بحران اقتصادی کشانده و این کشور با کمبود شدید سوخت، دارو و افزایش قیمت دلار و افزایش قیمت کالاهای اساسی مواجه است. امریکا و عربستان سعودی در سالهای اخیر با مداخله در امور داخلی لبنان و دامن زدن به آشوبها در این کشور تلاش میکنند حزبالله را از قدرت کنار زده و تضعیف کنند، اما این تلاشها تاکنون با شکست مواجه شده است.
تشدید اعتراضات
انصراف حریری از نخستوزیری آتش اعتراضات مردمی را شعلهور کرد و بسیاری از هواداران او بلافاصله به خیابانها آمدند و دست به آشوب زدند. به گزارش شبکه المنار، در شهر «غربا» هواداران حریری، با آتش زدن سطل آشغالها چند خیابان را مسدود کردند که به درگیری میان آنها و نیروهای ارتش انجامید و معترضان به سمت نیروهای ارتش سنگ پرتاب کرده و نظامیان نیز تیر هوایی پلاستیکی شلیک کردند. در برخی مناطق بیروت و شهرهای دیگر لبنان نیز درگیریها در تمام ساعات نیمه شب تا صبح جمعه ادامه داشت. معترضان اتوبان «خلده» و «الناعمه» در بیروت را با آتش زدن لاستیکها بستند. در استان «البقاع» نیز در چند منطقه طرفداران حریری دست به اعتراض زدند. در شمال لبنان در استان طرابلس نیز معترضان جاده «الضنیه» به طرابلس را با آتش زدن لاستیکها بستند. در شهر ساحلی صیدا نیز برخی در اعتراض به افزایش قیمت دلار چند میدان اصلی شهر را بستند.
واکنشهای جهانی
انصراف حریری واکنشهایی را در عرصه جهانی به همراه داشته است. اروپا و امریکا که یکی از مسببان اصلی بحران سیاسی در لبنان هستند از این مسئله ابراز نگرانی کردند. به گزارش یورونیوز، آنتونی بلینکن، وزیر خارجه امریکا در واکنش به انصراف حریری، گفت که رهبران سیاسی لبنان، فرصتی ۹ماهه را هدر دادند. بلینکن انصراف حریری از تشکیل کابینه را یک تحول ناامیدکننده برای مردم لبنان دانست و از سیاستمداران این کشور خواست هر چه سریعتر دولت جدید را تشکیل دهند. به گزارش خبرگزاری فرانسه، ژان ایو لودریان، وزیر امور خارجه فرانسه گفت که سران لبنان قادر به حل بحرانی که خودشان ایجاد کردهاند نیستند. لودریان گفت که لبنان در وضعیت خودویرانی قرار دارد و سیاسیون، مقصر ایجاد چنین وضعیتی هستند. احمد ابوالغیط، دبیرکل اتحادیه عرب اقدام حریری را خطرناک خواند و درباره تبعات آن برای وضعیت آینده لبنان هشدار داد.
