با خروج نیروهای امریکایی، چین در حال اجرای برنامههای خود در مورد افغانستان است. اگرچه دامنه میزان تحقق دستور کار چین هنوز مشخص نیست، ولی مسلم است که این کشور تاکنون گامهای بلندی برداشته است. پکن که سالها در سکوت جایگاه راهبردی این کشور را نظارهگر بوده، گفتگوهای غیررسمی را با سیاستمداران و عناصر مخالف در افغانستان برگزار کرده است.
در واقع، خروج امریکا و ناتو به چین امکان داده است تا برای تبدیل شدن به جدیدترین بازیگر در «بازی بزرگ» -یادآور زمانی که دو امپراتوری انگلیس و روسیه در رویارویی سیاسی و دیپلماتیک با هدف دستیابی به قدرت و نفوذ بر افغانستان و سرزمینهای همسایه آسیای مرکزی و جنوبی با یکدیگر سرشاخ شده بودند- تلاش کند. حمله شوروی به افغانستان و حمله اکتبر ۲۰۰۱ امریکا نیز یادآور بازی بزرگ بود.
امریکا برای نابودی القاعده و طالبان وارد افغانستان شد، ولی اکنون بیهوده بودن نگهداری نیروها در افغانستان را پذیرفته است. کارشناسان مسائل راهبردی امریکا نگرانند که بازگشت طالبان به قدرت منجر به بازگشت القاعده و پیامدهای ویرانگر برای مردم و به ویژه زنان شود. از نظر چین، افغانستان جایگاه مهمی در طرح بلندپروازانه یک کمربند یک جاده دارد که هدف آن تقویت جایگاه پکن در آسیای میانه و گسترش دسترسی خود به اروپا از طریق راه آهن، جاده و دریاست. سیاستمداران افغانی با خروج نیروهای غربی و امریکایی به چین متمایل شدهاند. تلاشهای پیشین چین در جلب نظر افغانستان به علت نفوذ گسترده امریکا بر دولت این کشور ناموفق بود، ولی اکنون انتظار میرود اشرف غنی با پکن گفتگو کند. غنی به شدت نیازمند منابع جایگزین مالی، تسلیحاتی و حتی نظامی برای مقابله با هرگونه اقدام غیرمنتظره طالبان است. بازگشت طالبان به افغانستان میتواند بازگشت گروه مهلک القاعده و کابوسی برای امریکا، غرب و چین باشد.
ناظران امریکایی اقدامات چین در افغانستان میگویند پکن حدود پنج سال پیش با ربانی، وزیر خارجه وقت افغانستان، درباره احتمال گسترش دالان اقتصادی چین و پاکستان به افغانستان تحت ابتکار یک کمربند یک جاده، مذاکره کرده بودند، ولی با تماس میان سفرای هند و امریکا در کابل و فشار بر ربانی، او این نگاه را کنار گذاشت. هند سرمایهگذاری عظیمی در طرحهای توسعه در افغانستان انجام داده است.
چین میخواهد با وعده توسعه و بازسازی، نظر افغانستان محاصره شده در خشکی را جلب کند و جایگاه راهبردی افغانستان نیز به نوبه خود به چین کمک میکند تا نفوذ خود را در سراسر جهان گسترش دهد، ولی پر کردن خلأ امریکا و غرب برای چین کار سادهای نخواهد بود. چین باید از نقطه توقف پنج سال پیش شروع کند و گفتگوهایی غیررسمی نیز با طالبان انجام داده است. اگرچه به نظر میرسد خروج امریکا مانع بزرگی را از مقابل چین برداشته، ولی مقابله با طالبان بیزار از بیگانگان کار سادهای نخواهد بود.
واداشتن طالبان به امضای توافق صلح میتواند شروع خوبی برای چین باشد، ولی چگونه میتوان مطمئن بود که طالبان روزی آنها را از افغانستان بیرون نمیکند؟ موفقیت چین در افغانستان به صلح و ثبات بستگی دارد، ولی افغانستان به ندرت صلح و ثبات را تجربه کرده است. باید دید آیا چین با استفاده از مشوقهای اقتصادی و تجاری، در جایی که دیگران شکست خوردهاند، موفق خواهد شد.
منبع: دیلی صباح
ترجمه (تلخیص): اداره کل رسانههای خارجی
