
گردشگری عبارت است از مجموعه فعالیتهایی که طی آن فرد محیط زندگی خود را به منظور حضور در دل طبیعت و سایر شهرها ترک کرده و از طریق این راهکار روحیهای که در طول یک دوره کاری دچار کاستیهایی شده بود را مورد ترمیم قرار دهد.با توجه به این موضوع هر گردشگر مناطقی را که از لحاظ فرهنگی، طبیعی، آب و هوایی و امکانات دارای رتبهای بالاتر باشد را برای این سفر در نظر میگیرد به همین دلیل است که بسیاری از کشورهای جهان حتی به علت داشتن شرایط نامساعد طبیعی با فراهم کردن انواعی از امکانات درهای کشور خود را به سوی گردشگران خارجی باز میکنند تا از این طریق فواید بیشتری را به خود اختصاص دهند تا در سایه آن امکانات مناسبتری برای مردمان خود فراهم کنند.با توجه به این شرایط و توجه خاص کشورهای جهان به مقوله گردشگری این موضوع برای ایران نیز بسیار حائز اهمیت میباشد، چرا که کشور ما، از تاریخی کهن برخوردار بوده و آداب و سنن متفاوتی در آن جریان دارد. بنابراین ضروری به نظر میآید تا مسؤولین سازمان میراث فرهنگی و گردشگری با لحاظ چنین شرایطی از تجارب دیگر کشورهای توریستپذیر جهان استفاده کرده و با ورود بخش خصوصی به این صنعت فضایی رقابتی را مابین آژانسهای مسافرتی به وجود آورد. این روش باعث میشود تا اجزای مختلف صنعت گردشگری همچون زنجیرههایی عظیم به یکدیگر متصل و افقهایی جدید از این صنعت در کشور نمایان شود.صنعت گردشگری در طول تاریخ خود با فراز و نشیبهای بسیاری روبهرو بوده که میتوان با تدبیری مناسب این فراز و فرودها را به سوی رشد و تعالی راهنمایی نمود و با حضور بخش خصوصی در این صنعت زیرساختهای لازم برای گردشگری فراهم و این پروژه ملی به سر منزل مقصود برسد. ملکزاده معاون سازمان میراث فرهنگی و گردشگری در این رابطه به خبرنگار ما گفت: بخش خصوصی به عنوان مولد اقتصاد هنوز نتوانسته آنچنان که شایسته است در این صنعت وارد گردد. این بخش میتواند با حضور در ابعاد مختلف این صنعت که هماکنون جایگاه خاصی در کشورهای جهان پیدا کرده است تعریف مناسبی را از سفر برای اقشار مختلف جامعه فراهم نماید. حضور بخش خصوصی میتواند سفر را به سبد خانواده وارد نمایند. لذا میطلبد تا برای رسیدن به این هدف اقدامات علمی و عملی مؤثری صورت بپذیرد.وی در ادامه افزود: در صنعت گردشگری ایران المانهای مختلف به آن نحو که شایسته این است در کنار یکدیگر قرار نگرفته لذا این صنعت ضعفهای بسیاری را در حال حاضر دارا میباشدکه تنها راهکار برای حل آنها تعامل فیمابین بخش خصوصی و دولتی است. ملکزاده در ادامه به مشکلات پیشروی بخش خصوصی اشاره کرد و گفت: این بخش در حوزههای مختلف با مشکلات عدیدهای دست به گریبان است که این مشکلات در دو بخش دفاتر خدمات مسافرتی و جهانگردی و حوزه اقامت بسیار چشمگیر است. این دو حوزه میتوانند با قرار گرفتن در کنار هم و ارائه خدمات ارزان علاوه بر این که مشکلات خود را مرتفع نمایند خانواده و گروههای مسافری را به سفر وا داشته و آنان را از سفر ارزان قیمت مطمئن سازند در حالی که با توجه به نوع عملکرد تورهای مسافرتی در سالهای اخیر این مهم محقق نگردیده و تورها به بیراهه رفتهاند. وی در ادامه به نظارت بر فعالیتهای آژانسهای مسافرتی و صدور مجوز برای آنها اشاره کرد و گفت: یکی از اقداماتی که سازمان میراث فرهنگی و گردشگری به جهت تخصصی کردن فعالیتها در بین آژانسهای مسافرتی نموده تخصصیابی در بین این آژانسهاست که از این طریق هر آژانس خدمات ویژه و خاصی را ارائه دهد و از ورود آن به همه زمینه جلوگیری گردد. با توجه به بررسیهای صورت گرفته آژانسهایی که میخواهند در حوزهای خاص مثل گردشگری روستایی، عشایری و... فعالیت نمایند باید از تجارب علمی و عملی لازم برخوردار باشند.شایان ذکر است در سال گذشته 904 میلیون گردشگر از نقاط مختلف جهان بازدید به عمل آوردهاند که این رقم بر اساس برآوردهای سازمان تجارت جهانی (WTO) در سال 2010 بالغ بر یک میلیارد نفر و در سال 2020 به رقم یک میلیارد و هفتصد و شصت میلیون خواهد رسید. با توجه به این ارقام میطلبد در سالی که با عنوان سال اصلاح الگوی مصرف معرفی گردیده، الگوهای مناسب برای این صنعت شناسایی و زمینه برای رسیدن به اهداف چشمانداز 20 ساله که هماکنون با آن فاصله چشمگیری داریم، فراهم گردد. گردشگری موتور محرکه قوی برای اقتصاد کشورهای در حال توسعه به حساب میآید. موفقیت این صنعت که هر روزه جایگاه خود را بیش از پیش باز مینماید، تحت رهبری دولتها محقق میشود که در کنار فعالیتهای دولتی حضور بخش خصوصی میتواند در این راه انگیزههای بیشماری را حاصل نماید.حال با توجه به شرایط حاکم بر اقتصاد جهانی به نظر میرسد تنها صنعتی که از گزند این آسیبها در امان مانده صنعت گردشگری است، چرا که این صنعت بسیار قابل انعطاف است و میتواند در برابر انواع فشارها مقاومت کند. پس در این رابطه باید لحاظ داشت که توریسم جزء لاینفک زندگی مدرن انسان امروزی به حساب میآید به طوری که میتوان گفت که سفر را به طور کلی از زندگی انسانی حذف کرد.ایران به عنوان معدود کشورهای جهان دارای ظرفیتهای بسیاری است به گونهای که این کشور در زمره 10 کشور برتر جهان از لحاظ نقاط پر جاذبه قرار گرفته است. با ورود بخش خصوصی به این صنعت و ارائه تصویری مناسب از ایران در جلوی دیدگان بازدیدکنندگان میتوان ظرفیتهای سیاحتی و گردشگری کشور را بیش از پیش افزایش داد، ولی تاکنون در این رابطه اقدامات مؤثری از سوی سازمان میراث فرهنگی و گردشگری صورت نپذیرفته تا این توانمندی از بالقوه به بالفعل مبدل شود و اقتصاد کشور از اقتصاد تکبعدی ( وابسته به درآمدهای نفتی) خارج شود. امروزه یک سوم از درآمد جهان حاصل بخش گردشگری و جذب توریست است که متأسفانه سهم ایران در این زمینه بسیار ناچیز میباشد.در پایان باید به این نکته توجه داشت که صنعت گردشگری بعد از صنعت نفت و خودروسازی مهمترین صنعت جهان به حساب میآید که در این رابطه نگرش دولتمردان نسبت به این موضوع باید بسیار دقیق باشد و برای آن برنامهریزی عملی در دست داشته باشند. در این امر بسیار ضروری است تا مسؤولین سازمان میراث فرهنگی و گردشگری از حد شعارگرایی که هماکنون با آن دست به گریبان هستند خارج شوند و میراث ایرانی را بار دیگر به جهانیان ارائه کنند.اما مسأله گردشگری موضوعی نیست که فقط نیازمند به ورود یک بخش خاص یا توجه به یک حوزه داشته باشد. این صنعت که میتواند به عنوان پشتوانه اقتصادی کشور در سالهای آینده مطرح گردد میبایست از ابعاد مختلف مورد بحث و بررسی قرار گیرد تا از این طریق دریچههایی که تا کنون روی شکوفایی این صنعت بسته مانده بود باز شده و تعالی این پروژه را به ارمغان بیاورد. مسائلی همچون توجه به مولفه امنیت، توجه به راهنماییهای لیدرهای گردشگری که در ارتباط مستقیم با مسائل و مشکلات این حوزه میباشند، نبود امکانات مناسب در سفارتخانهها برای معرفی کشور و همچنین نیازمند بودن بخشهای مختلف گردشگری به وجود امکانات همه و همه از موضوعاتی است که میبایست به طور علمیمورد بحث و بررسی قرار گیرد. توریست ورزشییکی از راههایی که از طریق آن میتوان گردشگر را به سوی ایران هدایت نمود استفاده از موقعیتهای ورزشی و جذب مسافر است که به عبارتی آن را توریست ورزشی مینامند. اما توریست ورزشی چیست و توریست ورزشی کیست؟توریست ورزشی شخصی است که توسط یک تور ورزشی از رشته ورزشی مورد دلخواه به عنوان تماشاچی همانند بازیهای آسیایی، جهانی و ... حضور یابد و یا تمایل دارد در رویدادهای ورزشی مشارکت نماید. توریستهای ورزشی میتوانند بر اساس اهداف ورزشی به سه طبقه تقسیم شوند. الف) مشارکت کنندگان در رویدادها (ورزشکاران)، ب) تماشاچیان ج) عاشقان ورزشی. حال با توجه به این موضوعات میتوان با استفاده از استعدادهای موجود در کشور گردشگران را به داخل کشور آورد و علاوه بر ارتقای سطح ورزش درآمدهای ملی را افزایش داد. راهنمایان؛ رابط سه رأس مثلث گردشگریراهنمایان گردشگری یا به عبارت دیگر «لیدرها» به عنوان یکی از مهمترین عناصری که ارتباط مستقیم با بخشهای مختلف گردشگری دارند میتوانند به عنوان مشاوران سازمان میراث فرهنگی و گردشگری نقش به سزایی در مرتفع کردن بسیاری از مشکلات عرصه گردشگری داشته باشند.راهنمایان گردشگری در نقطه ثقل مثلثی قرار دارند که 3 رأس آن را دفاتر خدمات مسافرتی، سازمانهای متولی گردشگری و گردشگران تشکیل میدهند و به خاطر همین ویژگی میتوانند رابط امین هر 3 رأس این مثلث باشند. از آنجا که آنها از نزدیک با مشکلات دست و پنجه نرم میکنند، ایدههایی برای راحتی گردشگران در ذهنشان شکل میگیرد که میتواند نهایتا به سود گردشگری کشور واقع شود. با این حال تاکنون از این ویژگی راهنمایان گردشگری بهرهبرداری نشده است. بروشورهایی که در سفارتخانهها یافت نمیشودبرگزاری نمایشگاه جهت معرفی بناها، محصولات و دستاوردهای تاریخی ایران زمین در کشورهای دیگر از جمله راهکارهایی است که از طریق آن میتوان کشور چهار فصل ایران را به جهانیان بیش از پیش معرفی کرد. در این نمایشگاهها باید تصاویری که از نقاط مختلف کشور تهیه شده در قالب بروشور و کارت پستال به حاضرین اهدا شود تا آنان از این طریق تمایل بیشتری برای حضور در کشورمان داشته باشند. از سوی دیگر سفارتخانهها نیز باید با تهیه این اقلام مراجعین خود را با ایران بیش از پیش آشنا کنند. این در حالی است که بسیاری از سفارتخانههای ایران در سایر کشورها فاقد چنین تراکتهایی هستند و نمیتوانند نیازهای مسافرین ایران را از این طریق پاسخگو باشند. لذا بسیاری از افرادی که به ایران مسافرت میکنند فاقد اطلاعات کافی در مورد این کشور میباشند که این موضوع ناشی از نوع عملکرد رایزنهای فرهنگی در سفارتخانهها میباشند. کمبود امکانات اقامتیکاهش تعرفه هتلها یکی از سیاستهایی است که کشورهای مختلف برای جذب هرچه بیشتر گردشگران اعمال میکنند این در حالی است که این سیاست در کشور ما از جایگاه خاصی برخوردار نیست. ارائه امکانات مناسب با قیمت مناسب همواره میتواند سازمان میراث فرهنگی را در راستای رسیدن به اهداف چشم انداز 20 ساله کمک کند. این درحالی است که در بسیاری از مناطق گردشگری امکانات در حد صفر بوده در نتیجه نمیتوان توقع داشت که گردشگران در اماکنی حضور یابند که از کمترین امکانات لازم برخوردار نباشند.اجرای سیاستگذاری و برنامه ریزی صحیح نه تنها میتواند در جذب توریست خارجی بلکه در جذب گردشگر داخلی بسیار موثر باشد. ارائه برنامههایی متناسب با خصوصیات هر منطقه میتواند روحیه تک سفری مردم ایران را به نقاط شمالی کشور عوض کند و آنان را به سمت دیگر نقاط هدایت کند.