در هفتههای اخیر بحث هستهای صلحآمیز ایران شاهد سه رخداد مهم بود که هر یک به نوبه خود به لحاظ میزان اثرگذاری در برون رفت از فضای حاکم بر فعالیت هستهای صلحآمیز ایران دارای اهمیت هستند. رخداد نخست مذاکرات نمایندگان جمهوری اسلامی ایران و 1+5 حول محورهای بسته پیشنهادی بهروز شده ایران در نهم مهرماه در ژنو بود. رخداد دوم اعلام دومین مرکز غنیسازی اورانیوم معروف به سایت فردو بود که متعاقب آن سفر مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی به تهران صورت پذیرفت و گزاره مرتبط و تکمیلی رخداد دوم توافق بر سر بازرسی از سایت فردو در سوم آبانماه است که بدین ترتیب با موافقت ایران برای سفر بازرسان و بازدید از سایت فردو در سوم آبان دومین رخداد مؤثر در حوزه مربوط به فعالیت هستهای صلحآمیز ایران با هدف کاستن از بار سیاسی موضوع و نشان دادن حسننیت به طرفهای مقابل رقم میخورد. اما رخداد سوم، درخواست جمهوری اسلامی ایران از آژانس و کشورهای دارای فناوری غنیسازی اورانیوم برای فروش اورانیوم با غنای 75/19 درصد به ایران جهت تأمین سوخت رآکتور 5 مگاواتی تهران است که در اردیبهشتماه درخواست آن تسلیم آژانس شد و به دنبال آن نیز رسماً از سوی رئیس جمهور و دبیر شورایعالی امنیت ملی در هفتههای اخیر مطرح شد و اکنون در مذاکرات وین نمایندگان ایران با حضور نمایندگانی از آژانس، آمریکا و روسیه در مورد آن گفتوگو کردند. یافتن فرمولی برای تأمین اورانیوم مورد نیاز رآکتور تهران چه از طریق تحویل اورانیوم با غنای 5/3 درصد به طرف خارجی جهت غنیسازی تا مرز 75/19 درصد و سپس تحویل آن به ایران یا فروش مستقیم اورانیوم با غنای 75/19 درصد به تهران مواردی هستند که به نظر میرسد طرفین روی آنها رایزنی کرده باشند. ضمن اینکه ایران اعلام کرده است در صورت طفره رفتن فروشندگان سوخت، خود به غنیسازی 75/19 درصد دست خواهد زد.
صرفنظر از میزان اثرگذاری هر یک از این سه رخداد بر تعدیل فضای حاکم بر فعالیت هستهای صلحآمیز ایران به نظر میرسد مذاکرات ژنو 2 بیشتر در حوزه کاستن از فشارهای سیاسی موضوع، مؤثر خواهد بود و همزمان مذاکرات وین درباره اورانیوم رآکتور تهران و همچنین ادامه همکاری با آژانس جهت بازرسی از فردو در حوزه همکاریهای فنی و حقوقی در قالب مقررات آژانس دارای اهمیت هستند که میتواند به غنیسازی بیشتر کمک نموده، تلاش برخی کشورها برای امنیتی نگهداشتن اتمسفر حاکم بر فعالیت هستهای ایران را بیاثر سازد و آن را در مسیر طبیعی قرار دهد.
