نوری مالکی نخست وزیر عراق روز شنبه دومین سفر خود را به آمریکا پس از روی کار آمدن باراک اوباما آغاز کرد. جمعی از وزرا از جمله وزیر امور خارجه و وزیر اقتصاد و دارایی و تعدادی از مشاوران وی را در این سفر همراهی میکنند. اهداف این سفر از ابعاد مختلف قابل تأمل و بررسی است؛ یکی از اهداف این سفر شرکت در اجلاس جذب سرمایهگذاری خارجی در عراق اعلام شده است که مشابه این اجلاس هنگام سفر نوری مالکی به انگلیس در این کشور نیز برگزار شده بود. به نظر میرسد آمریکا و انگلیس در صددند با میزبانی این همایشها و انعقاد قراردادهای اقتصادی، تجاری و نفتی با عراق، به تدریج حضور نظامی خود را به حضور اقتصادی تبدیل کنند تا به مرور حداقل بخشی از زیانهای ناشی از اشغال را جبران کنند. به عبارت روشنتر آمریکا و انگلیس در تلاشند از نیازهای عراق به بازسازی در جهت منافع اقتصادی و تجاری خود فرصتسازی کنند. بنا بر این هر چند بازسازی عراق حق و نیاز طبیعی این کشور به شمار میرود و طبیعتاً این کشور تلاش میکند از هر فرصت ممکن در این زمینه استفاده کند، اما اگر جذب سرمایهگذاران خارجی بیحساب و کتاب باشد چه بسا برخی از آنچه که اینک فرصت تلقی میشود، در آینده ممکن است خود به یک تهدید تبدیل شود. امکان نفوذ و سیطره شرکتهای اسراییلی به بخشهای اقتصادی و تجاری و انرژی عراق و همچنین تبدیل سلطه نظامی دولتهای اشغالگر عراق به سلطه اقتصادی از جمله تهدیدهایی است که در این خصوص احساس میشود.
از دیگر اهداف اعلامی سفر نوری مالکی به آمریکا پیگیری رایزنیهای این کشور برای خروج از زیر فصل 7 منشور ملل متحد است. عراق برای احیای حاکمیت ملی خود به این امر نیاز دارد و اساساً یکی از اهداف و دلایل توجیهی عراق از امضای موافقتنامه امنیتی- راهبردی با آمریکا نیز جلب موافقت آمریکا در این زمینه بوده است. اما به چند علت این هدف تاکنون تحقق نیافته است؛ نخست اینکه چون هنوز موافقتنامه امنیتی- راهبردی آمریکا در همهپرسی تأیید نشده است بنابراین به نظر میرسد آمریکا در این خصوص وقتکشی میکند. دوم اینکه کویت بر خلاف عراق تمام تلاش سیاسی و دیپلماتیک خود را به کار گرفته تا از خروج عراق از زیر فصل 7 جلوگیری کند، زیرا میخواهد از دریافت بقیه غرامتهای جنگی خود که بیش از 25 میلیارد دلار است اطمینان یابد. هر چند در جریان سفر اخیر رئیس پارلمان عراق به کویت دو طرف توافق کردند که طلبهای کویت از عراق در خود عراق سرمایهگذاری شود اما تاکنون شاخصی که حاکی از تغییر رفتار و سیاست کویت باشد، مشاهده نشده است. با این حال اهمیت خروج عراق از زیر فصل 7 با نزدیک شدن به تاریخ برگزاری انتخابات پارلمانی عراق برای نوری مالکی اهمیت مضاعف مییابد، به خصوص آنکه وی با خودداری از شرکت در ائتلاف ملی عراق، ائتلاف جدیدی را تحت عنوان ائتلاف حکومت قانون تشکیل داده است و به شدت برای پیروزی در انتخابات پارلمانی آینده همانند انتخابات شوراهای استانی گذشته تلاش میکند. در این جهت نوری مالکی در صدد شتاب بخشیدن به روند اجرای موافقتنامه خروج نیروهای خارجی از این کشور است تا از فضای ضد اشغال حاکم بر افکار عمومی داخلی در جهت پیروزی در انتخابات استفاده و بهرهبرداری کند.
اما از دیگر اهداف اعلامی سفر نوری مالکی به آمریکا پیگیری درخواست عراق برای تشکیل دادگاه بینالمللی درباره حملات تروریستی در این کشور است. دولت عراق از این طریق میخواهد کشورهای عربی مظنون به دخالت در ناامنیهای این کشور را به پایان دادن به حمایتهای خود از عاملان ناامنیها شامل بعثیها و القاعده وادار کند.
آنچه که دولت عراق را به ارائه و پیگیری این درخواست واداشته است، نگرانیهایی است که این کشور از دخالت کشورهای عربی در انتخابات پارلمانی آینده عراق دارند.
در مجموع ماهیت اهداف اعلامی سفر نوری مالکی به آمریکا به گونهای است که نمیتوان انتظار نتیجهای را از این سفر داشت زیرا در خصوص جذب سرمایهگذاری خارجی اولاً خود کشورهای غربی به لحاظ بحران اقتصادی و مالی که با آن مواجهند اکنون خود به سرمایهگذاری خارجی نیاز پیدا کردهاند و دوم اینکه اگر جذب سرمایهگذاری خارجی بدون ملاحظه باشد میتواند خود در آینده به عامل ناامنی منجر شود. در عرصه خروج از زیر فصل 7 و شتاب بخشیدن به روند اجرای موافقتنامه نیز ابتکار عمل در دست آمریکاست، ضمن اینکه مانعتراشیهای کویت نیز به قوت خود باقی است و درخصوص تشکیل دادگاه بینالمللی برای بررسی حملات تروریستی در عراق نیز بعید است که آمریکا با این موضوع موافقت کند، زیرا ممکن است پای آمریکا نیز به ماجرا کشیده شود.
