متعاقب برگزاری نشست رؤسای جمهوری کشورهای عضو سازمان همکاریهای شانگهای، که حدود 4 ماه قبل در یکاترینبورگ روسیه برگزار شد، اجلاس نخست وزیران کشورهای عضو این سازمان در 22/7/88 در شهر پکن چین برگزار شد که از طرف کشورمان نیز معاون اول رئیسجمهور، محمدرضا رحیمی حضور داشت.
برای این اجلاس، 4 پیشنهاد رسمی از جانب کشورمان به شرح ذیل مطرح و ارائه شده است:
1- نظام اقتصادی سیاسی بین کشورهای عضو به طور مستقل و با محوریت اخلاق و مبانی معنوی به گونهای طراحی شود که از صدمات به وجود آمده در شرایط فعلی جهان مصون باشد.
2- با توجه به تجربه بسیار خوبی که بانکداری بدون ربا در جریان بحران اقتصادی جهانی به نمایش گذاشت جمهوری اسلامی مجدداً بر پیشنهاد رئیسجمهور خود در اجلاس گذشته مبنی بر ایجاد بانک مشترک با حضور اعضای اصلی و ناظر و حرکت کشورهای عضو به سمت بانکداری بدون ربا تأکید میکند.
3- با عنایت به حجم بالای تولید، مصرف و تجارت کشورهای عضو، پیشنهاد میشود اعضای سازمان به سمت ایجاد و استفاده از پول جدید ملی و منطقهای حرکت کنند.
4- با توجه به وجود منابع مازاد پراکنده، مناسب است اعضای سازمان تمهیدات لازم جهت جذب سرمایه خارجی از طریق به مناقصه گذاشتن طرحهای تولیدی خود اتخاذ کنند.
دورنما و تحلیل:
1- با توجه به نوپایی ساختار این سازمان، طبیعی است که فعال گردیدن آن درعرصههای اقتصادی، تجاری و بازرگانی هم به صورت مشترک و چند جانبه و هم در قالبهای دو جانبه و منطقهای مستلزم طی شدن زمان میباشد.
2- ضمن اینکه در این مسیر علاوه بر وجود برخی مشکلات فعلی در جهت مکملسازی مقوله اقتصاد و تجارت در سطوح مختلف بین کشورهای عضو سازمان شانگهای، بحثهای دیگری هم به عنوان موانع مهم وجود دارند که درست است که در حاشیه امور مطرح هستند اما سایه سنگین آنها به روان شدن چرخههای حرکت اقتصادی در این سازمان تأثیرگذار است، از جمله: کارشکنیها و سنگاندازیهایی که آمریکا و غرب در مسیر شکلگیری سازمان شانگهای و استحکام آن و عدم همگرایی کشورهای عضو، آشکارا و در خفا و پنهان انجام میدهند(با سناریوسازیهای متعدد در ابعاد دو جانبه و حتی منطقهای و بینالمللی به منظور چالش بین کشورها).
3- طبیعی است که با توجه به روند حرکت آمریکا و غرب در مسائل جهان و یکهتازیهایی که آمریکاییها و همپیمانان آنها در مسائل مختلف در جهان انجام میدهند این امر با ماهیت شکلگیری سازمانهایی از قبیل شانگهای که در آنها علاوه بر حضور قدرتهای منطقهای و جهانی بزرگی همچون چین، روسیه و جمهوریاسلامی ایران، با دارا بودن جمعیت قابل توجهی از جهان قرار دارند و همگرایی آنها در جهت تشکیل یک بلوک قدرت جدید، در تضاد و تعارضی جدی است.
نتیجه اینکه:
1- امروزه یکی از بازیگران جدی و جدید در عرصه روابط بینالملل و جهان، سازمانهای منطقهای و بینالمللی هستند که در سطوح مختلف و در برخی از مناطق جهان آرام آرام جایگزین حرکت انفرادی کشورها در مسائل مختلف گردیده و عاملی برای همگرایی و حرکتها، در سطوح و عرصههای گوناگون در جهان محسوب میشوند.
بدون تردید سازمان شانگهای نیز میتواند به عنوان یکی از این ابزارها، با کارآمدترکردن خود در عرصههای گوناگون، در آیندهای نه چندان دور تبدیل به یک سازمان قدرتمند منطقهای و با کارکرد کاملاً بینالمللی شده و خود یکی از موانع یکهتازیهای آمریکا و برخی همپیمانانش در جهان محسوب شود.
2- در این راستا ریشهدوانی و استحکام و مکملسازی پایه اقتصاد و روابط اقتصادی و تجاری و بازرگانی کشورهای عضو شانگهای، در کنار پیوندهای سیاسی، امنیتی و ... آنها میتواند عامل بسیار مهم و تعیین کنندهای به منظور قوام و دوام عملی این سازمان و رشد و گسترش نفوذ روز افزون آنها در ابعاد منطقهای باشد.
3- پیشنهادهای ارائه شده از سوی جمهوری اسلامی ایران همگی در این مسیر و تحقق اهداف عالیه سازمانی، با رویکردهای همهجانبهنگر و عمیقنگر میباشد، که امید است در جهت رشد و شکوفایی هرچه بیشتر این سازمان مورد توجه سایر کشورهای عضو قرار گرفته و بزودی عملی و اجرایی نیز شود.
