نور و صدا در هر فضایی میتواند باشد اما به ضرورت ایجابی آن مکان افراد برای رفتن به مکانی منظوری را دنبال میکند، مثلاً در خیابان نهایت کاری که شهروند انجام میدهد رانندگی است و هرگز انتظار ندارد نور آنجا برای مطالعه مناسب باشد و یا افراد از رفتن به پارکها و فضای سبز به دنبال دیدن چهره شاداب خود وخانوادهشان هستند نه اینکه چهره رنگ پریده آنها را زیر نور زردرنگ لامپهای پارک مشاهده کنند. افراد هرگز توقع ندارند در محیط طبیعی پارکها با نورهای مصنوعی و رنگی احاطه شوند و به جای اینکه از منظره و رنگهای طبیعی بهرهمند شوند، با طیفی از نورهای مصنوعی و ناهمگون با محیط مواجه شوند. نور همچنین نباید کل فضا را پر کند، به طوری که چیز دیگری دیده نشود، بلکه باید به ناظر در دیدن واقعیات اطراف کمک کند. علاوه بر نور امواج دیگری نیز ورای آنچه دیده میشود وجود دارد که در کنترل رفتارهای اجتماعی دخیل هستند. بدن انسان با انرژی، نور و امواج رادیویی و مادون قرمز ارتباط برقرار میکند، به همین دلیل است که افراد با طبایع گرم و اهالی جنوب و مناطق گرمسیری جذب رنگهای سرد میشوند و افراد با طبایع سرد و اهالی مناطق سردسیری به رنگهای گرم متمایلترند. همچنین هر پیام و یا خبر خوشی در قالب انرژی اطلاعاتی و از طریق امواج با انسان ارتباط برقرار میکند. از همین رو است که وقتی خبر خوشی دریافت میکند، هر چقدر هم خسته باشد، شب خوابش نمیبرد و یا صبح زود با اینکه خواب کوتاهی داشته، خسته نیست و احساس شادابی میکند و روز خود را سرشار از شادابی شروع میکند. اطلاعات نوری نیز به همین صورت است و هر آنچه که انسان از نور دریافت میکند را شامل میشود و به همین ترتیب است که مناسبات اجتماعی – انسانی – اخلاقی را تحت تأثیر قرار میدهد. با این وجود روشنایی مطلوب با چند مشخصه شناخته میشود:
1- کارایی بصری مناسبی داشته باشد، یعنی نور موجود حداقل نیاز برای دیدن را تأمین کند. جادهها و معابر حداقل نورپردازی را داشته باشند تا امنیت رانندگی و اجتماعی ایجاد شود. در ایران بالای 95 درصد به این بخش که فقط تأمین حداقلها است توجه میشود.
2- آرامش بصری به همراه داشته باشد چه در فضاهای خارجی و چه در فضاهای داخلی. بدن بیش از 80 درصد اطلاعات خود را به واسطه چشم به دست میآورد، در کشور ما برای ایجاد این آرامش قوانین، قواعد و استانداردهایی وجود ندارد و یا اگر هم هست اجرا نمیشوند.
3- شاخص نمود رنگ؛ منبع روشنایی باید رنگهای واقعی را نشان دهد. لامپهای رنگی در سطح شهر ایران کارایی نور را از بین میبرند.
4- نمود بصری؛ بعد از تأمین حداقلهای نورپردازی با تابش نور از جهتهای مختلف و استفاده از سایه و روشن و نورهای رنگی هویت وجودی شهرها معرفی شود.
عمدهترین مشکل نورپردازان روشن کردن فضاهای باز و نامحدود است. در روشنایی این فضاها که از نور طبیعی بهره میگیرند، باد، فصلها و رشد درختان از موانع پر قدرت در مقابل سیستمهای نوری به شمار میروند. شب نیمی از جهان است و در این بخش از جهان هستی است که نور معنا پیدا میکند. کلاویس وینترهاگر عقیده دارد: در زندگی شهرنشینی، رفته رفته نقش ستارگان کمرنگتر میشود، در حالی که باید دوباره به آنها نظر بیفکنیم و با الهام از آنها، نور مناسب شب را به شهرها هدیه کنیم. باید چراغها و آذینبندی را از تمدنها و فرهنگها برداریم.
آلودگی نوری هنگامی ایجاد میشود که مقدار و کیفیت نور مطلوب دید نیست. وقتی هر فردی مختار باشد تابلوی مغازهاش را به هر میزان روشن کند و یا جلوی خانهاش را با هر چراغی روشن کند، مقرراتی نیز وجود نداشته باشد که رفتار شهروندان را در این باره کنترل کند، لزوم تدوین استاندارد جامع شهرسازی بیش از پیش نمایان میشود.
