آیا پیرترین جشنواره كشور رشد خواهد كرد؟

وظیفه من چیست؟ این سؤالی است كه پاسخ به آن می‌تواند راه زندگی هر فردی را مشخص كند. اما در شاهراه هنر مگر تاریكی هم جایی دارد. پاسخ یك نه ناقابل است اما همیشه جاده‌های هنر در روز طی نمی‌شوند. همین جشنواره رشد كه پدر همه جشنواره‌های ایرانی است 39دوره برگزار شده است و نتیجه آن نه در كتابی وجود دارد و نه محصولات آن به خانه‌ای در روستاهای اطراف چابهار رسیده است. به راستی محصولات این جشنواره با این قدمت و البته با داشتن بزرگترین نوع مخاطب كه همان دانش آموزان و معلمان هستند به كجا می‌رود. زمزمه، صدای معلمان این جشنواره را یكی از بزرگ‌ترین دستاوردهای جامعه معلمان كشور می‌داند اما آیا به راستی اهداف این جشنواره محقق شده است. برای دانستن این موضوع با حمیدرضا كفاش دبیر 39جشنواره فیلم رشد گفت‌وگویی داشته‌ام. پروژه درس ملی چیست كه شما به منظور آن محصول تولید می‌كنید؟برنامه درس ملی یك پروژه در آموزش و پرورش است و برای اینكه از چیستی آن اطلاع حاصل كنیم باید صبر كنیم تا این پروژه به مرحله بهره‌برداری برسد. مسؤول این پروژه آقای ذوعلم است كه در دبیرخانه فعال این مجموعه كار می‌كنند. این پروژه مراحل پایانی پیش‌نویس را می‌گذراند. ارتباط برنامه درس ملی با كمیته تكنولوژی آموزشی چیست؟برنامه درسی ملی كمیته‌ای دارد به عنوان مواد و رسانه‌های آموزشی كه من در آنجا به عنوان عضو رسمی حضور دارم. از ابتدا كه در این كمیته حضور پیدا كردیم حرفمان این بوده است كه فیلم، سی دی و وسایل كمك آموزشی باید در یك بسته آموزشی به كلاس‌های درس راه پیدا كند. در حال حاضر محصولات كمك آموزشی در سطح قابل قبولی تولید شده است اما كسی موظف به استفاده از آنها نیست. قانونی برای استفاده از این وسائل جدید آموزشی در روند آموزش وجود ندارد كه معلم ومدرسه را ملزم به استفاده كند و اگر استفاده نكرد مورد بازخواست قرار گیرد. با این وجود شما از تولید وسایلی حرف می‌زنید كه هنوز فلسفه و برنامه اصلی‌اش نه تنها به تصویب نرسیده بلكه تعریف درستی هم از آن در دست نیست.هنوز منابع درس ملی اعلام نشده است. این پروژه در كمیته‌های تخصصی در حال بررسی است. البته دو یا سه ویرایش از آن بیرون آمده است تا كارشناسان نظردهی كنند و از مجموع آنها ویرایش نهایی كه دبیرخانه اعلام می‌كند به شورای عالی آموزش و پرورش می‌رود تا مورد تصویب قرار گیرد. چگونه است كه قبل از تصویب یك پروژه آن هم در سطح ملی محصولات آن آماده می‌شود؟محصولات كمك آموزشی ما بر اساس برنامه درسی موجود تعریف شده است. یعنی ما در حال حاضر كتاب ریاضی1 را در دسترس داریم و برایمان هم معلوم است كه این كتاب تا چند سال عوض نمی‌شود. در این حوزه می‌توانیم فیلم و نرم افزار و. . . تولید كنیم. با توجه به منابع موجود می‌توانیم این كار را انجام دهیم. درس ملی ایده‌آل ماست. در حقیقت باید مشكلات بعد از تولیدات ما را حل كند. چه برنامه درس ملی به اجرا درآید یا نه ما موظف به تولید محصولات نرم افزاری با توجه به منابع موجود درسی هستیم. با این تعریف آثاری كه مورد توجه جشنواره رشد قرار می‌گیرند محصولاتی برای امروز هستند؟جشنواره رشد یكی از كارهای جنبی ماست. ما موظف می‌شویم كه یك فیلم بر اساس كتاب علوم سال چهارم تهیه كنیم طبق آن كتاب متناسب با سیستم آموزشی موجود یك فیلم ساخته می‌شود. معاون فناوری ارتباطات و اطلاعات آموزشی به این علت تأسیس شده است كه یك قدم از روند آموزش و پرورش جلوتر باشد؟ اما از گفته شما این برمی‌آید كه یك خط موازی در حال طی شدن است؟انصافاً ما جلوتر ایستاده‌ایم. ما محصول را بر اساس آخرین برنامه درسی تولید می‌كنیم. در حال حاضر 150 نرم افزار آموزشی تولید كرده‌ایم. 20نمونه امسال،50 نمونه را در دست تولید داریم. می‌دانیدكه هر نرم افزار 6ماه طول می‌كشد تا به تولید برسد. همه این محصولات با صرف زمان و هزینه فراوان تولید شده است اما اگر معلم در راستای سیستم آموزشی از آنها استفاده نكند! همه زحمات ما به هدر می‌رود. هدفی كه ما در برنامه درس ملی در كمیته مواد و رسانه‌ها دنبال می‌كنیم این است كه باید وسایل كمك آموزشی را در برنامه درسی جاگذاری كنیم. شما به عنوان یك معلم ریاضی اگر با وجود فیلم مرتبط و نرم افزار مناسب تنها به تدریس به كمك كتاب پرداختید با شما چه برخوردی خواهد شد. آیا در ارزشیابی شما تأثیری خواهد داشت؟ در حال حاضر این گونه نیست. دانش‌آموز در كلاس، درس را فرا گرفته امتحان می‌دهد بدون اینكه از این همه امكانات موجود استفاده كرده باشد. كسی هم معلم و مدرسه را مورد بازخواست قرار نمی‌دهد كه چرا از سیستم آموزشی نوین استفاده نكردید زیرا این سیستم می‌تواند در تحصیل، بسیار مفید به فایده باشد. ورود ما به برنامه درس ملی از این جهت است كه با وجود چنین برنامه كاربردی است كه نظام آموزشی ما دگرگون خواهد شد. ما نقطه نظراتمان را در كمیسیون‌های تخصصی مرتبط گفته‌ایم. لطفاً بیشتر توضیح بدهید؟كتاب درسی الان در میان خانواده و سیستم آموزشی جا افتاده است. یعنی اگر اول مهر كتاب درسی به مدرسه نمی‌رسید، رسانه‌ها پدر آموزش و پرورش را در می‌آوردند. معلم هم اگر كتاب نداشته باشد كاری نمی‌تواند بكند. اما محصولات كمك آموزشی در این برنامه درسی جایی ندارد در صورتی كه این وسایل، سال‌هاست كه تولید می‌شود و جایش نیز در برنامه‌های درسی دیده شده است اما مورد استفاده قرار نمی‌گیرد. گویا سه هزار دقیقه فیلم از تولیدات جشنواره رشد آماده استفاده در مدارس شده است؟ اما آیا زمینه پیوند بین این فیلم‌ها و سیستم آموزشی ایجاد شده است؟بنده معتقدم یك بخش از كار، تولید است. شما جایی را مورد سؤال قرار داده اید كه رسالتش این است كه بر اساس برنامه درسی موجود محتوای نو و الكترونیك تولید و شبكه آموزشی را تقویت كند. فیلم بسازد نرم افزار تولیدكند. در این قسمت ما در وضعیت مطلوبی قرار داریم. اما در رابطه با زمینه پیوند این محصولات با دانش آموز به عنوان یك كارشناس نه یك مسؤول دولتی باید بگویم خیر و برای ایجاد چنین بستری باید یك برنامه جامع تصویب شود كه در آن تكلیف هر كسی را در جایگاه خودش مشخص كرده باشد. تكلیفی كه برای من معاون فناوری ارتباطات و اطلاعات آموزشی مشخص كرده است این است كه تولیدكننده باشم. برای معاون آموزش و نوآوری اما تعریف دیگری دارد. می‌گوید باید این محصول را بگیرید و با برنامه درسی آموزشی معلم پیوند دهید. برای اداره كل ارزشیابی از معلم تكلیف معین كند. به تعبیر دیگر رسالت پروژه درس ملی این است كه بخش‌های مختلف آموزش و پرورش را همچون دانه‌های یك زنجیر به هم متصل كند؛ این گمشده ماست. پس از 38 دوره برگزاری جشنواره فیلم رشد باید امروز به خودكفایی آثار هنری مرتبط با آموزش و پرورش رسیده باشیم. اما گویا ما در بیماری همه‌گیر واردات افتاده‌ایم و امروز به رشد 40درصد محصولات خارجی رسیده به جشنواره می‌بالیم! چرا؟آثار رسیده به جشنواره فیلم رشد 40درصد افزایش یافته‌اند اما همه اینها كه به درد تعلیم و تربیت ما نمی‌خورد. بیان این موضوع به این جهت است كه امسال در تمام زمینه‌ها كشورهای خارجی به ویژه اروپایی تبلیغات منفی علیه جمهوری اسلامی كرده اند. حرف آنها این بود كه جشنواره‌های علمی آموزشی و فرهنگی هم از طرف خارجی‌ها مورد حمایت قرار نخواهد گرفت. اعلام رشد 40درصدی آثار رسیده بیانگر این است كه به‌رغم همه این تبلیغات هنرمندان و علاقه‌مندان به آموزش و تربیت خیلی به جوسازی‌های سیاسی كاری ندارند و این جشنواره را شناخته و آثارشان را ارسال كرده اند. البته افتخار ما این نیست كه آثار رسیده از خارج رشد كرده اند. اتفاقاً فیلم‌هایی كه به دست ما رسیده اغلب با فرهنگ ما همخوانی ندارند و در كمیته انتخاب كنار گذاشته می‌شوند. ما معتقدیم كه برای فرهنگ خودمان باید محصولات بومی تولید كنیم. ما نمی‌توانیم تولیدات آنها را استفاده كنیم. آیا توانسته‌ایم محصولات بومی در سطح خوب تولید كنیم؟ به نظر من رشد خوبی داشته‌ایم. جشنواره رشد وظیفه شناسایی، انتخاب و معرفی این گونه آثار را دارد كه در این سه بخش تا حدود زیادی موفق بوده است. ما فیلم‌ها را در سطح كشور و جهان انتخاب و معرفی می‌كنیم. جشنواره مدعی نیست كه همه مشكلات آموزش و پرورش كشور را حل می‌كند. این موضوع نیاز به یك عزم ملی دارد. طبق شنیده ها، خانواده آموزش و پرورش در حوزه بازبینی و كارشناسی آثار، برخوردی بخشنامه‌ای دارند؟برای حل این موضوع ما در دو دوره اخیر به سراغ دو دانشگاه تخصصی رفته‌ایم. دانشگاه شهیدرجایی كه تربیت دبیر است و دانشگاه علامه طباطبایی كه دانشكده روانشناسی وعلوم تربیتی است. دانشگاه چه ربطی به فیلم‌های آموزش و پرورش دارد؟در این دو دانشگاه هم معلمان و هم روان‌شناسان تربیت می‌شوند. كسانی كه به تكنولوژی آموزشی اشراف دارند. آثار را برای نمایندگان دانشگاه می‌فرستیم و آثار مورد نقد تخصصی با رویكرد آموزش و تعلیم وتربیت قرار می‌گیرند. نتیجه را به صورت خصوصی به هنرمندان فیلمساز ارائه می‌كنیم. چرا خصوصی؟به هر حال فیلمسازی هنر پر هزینه‌ای است و هنرمندی كه بنا به محبتی كه به آموزش و پرورش دارد اثرش را دوستانه به ما داده است حق دارد كه به صورت دوستانه نقاط ضعف و قدرتش را بداند. چه محصولی از این برخورد حرفه‌ای با آثار بیرون خواهد آمد؟در دوره‌های قبل هر ساله بسیاری از كارشناسان صاحبنام داخلی و خارجی در جشنواره شركت می‌كردند و تنها از این افراد در جهت بازبینی آثار و حضور در جشنواره استفاده می‌شد اما در دوره گذشته به این فكر كردیم كه از این حضور استفاده بهینه داشته باشیم و نتایج مباحث مطرح شده در كارگاه‌های تخصصی كه برگزار می‌شد را در قالب یك كتاب جمع‌آوری كردیم. این كتاب مجموعه‌ای از مقالات صاحبنظران درباره مقوله فیلم‌های آموزشی است كه امیدواریم مبنایی برای نظریه‌پردازی را ایجاد كند. از سویی دیگر یك كتاب هم به متفكرین و یك تیم محقق دانشگاهی این مبحث سفارش دادیم كه در زمینه با چیستی فیلم‌های آموزشی و معیار و ملاك نقد و بررسی آن تالیف شود. تا به حال به صورت علمی به این مقوله كم پرداخته شده است، امیدواریم كه این دو كتاب یك گشایش در این راستا پدید آورند. آیا بودجه‌ای كه برای جشنواره در نظر گرفته شده است، كافی است؟بودجه بسیار كم است. پولی كه رسماً در اختیار ما قرار می‌گیرد 170 میلیون تومان است كه تنها صرف میهمانان خارجی می‌شود. این نوع كارها پر هزینه است. نمی‌شود اساتید دانشگاه را با وعده به كارگاه آموزشی آورد. شما فكر كنید برگزاری یك كارگاه، پیاده‌سازی و بررسی و انتشار چه هزینه‌ای را به خود اختصاص می‌دهد. ما سعی می‌كنیم با توجه به امكاناتمان قدم برداریم. امیدواریم این مباحث در سطح دولت دیده شود. با وجود امكانات كمی كه در دسترس ما است، جشنواره را در سطح بین‌المللی اداره می‌كنیم. كاش این پتانسیل دیده شود و مورد حمایت قرار گیرد. جشنواره‌ای كه 1200 فیلم را جذب و 500 فیلم را به عنوان اهدایی تحویل می‌گیرد در مسیر درست قرار دارد و باید زمینه‌های پیشرفتش فراهم شود. باید آتش این جشنواره را شعله ورتر و مشكلاتش را حل كنیم. جشنواره رشد به نوعی جشنواره فیلم است تا یك جشنواره با اهداف آموزش و پرورش؟چرا؟البته در گذشته این گونه بوده است. اگر دقت كنید از زمان مهندس فرشیدی طی چهار دوره اخیر سعی كرده‌ایم تا جشنواره رشد را به مسیر اصلی برگردانیم. حرف شما را می‌پذیرم. فیلم و هنر كار وزارت ارشاد است. نگاه ما به فیلم از مقوله آموزشی و تربیتی است. مقوله رسانه كار صدا وسیما و ارشاد است. جنس سالن‌های نمایش فیلم‌ها تا چه حد آموزش و پرورشی است؟ما سعی كرده‌ایم تا سالن‌های آموزش و پرورش را برای اكران آثار آماده كنیم و از 14 سالن تنها سینما سپیده و فلسطین هستند كه غیر آموزش و پرورشی هستند. چرا؟دلیلش این است كه فیلم‌های سینمایی بلند را اجازه نمی‌دهند كه به شكل غیر 35میلیمتری اكران كنیم لذا سالن‌های غیر حرفه‌ای‌مان از اكران فیلم‌های سینمایی محروم می‌شوند. برای حل این مشكل ما در چینش آثار سینمایی و آثاری كه رویكردی خاص تر دارند سعی كرده‌ایم در برنامه اكران یك دسته بندی مخلوط از آثار دراماتیك، هنری و آموزشی را مهیا كنیم. چرا طی این سال‌ها نتوانسته‌ایم زمینه‌ای ایجاد كنیم كه فیلم‌هایی ساخته شود كه علاوه بر دراماتیك و مورد توجه مخاطب بودن اهداف ما را نیز پیگیری كنند؟ما در این زمینه با ضعف روبه‌رو هستیم. علاوه بر كمبود فیلم‌های آموزشی با كمبود فیلم‌های آموزشی مورد توجه هم روبه‌رو هستیم. یك عامل تربیت هنرمندان در آموزش و پرورش است وعامل دوم حمایت از آنها در جامعه هنری است. عرصه هنر فیلمسازی عرصه‌ای پر هزینه است و چون ما در آغاز راه هستیم. شاید آثارمان با مخاطب چندان مطلوب روبه‌رو نشوند پس باید توسط سازمان‌هایی مورد حمایت قرار گیرند تا با گذر از دوران تجربه آثار فاخر را تولید كنیم.