مصطفی خدابخشی
وقتى خسته و کوفته آخر شب برمى گردد سریع به سراغ کامپیوترش رفته و به چت روم و دیدار دوستان مجازى اش مى رود.
« - سلام خوبید؟ با برو بچه ها رفته بودیم دیزین...چه حالى داد. راستى بابا برام ماکسیما خریده... چه خبر از شما؟»
این صحبت هاى بهروز است که با نام آیدین هر شب وارد چت روم مى شود.
بهروز تنها شاگرد یک کارگاه جوشکارى است که هر از چند گاهى با پیکان ۵۸ پدرش مسافرکشى هم مى کند اما شب ها در این دنیا به دنبال رویاهاى دست نیافته اش مى گردد.
یکى از راه هاى ساده ولى کم خرجى که هر جوان رایانه دارى آن را تجربه و مدت زمانى را براى آن صرف مى کند، چت کردن است که معمولاً در ابتداى راه و براى اولین بار در ذهن بسیارى این کار نوعى سرگرمى و بعضاً دوست یابى تلقى مى شود.
چت کردن نمى تواند فقط ناشى از کمبود امکانات تفریحى باشد چرا که اگر نگاهى به نحوه گذران اوقات فراغت جوانان قشر مرفه جامعه در کشورهاى مختلف داشته باشیم، متوجه خواهیم شد که بسیارى از آنان وقت زیادى را براى حضور در محیط هاى مجازى اختصاص مى دهند.
براى مثال در خیابان هاى اصلى شهرهاى بلژیک و هلند مغازه هاى بزرگى براى حضور در چنین اتاق هاى گفت وگویى فراهم شده تا از این طریق ارتباطات به راحتى در محیط مجازى صورت پذیرد.
وجود انواع آیکون ها و امکان ارتباط تصویرى در این محیط باعث گردیده تا جذابیت هاى ویژه اى به آن داده شود، ولى با این حال نمى توان گفت که در ایران فقط به دلیل وجود جذابیت هاى این محیط جوانان به سوى دنیاى مجازى گرایش پیدا کنند زیرا بعضاً نحوه استفاده و ادامه ارتباطات در این فضا مغایر با عرف جامعه است.
اتاق چت چیست؟
اتاق گفت وگو یا Chat room ، اتاقى است که در آن افراد بدون آنکه یکدیگر را ببینند با هم در ارتباط با موضوعى خاص به گفت وگو مى پردازند یا ممکن است دو نفر به تنهایى به صحبت خصوصى بپردازند؛ به عبارت دیگر اتاق گفت وگو سرویسى است که این امکان را فراهم مى کند که در هر زمان با بیش از یک نفر گفت وگو کرد. در این محیط مى توان با دیگران ارتباط برقرار نمود و در صورت ادامه پیدا کردن این ارتباط به یک رابطه تعاملى کامل رسید.
چت و فاصله با فرهنگ ایرانى
دکتر هادى معتمدى، متخصص و روانپزشک، محیط چت را یکى از فرآیند هاى دنیاى مدرن مى داند و مى گوید: انسان ها همیشه به سمتى در حال حرکت هستند که جاذبه در آن وجود دارد. اما با تمام این جاذبه ها جوانان باید به این نکته توجه داشته باشند که تهیه کنندگان و ارائه دهندگان چت روم ها از فرهنگ و ارزش هاى ما فاصله بسیارى دارند و امکاناتى را که آنجا جوانان ارائه مى کنند مطابق با رسم و رسومات و روش هاى زندگى خودشان است که با آداب معاشرت ما فاصله زیادى دارد.
پس سازندگان این سایت ها از این قدرت برخوردارند تا الگوهاى فرهنگى خود را به صورت قالب ارائه دهند و آنها را به عنوان قرار داد و اصول اولیه به جوانان جوامع دیگر تحمیل کنند.
به همین علت اولین آسیبى که از این طریق جوانان را مورد تهدید قرار مى دهد، جدا شدن از فرهنگ خودى است.
جدا شدن از فرهنگ خودى و وابسته شدن به فرهنگ بیگانه به عنوان یکى از مهم ترین آسیب هاى فرهنگى به شمار مى آید که مى تواند بنیان فرهنگى و انسجام اصلى هر جامعه را به طور جدى مورد تهدید قرار دهد و آن را دچار بى هویتى کند
آمار و ارقام در کشور ما نشان مى دهند که دانش آموزان مقاطع راهنمایى و متوسطه بیش از سایر افراد تمایل به چت کردن دارند. یعنى افرادى که در سن تاثیرپذیرى قرار دارند و علاقه مندند هر موضوعى را به آزمون و خطا بگذارند.
بنابراین از آنجایى که به اقتضاى سنى اطلاعات کافى نسبت به محیط هاى فرهنگى مختلف ندارند نسبت به آنها مقاومت کمترى نشان داده و این تاثیرپذیرى مى تواند براى آینده آنها خطر آفرین باشد.
پیمایش و تحقیق در این محیط ها نشان مى دهد که علاوه بر گذران اوقات فراغت عوامل دیگرى همچون دوست یابى، ایجاد روابط پنهانى، خیال پردازى و خود بزرگ بینى، سرکار گذاشتن دیگران، تنها بودن و داشتن احساس خلا، بهانه هاى دیگر افراد براى حضور در این فضاست.
دکتر معتمدى در ادامه مى گوید محیط هاى مجازى این امکان را فراهم مى آورند تا فرد ضعف هایش را پنهان کرده و خود را همچون یک قهرمان، یک همه دان و یک همه توان معرفى نماید بدون آنکه واقعاً چنین باشد، حضور در چنین محیط هایى باعث مى شود تا فرد عقده هاى درونى خود را بروز داده و ناداشته هاى خود را داشته فرض کند.
وى بر وجود قدرت خیال پردازى در جوانان تاکید کرده و ادامه مى دهد: جوانان در مکالمات خود بیشتر در مورد آرزوهاى دست نیافته شان صحبت مى کنند، در مورد چیزهایى که ندارند اما در حسرت و آرزویش هستند که این به خودى خود عاملى منفى به حساب نمى آید بلکه با این خیال پردازى ها به سمت جلو حرکت مى کنند مثلاً اگر در سال هاى آینده قصد ازدواج دارند با چنین تخیلى فضاى ذهنى شان را آماده مى کنند تا به آن خواسته برسند اما غرق شدن در این خیال پردازى ها مهم ترین مشکل به حساب مى آید چرا که از نظر علمى رویکردهاى این چنینى وقت زیادى از انسان تلف نموده و استفاده از توانایى ها را به تاخیر مى اندازد زیرا فرد غرق در آرزوها و آمال خود گشته و از دنیاى واقعى فاصله بسیارى مى گیرد این غرق شدن در رؤیاها باعث مى شود تا فرد، به خصوص جوان به محیط هاى گفت وگوى مجازى اعتیاد پیدا کرده و کم کم به شایع ترین پریشانى هاى روانى و رفتارى که کاربران اینترنت به آن دچار هستند، مبتلا شود.
معتادان به این محیط از مباحث حیاتى زندگى همچون توجه به خانواده و ... غافل شده و این غفلت مشکلات عدیده اى را براى آنان به همراه دارد به گواه آمار حتى افرادى که در فضاى مجازى فرد دلخواه خود را یافته و با او ازدواج مى کنند هرگز به عشق و علاقه واقعى نرسیده و اکثر این زندگى ها به جدایى ختم مى شود که این معضلات تماماً ناشى از خلاهاى روحى و روانى فرد و دروغ ها و پنهانکارى هاى دنیاى چت است.
------------------------------------------------------
دنیاى بى انتها
چت در فرهنگ لغت به معناى گفت وگوهاى عامیانه، گپ زدن و دوستانه حرف زدن است. در محیط اینترنت نیز معناى این فناورى، گفتق€ڈوگو در اتاقق€ڈهاى خصوصى یا عمومى است که به سطح برخوردارى امکانات و استفاده آن، از طرف افراد متفاوت است. آنچه مسلم است در طول زمان بر امکانات این سیستم براى برقرارى ارتباطاتى واقعى تر افزوده شده است. استفاده از آیکون، چت صوتى، تصویرى و سه بعدى مؤید این ادعاست. ابزار و امکاناتى که براى خوداظهارى بیشتر که تنها محدود به کلام نباشد، سعى مى کند از باقى حس ها براى یارى واژه ها بهره گیرد. چت ویژگى همزمانى ( چت کردن با چندین نفر در زمان واحد ) را دارد و از طرف دیگر شکست بعد مکانى و فاصله ها ابزار سودمند ارتباطاتى است که محققین ارتباطات مى توانند از آن به نحو احسن بهره ببرند.
------------------------------------------------------
حراف ترین بى زبان
زبان چت از نظر دستورى و نحوى به ویژگى هاى دستورى گفتار نزدیک است، مگر اینکه بخواهیم با طرف مقابل رسمى صحبت کنیم. از حیث موقعیت گفتار مى توان زبان چت را به دو دسته دوستانه و رسمى تقسیم کرد که کاربران در گفت و گو دوستانه تمام ویژگى هاى گفتار از جمله حذف ها و جابه جایى ها را مورد استفاده قرار مى دهند و در گفت وگوى رسمى به واژه سازى مى پردازند که استفاده اقتصادى تر از وقت و کاستن از فضاى خشک گفت و گو، دلایل استفاده از این کلمات جدید و خود ساخته است. به نظر مى رسد بسیارى از واژه هایى که در گفت وگوهاى اینترنتى و پیامک ها ساخته مى شوند مستعد راه پیداکردن به زبان مردم هستند و این یکى از اساسى ترین مشکلاتى است که در آینده مى تواند زبان فارسى را مورد تهدید قرار دهد.
------------------------------------------------------
مخدوش شدن ذهن
جدیدترین مطالعات انجام شده نشان مى دهند، افرادى که هنگام چت و ورود به اتاق گفت وگوى اینترنتى از اسم هاى زنانه استفاده مى کنند، بیشتر در معرض تهدیداتى مانند دریافت پیام هاى هرزه هستند. نتایج یک مطالعه درباره افرادى که از اسامى مردانه و زنانه و برخى نام هاى مستعار هنگام چت استفاده مى کنند، نشان مى دهد کاربرانى که از نام هاى زنانه استفاده مى کنند، روزانه بیش از هزار پیام هرزه دریافت مى کنند. در صورتى که کاربران با نام مردانه تنها چهار پیام و با نام مستعار حدود ۲۵ پیام هرزه دریافت مى کنند. نتایج این مطالعه حاکى از خطرناک بودن ارائه اطلاعات شخصى در اینترنت هنگام چت است، از این رو به کاربران توصیه شده است تا با ذهن مخدوش وارد دنیاى مجازى نشوند.
------------------------------------------------------
پایان فاجعه آمیز
با توجه به این موضوع که محیط چت فقط یک محیط گفتارى است و در آن نمى توان خصوصیات و منش هاى طرف مقابل را به مشاهده نشست باید در نوع برقرارى ارتباط دقت کرد. در بسیارى از موارد خانم ها در این محیط تحت تاثیر سخنان افراد مختلف قرار مى گیرند و اقدام به برقرارى ارتباط با آنان مى کنند که مى تواند حوادث ناگوارى در پى داشته باشد. مرور صفحه حوادث روزنامه ها سندى بر این مدعاست. پسرى ۲۵ ساله با دخترى ۲۸ ساله در چت آشنا مى شوند.آنان چندین بار یکدیگر را ملاقات مى کنند.در آخرین دیدار دختر مى گوید که حامله است و پسر براى فرار از این فاجعه راهى جز حذف دختر از زندگى خود ندارد... خبرى بر اخبار صفحات حوادث افزوده مى شود: آشنایى در اینترنت، قتل در مزرعه
