هفت و نیم ساعت مذاکره در ژنو که غربیها برای آن کف زدند و ایران محتاطانه از آن استقبال کرد، به طور خلاصه حاوی 3 توافق بود:
1- ادامه مذاکرات
2- بازرسی آژانس از تأسیسات جدید غنیسازی ایران
3- انتقال اورانیوم غنی شده تا 5/3 درصد ایران به روسیه برای غنیسازی تا 75/19 درصد، انتقال اورانیوم غنی شده 75/19 به فرانسه برای نظارت و بازگشت آن به ایران.
مقامهای جمهوری اسلامی توافق اول و دوم را به طور صریح تأیید کردهاند ولی ظاهراً از تأیید رسمی توافق سوم اکراه دارند.
طرفهای غربی میگویند که «ایران – به طور اصولی» با مورد سوم موافقت کرده است. چنین توافقی به لحاظ حقوق دیپلماتیک چه معنا و مفهوم و مسؤولیتی برای ایران دارد؟
1- وقتی در مذاکرات دو یا چند جانبه یک هیأت دیپلماتیک اعلام میکند «به طور اصولی» (in principle) با موضوعی موافق است، یعنی اینکه کلیات موضوع را قبول دارد ولی این حق را برای خودش حفظ میکند که بعداً درباره جزئیات آن چون و چرا کند. در مذاکرات ژنو ایران به طور اصولی قبول کرده که طرح را قبول دارد ولی جزئیات آن در نشست هجدهم اکتبر ژنو با حضور کارشناسان آژانس به بحث گذاشته میشود، به این معنی که ایران میتواند در باره میزان غنیسازی در داخل، کشور طرف دوم و سوم و سایر جزئیات توافق چون و چرا کند.
2- سولانا و سایر شرکتکنندگان مذاکرات ژنو میگویند ایران به طور اصولی موافقت کرده که بیشتر اورانیوم غنیسازی شده خود (most of its enriched aranium) را برای غنیسازی بیشتر به خارج ایران ارسال کند، بنابراین هیچ الزامی ندارد که تهران همه اورانیوم غنیسازی شده با درصد پایین (LEU) را برای غنیسازی بیشتر به خارج ارسال کند. از این گذشته شواهد و قوانین منتشر شده از مذاکرات ژنو نشان میدهد که ایران توافق کرده که قسمت اعظم اورانیوم غنیسازی شده خود را که در حال حاضر در اختیار دارد به خارج بفرستد و معلوم نیست که این توافق بر سر کلیت فرآیند غنیسازی توسط ایران بوده است یا نه.
3- حتی اگر ایران قبول کند که همه فرآیند غنیسازیاش را طبق فرمول بالا تحت نظارت و مشارکت بینالمللی دربیاورد، بازهم به معنی این نیست که فرآیند غنیسازی در خاک خود را محدود کرده است.
غنیسازی بین 5/3 درصد تا 75/19 درصد در خارج ایران و با نظارت بینالمللی انجام میشود و بعد از بازگشت اورانیوم غنی شده 75/19، میتوان آن را با میزان بالاتر غنیسازی کرد. به عبارت دیگر هیچ کدام از طرفهای مذاکره کننده نگفتهاند که غنیسازی بیشتر از 75/19 ممکن نیست.
ب: مهمترین امتیاز مذاکرات ژنو برای ایران، خارج شدن بحث تعلیق از فرآیند مذاکرات بود، به این معنی که بحثهای بعدی ما نه بر تعلیق، بلکه بر سر نحوه و گستره غنیسازی توسط ایران خواهد بود. مذاکرات ژنو به طور منحنی قطعنامه 1696 شورای امنیت سازمان ملل در مورخ 31 جولای 2006 را بی اثر کرد. طبق این قطعنامه، شورای امنیت ایران را ملزم میکند که همه فعالیتهای مربوط به غنیسازی و بازفرآوری از جمله «تحقیق و توسعه» را تعلیق کند ولی همان کشورهایی که این قطعنامه و قطعنامههای بعدی را تصویب کردند، روز پنجشنبه در ژنو، غنیسازی ایران را قبول کردند.
4- مذاکرات ژنو به طور ضمنی به تهران این حق را میدهد که اگر کشورهایی که متعهد به غنیسازی اورانیوم ایران از 5/3 تا 75/19 درصد هستند، سوخت هستهای یاد شده را به هر دلیلی به تهران انتقال ندادند، ایران توافقات ژنو را کنار بگذارد.
5- شش کشور طرف هستهای ایران، در مذاکرات ژنو موفق شدند که مقدار اورانیومی را که ایران طی چند سال گذشته غنیسازی کرده بود، تحت نظارت بینالمللی قرار دهند و به اصطلاح نگرانی از انحراف ایران برطرف شد ولی تهران در دراز مدت برخورداری از چرخه سوخت هستهاش را تضمین کرد.
