نگاهی خوش‌بینانه به آزادی سعید حجاریان از زندان

بازگشت پیشروانه

سعید حجاریان از زندان آزاد شد تا آزمونی بزرگ را در ترازوی اذهان عمومی طی کند. حجاریان پس از آزادی رهایی اکنون با ملامت ملامتگران سینه به سینه است و در راه فرارویش بس طاقت و تحمل بایدش، چرا که اکنون آزادی او به نوعی با مفهوم اسارت، آن هم در بند برخی جریانات و رسانه ها است. از طرفی بازگشت ابتدایی او به آغوش ملت و بازبینی انگاره‌هایش در زندان، اذهان بسیاری را متعجب و مبهوت کرده و از سویی دیگر نیز دگم‌های اپیستمولوژی، برخی را اینگونه نا امید کرده است که: «در چاه خشک اگر صددلو هم بیندازیم جز سنگ بالا نمی‌آید.»در چنین مرحله‌ای بعید نیست که تئوریسینی چون سعید حجاریان که خواب ذهنی سران اصلاح‌طلب را به سختی برآشفته و شاکله فکری آنان را به چالش کشانده است در خلسه و مکاشفت با خویش، روز و شب را در مناقشات و منازعات ذهنی حجیمی با مفاهیم و دیدگاه‌های گذشته و کنونی‌اش طی کند.از سویی در حوزه مبانی نظری و حیطه علوم سیاسی، تغییر و یا اصلاح گفتمانی، هرچند رخدادی جالب، اما بدیهی و انکارناپذیر است. علاوه بر آن که با نظر بر فضای سیاسی حاکم بر جامعه، همچنان انتظار می‌رود که مردم، مسؤولان و دولتمردان در برابر بازگشت صادقانه و خالصانه هویتی خطاکار به مبانی و اصول نظام جمهوری اسلامی – در مفهومی انتزاعی «توبه سیاسی»- سعه‌صدر از خویش نشان داده و از بازگشت رو به جلوی آن هویت، با آغوشی باز استقبال کنند. گرچه جای بسی تأسف است که امثال سروش و صانعی و عبدالله نوری و... ، با تغییری از جنس فناتیک – رادیکالیزم در برهه‌ای از زمان ساحل خویش را گم کردند و با هر بادی که در بادبان‌شان افتاد، هردم از این سو به آن سو سرگردان شده‌اند اما با توجه به تجربیاتی از این دست، همچنان می‌توان به مصالحه و حل و فصل دعواهای سیاسی و طبیعی درون نظام و ایجاد حداکثری وحدت و همدلی امید داشت.به هر حال پس از رخداد 22 خرداد، سعید حجاریان ضمن اذعان بر شرایط مساعد و بسیار مطلوب خویش در زندان، در دفاعیه مکتوب خود در دادگاه، بر اشتباهات گذشته‌اش اعتراف و عنوان کرد که حرف‌های کنونی‌اش را هم پیش از این حوادث، در محافل متعددی گفته و نوشته است. در این راستا، هر دو جریان اصلاح‌طلب و اصولگرا، در نسبت یافتگی خود با تئوریسین اصلاحات دچار نوعی ترس و تردید توأم با امید شده‌اند. در این یادداشت تنها همین مورد اشاره است که سعید حجاریان خواسته یا ناخواسته خود را با آزمونی بزرگ مواجه ساخته است و پاسخ این پرسش که «نسبت حجاریان با تاریخ و اجتماع چگونه خواهد بود؟»به آینده و اتفاقات پیش روی فضای سیاسی حاکم بر کشور و نقش‌آفرینی وی بستگی دارد.در این میان، استقبال اصلاح‌طلبان و دیدار حجاریان با عبدالله نوری و... و پرداخت رسانه‌های اصلاح‌طلب به آزادی حجاریان از زندان، ضمن ایجاد این شائبه که اصلاح‌طلبان در پی نکوهش و در یافتن چرایی و چگونگی «تغییر» وی هستند، گزینه اقبال دیدگاه‌های جدید حجاریان و گسیل شدن بخشی از اصلاح‌طلبان به سوی وی را نیز به ذهن متبادر می‌سازد. در هر صورت، امید آن می‌رود که حجاریان در یک بازه زمانی منطقی و تمهید شرایطی به دور از بحران با امعان نظر بر حجم و جنس جریانات سیاسی در آتیه، و نیز دوری کردن از جریان شکست خورده انتخابات دهم، به اصول و مبانی جمهوری اسلامی و قانون اساسی آن تمکین کرده و با بازگشتی رو به جلو، کارنامه عمل زرینی را در پویه تاریخی خویش رقم زند.