محققان سه دانشگاه با بررسي اثرات نانوذرات در حذف قارچهاي موجود در اسکناسهاي رد و بدل شده در چهار محيط اثبات کردند نانوکريستالهاي سلولز و نانوالياف پوشش دادهشده قادر به جذب عوامل بيماريزا از اسکناس هستند.
اسکناس، سکه و قبوضي که بين افراد رد و بدل ميشوند، حاوي 3هزار نوع باکتري هستند. از اين رو در سالهاي اخير به منظور کاهش خطر ابتلا به بيماري از طريق اسکناس، افزودنيهاي ضد ميکروب و ضد قارچ به ساختار کاغذ اسکناس اضافه ميشود.
در اين راستا محققان دانشگاه تهران با همکاري دانشگاههاي شهيد بهشتي و گرگان با بررسي اثرات نانوذرات روي قارچهاي موجود در اسکناسها پيشنهادي را در اين زمينه ارائه کردند.
دکتر مهدي جنوبي، عضو هيئت علمي دانشگاه تهران با اشاره به توانايي بالقوه اسکناس در نگهداري و انتقال عوامل بيماريزا از جمله باکتريها و قارچها به انسان، گفت: ميزان و نوع آلودگي اسکناس، دو مسئله حائز اهميت به شمار ميرود که ممکن است براي هر مکان متفاوت باشد. مثلاً اسکناسهاي مورد استفاده در نانوايي، بيمارستان يا پايانه مسافربري به باکتريهاي متفاوتي آلوده هستند.» وي خاطر نشان کرد: «از اين رو در اين تحقيق ابتدا به بررسي قارچهاي موجود در اسکناسهاي مورد استفاده در چهار مکان مختلف پرداخته شد و سپس تأثير حضور تکي و همزمان دو نانو ماده بر رشد و تکثير قارچها مورد ارزيابي قرار گرفت.»
اين محقق با بيان اينکه نانوذرات ضد ميکروب مورد استفاده در اين طرح منشأ طبيعي دارند و نسبت به ساير افزودنيها قيمت پايينتري دارند، اظهار کرد: از سوي ديگر به دليل اينکه اين افزودنيها در مقياس نانومتري استفاده شدهاند، اثر ضد ميکروبي و ضد قارچي بهمراتب بالاتري را از خود به نمايش گذاشتهاند.»
اين عضو هيئت علمي دانشگاه تهران با اشاره به مراحل اجراي طرح يادآور شد: «در فاز اول اين طرح به بررسي اسکناسهاي موجود در چهار مکان پرتردد از لحاظ حضور ميزان و نوع گونههاي قارچي پرداخته شد که نتايج نشان داد در چهار مکان نانوايي، قصابي، پايانه مسافربري و بيمارستان به ترتيب سه گونه قارچي «آسپرژيلوس»، «آسپرژيلوس نايژر» و «پني سيليوم» گونههاي عمده موجود در اسکناسها ردوبدل شده بودند.»
وي اضافه کرد:« در فاز دوم کاغذهاي اسکناس به وسيله نانوکريستالهاي سلولز و نانوالياف کيتوزان پوشش داده شد و سپس از منظر رشد و تکثير قارچ مورد بررسي قرار گرفتند.»
جنوبي با اشاره به نتايج بهدستآمده از فاز دوم اين مطالعات افزود: «نتايج نشان داد نانوکريستالهاي سلولزي اثر ضد قارچي مشخصي بر قارچ موجود بر سطح اسکناسهاي رد و بدل شده در محيطهاي بيمارستاني نداشتند، اما با افزودن ميزان 6 درصد نانوالياف کيتوزان، فعاليت ضد قارچي قابل ملاحظهاي مشاهده شد.» به گفته وي، همچنين ميتوان دريافت هرچند نانوکريستالهاي سلولز اثر ضدقارچي ندارند، اما حضور آنها موجب بهبود پايداري و چسبندگي نانوالياف کيتوزان و متعاقب آن بهبود عملکرد آنها خواهد شد.»
اين طرح از سوي دکتر مهدي جنوبي عضو هيئت علمي و نرگس شريف موسوي دانشجوي مقطع کارشناسي ارشد دانشگاه تهران، دکتر حسن يوسفي عضو هيئتعلمي دانشگاه گرگان و دکتر ليلا محمدي دانشآموخته مقطع دکتري دانشگاه شهيد بهشتي و با همکاري محققاني از کشورهاي کانادا و سوئد اجرايي و نتايج آن در مجله Carbohydrate Polymers با ضريب تأثير 4/811 منتشر شد.
