ائتلاف عربی نام گروهی از کشورها است که به رهبری عربستان سعودی و از 25 مارس 2015 برای تجاوز نظامی به کشور یمن به راه افتاد و بعد هم ائتلاف دیگری در نیمه دسامبر همان سال شکل گرفت با عنوان ائتلاف نظامی اسلامی و ادعای مبارزه با داعش و گروههای تروریستی. جدای از شیخنشینهای حوزه خلیج فارس، کشورهایی مثل اردن، مصر و سودان هم از ابتدای کار در این ائتلافها حضور داشتند اما حضور آنها به نحوی بوده که از ائتلاف تنها نامی برای این دست جمع شدن کشورها باقی مانده و باید گفت که چاشنی اختلاف و تفرقه طعم اصلی ائتلافهایی بوده که عربستان به راه انداخته است. بعد از بروز بحران بین قطر و عربستان در اوایل ژوئن گذشته، حالا نوبت به اردن رسیده تا دخالت عربستان و امارات برای انجام کودتا علیه ملک عبدالله دوم، پادشاه اردن، برملا شود و نقشه این دو کشور شکست بخورد و از طرف دیگر، بحران در روابط مصر و سودان جدی شود که از یاران نزدیک سعودیها در هر دو ائتلاف هستند.
خبرگزاری سودان روز پنجشنبه گذشته خبر فراخواندن عبدالمحمود عبدالحلیم، سفیر سودان در مصر، را به کشور منتشر کرد و احمد ابوزید، سخنگوی رسمی وزارت خارجه مصر، هم در مقابل اعلام کرد که کشورش در حال ارزیابی دقیق اوضاع است تا بتواند اقدام مناسب را اتخاذ کند. شکی نیست که این اتفاق نشانه جدی از بروز اختلاف جدی بین دو کشور است که هم مسبوق به سابقه است و هم اینکه زمینههای جدی برای کشیده شدن دو کشور متحد سعودیها در مقابل یکدیگر از قبل وجود داشتهاند. مثلث حلایب در مرز دو کشور و محصور به دریای سرخ از قدیمیترین مورد مناقشه بین دو کشور است که از زمان استقلال سودان در 1955 تاکنون بر سر مالکیت این منطقه و شهرستان شلاتین با مصر اختلاف دارد. این پرونده گاه به یک قدمی درگیری نظامی پیش رفته که به نوعی از این اتفاق خودداری شده اما باز اختلاف به قوت خود باقی مانده تا این که سودان حدود دو هفته قبل بابت توافقنامه آلسعود و مصر برای ترسیم مرزهای دریایی به سازمان ملل شکایت کرد چرا که طبق این توافقنامه، تملک مصر بر مثلث حلایب تأیید میشد. زمینه دیگر اختلاف بین دو کشور مربوط به ساخت سد النهضه در کشور اتیوپی میشود که مصر نگران از کاهش میزان آب رودخانه نیل در کشورش بابت ساخته شدن این سد است و سودان را مشوق اصلی اتیوپی در ساخت این سد میداند. حمایت از شورشیان سودانی مخالف عمر البشیر، رئیسجمهور سودان، از جمله اتهامات سودان علیه حکومت ژنرال عبدالفتاح السیسی در مصر است که به نظر سودانیها، السیسی با حمایت از این شورشیان قصد سرنگونی البشیر را دارد.
این میزان از اختلاف برای ممانعت از همکاری واقعی دو کشور در ائتلاف عربی کافی هستند که ورود ترکیه ماجرا را پیچیدهتر کرده است. باید توجه داشت که سفر رجب طیب اردوغان، رئیسجمهور ترکیه، به سودان در روزهای آخر 2017 نمیتوانست از نظر مصر و به خصوص شخص السیسی یک اتفاق عادی تلقی شود و بیش از هر چیز به معنای بروز تهدیدهای تازه علیه او بود. دستاوردهای آن سفر مهر تأییدی به این ارزیابی میزند چون نه تنها امضای قراردادهای تجاری و اقتصادی به ارزش میلیاردها دلار البشیر را در مقابل او تقویت میکند، تعهد سودان به ترکیه برای در اختیار گذاشتن چندین جزیره مسکونی آن هم به مدتی نامحدود یک تهدید مستقیم آن هم در نزدیکی همین مثلث حلایب است.
السیسی که اردوغان را دشمن شماره یک خود میداند تا آن حد که حاضر نشد برای اجلاس فوقالعاده سران سازمان همکاری اسلامی به ترکیه برود و خبرهایی است که سخت تلاش میکرد تا محمود عباس، رئیس تشکیلات خودگردان فلسطینی و ملک عبدالله دوم، پادشاه اردن، را هم از رفتن به این کنفرانس منصرف کند تا به این وسیله ضربهای به وجهه اردوغان زده باشد. السیسی نتوانست این دو را از رفتن به استانبول منصرف کند و حالا عواقب سفر اردوغان به سودان را میبیند که این کشور سفیرش را به خارطوم، پایتخت سودان، فراخوانده چرا که شریکی مثل ترکیه را در مقابله با مصر دارد. در هر صورت، فراخواندن عبدالمحمود عبدالحمید مقدمهای است از یک دوره تنش جدی بین مصر و سودان که این تنش بعد از بحران بین آلسعود و قطر و دخالت آلسعود و اماراتیها در اردن برای انجام یک کودتا، سومین مورد جدی است که نشان میدهد اختلاف و تفرقه تنها واقعیت موجود در زیر لوای ائتلاف عربی است.
