عربستان به دنبال فرار آبرومندانه از جهنم خودساخته يمن

ائتلاف عربی به رهبری عربستان سعودی تمام تلاش خود را به‌ کار گرفت تا ارتش و کمیته‌های مردمی یمن را شکست دهد، اما با گذشت نزديك به سه سال کاری از پیش نبرده، و در همه زمینه ها شکست خورده و در جهنم خودساخته یمن گرفتار شده است.

عربستان و شيخ نشين هاي عربي سه سال پيش با عمليات «طوفان قاطعيت» تجاوز به خاك يمن را شروع كردند؛ عملياتي كه پيش بيني مي شد كار نيروهاي انقلابي يمن را يكسره خواهد كرد اما جنگ افروزي سعودي و هم پيمانانش در يمن تاكنون نتيجه اي در برنداشته و عربستان سعودي با كشتار مردم بي گناه يمن و نابودي زيرساختهاي اين كشور و ارتكاب جنايات جنگي، كارنامه سياهي از خود در منطقه به يادگار گذاشته است. اكنون، عربستان در باتلاق نظامی، سیاسی و اقتصادی یمن گرفتار شده و اين جنگ نابرابر رژيم آل سعود را در برابر جامعه بین ‌المللی و افکار عمومی جهاني به سقوط کشانده است، آن هم پس از جنایاتی که این رژیم در حق ملت یمن مرتکب شده و شکست ‌ها و خساراتی که در جبهه‌های مختلف و بخصوص در مرزها شامل مناطق نجران، جیزان و عسیر متحمل شده است.

محمد بن سلمان، وليعهد جوياي نام عربستان پیش بینی می کرد که با جنگ برق آسا علیه یمن طی چند روز وارد صنعا شده و کار انصارالله را یکسره می کند، اما جنگ فرسایشی و پرهزینه یمن ثابت کرد عربستان از اوضاع یمن و قدرت مردم این کشور در پایداری و مدیریت نبرد آگاهی ندارد. پيشروي نيروهاي يمني در عمق خاك عربستان و هلاكت صدها تن از نظاميان سعودي نشان داد كه برخلاف تصور مقامات رياض، يمني ها دست و پا بسته نبودند و به رغم حملات گسترده هوايي ائتلاف عربي، اين يمني ها بودند كه در عرصه ميداني پيروز شدند.

هزينه هاي سنگين جنگ

مقامات عربستان كه روي جنگ كوتاه مدت سرمايه گذاري كرده بودند، اما ادامه اين جنگ هزينه هاي سرسام آروري را براي سعودي ها تحميل كرد. بر اساس گزارشهاي اعلام شده هزينه هاي جنگ يمن حدود يك تريليون و 500 ميليارد دلار براورده شده است، اين هزينه در شرايطي است كه ائتلاف عربي هيچ دستاوردي نداشته است و اين هزينه ها روي دوش شيخ نشينها سنگيني مي كند. تحميل اين هزينه ها در كنار كسري بودجه عربستان كه ناشي از كاهش قيمت نفت بود، موجي از نگراني ها را در بين خاندان سعودي ايجاد كرده است.

عملیات نظامی عربستان در خاک یمن و راهی کردن هزاران مزدور به سمت اين كشور زیان های بسیاری برای عربستان به دنبال داشت و سبب وخامت اوضاع نظامی، اقتصادی و سیاسی عربستان شده است و افشای آن نیز گسترش نارضایتی‌های عمومی در داخل این کشور را به ‌دنبال خواهد داشت. مشخصا طاقت عربستان برای تحمل هزینه های سنگین جنگ اندازه ای دارد و این اندازه که به پایان برسد، نه تنها جنگ به پایان می رسد، بلکه اقتدار عربستان هم پایان خواهد یافت.

عربستان كه اين روزها دچار كسري بودجه شده است و توان ادامه جنگ در يمن نيز برايش سخت شده است، دست به اقدامات و تصفيه حساب هاي شخصي در خاندان سعودي زده است. هرچند پادشاه عربستان و پسرش بازداشت شاهزادگان سعودي را بخشي از برنامه مبارزه با فساد مالي اعلام كرده اند اما اين مسئله تنها بهانه اي براي سرپوش گذاشتن بر مشكلات اقتصادي است و به نظر مي رسد، بن سلمان با اين اقدام تلاش دارد با غارت ثروت شاهزاده هاي سعودي كه نبالغ به 800 ميليارد دلار مي شود، بخشي از هزينه هاي كمرشكن جنگ يمن را جبران كند. همچنانكه تعدادي از شاهزاده هاي سعودي در ازاي پرداخت مبلغي از ثروت خود آزاد شده اند و اين مسئله نمايشي بودن مقابله با فساد را نشان مي دهد. به باور ناظران، هزینه هنگفت جنگ علیه یمن عربستان را به سوی بحران های اقتصادی خفته پیش خواهد برد و سرمایه گذاران و شاهزادگان را به فرار از این کشور مجبور خواهد کرد.

تغيير موازنه ميداني به نفع يمني ها

محور سعودي به رغم برخورداري از پيشرفته ترين سلاح ها، اما نتوانست خاك يمن را اشغال كند و اين يمني ها بودند كه در خاك عربستان پيشروي كرده و بخشي از مرزهاي جنوبي اين كشور را به كنترل خود درآوردند. نيروهاي يمني كه در ابتدا تنها به دفاع از خاك خود در مقابل متجاوزان مبادرت مي كردند پس از گذشت چند ماه از جنگ معادله را به نفع خود تغيير دادند و از حالت دفاعي به حالت هجومي روي آوردند. نیروهای دریایی، زمینی و موشکی یمن به صورت چشمگير و سریع پیشرفت کردند تا جایی که موشک های یمن به ریاض رسید و داد و فریادها را بلند کرد و جنگ فراموش شده در یمن را به صدر اخبار جهان باز گرداند. اکنون عربستان از نیروهای ارتش و کمیته های مردمی یمن ضربه کمرشکنی خورده و در حال غرق شدن در باتلاق یمن است. این در شرایطی است که رياض هنوز هم بر این مساله پافشاری می کند که می تواند کار را با گزينه نظامی یکسره کند.

شليك موشک بالستیک که فرودگاه خالد بن عبدالعزیز را در ریاض هدف قرار داد بیانگر پیشرفت بی نظیر و راهبردی ارتش و کمیته های مردمی یمن است. اقدام نیروهای یمني در شلیک موشک به ریاض نشان داد در آینده روند جنگ وارد مرحله تازه ای خواهد شد که تمام خاك عربستان هدف حملات موشکی نیروهای یمن قرار خواهد گرفت. همچنانكه رهبران انصارالله، امارات و عربستان را به حملات بيشتر تهديد كرده اند.

فرود آمدن موشک یمن در فرودگاه ریاض خطرناک ترین رویداد در جنگ یمن است و تکرار چنین حمله هایی طرح ولیعهد عربستان برای آغاز پروژهای راهبردی در عربستان را تهدید می کند. حمله موشكي به ریاض چنان غافلگيرانه بود كه مقامات عربستان را سردرگم کرد. این موضوع سبب شد ریاض محاصره یمن را سخت تر و همه گذرگاه های زمینی، دریایی و هوایی را بر روی یمن ببندد.

با وجود اینکه عربستان و همپیمانان آن از لحاظ ادوات نظامي در وضعيت بسيار بهتري نسبت به يمني ها قرار دارند، اما باز هم ارتش عربستان نمی تواند مرزهای خود را از کنترل نیروهای یمن خارج سازد و هر روز تعداد زيادي از پایگاه های عربستان به کنترل ارتش و کمیته های مردمی یمن می افتد.

ناظران بر این باورند که نبرد در یمن به سود عربستان و همپیمانان آن پیش نمی ‌رود و این مساله همه معادله‌ های سیاسی و اقتصادی را به سود نیروهای يمني تغییر می ‌دهد و آنها مي توانند با استفاده از برگ برنده‌های سیاسی و نظامی خود در مرحله پس از پایان جنگ در هرگونه مذاکره سیاسی از آن استفاده کنند. از سوي ديگر، رقابت و درگيري بين مزدوران سعودي در يمن برای دست یافتن به ثروت و امتیازهای ویژه اندك اميد عربستان براي موفقيت در يمن را به ياس تبديل كرده است.

درج نام عربستان در ليست سياه سازمان ملل

جنگ يمن از ابعاد انساني و حقوقي نيز براي عربستان و متحدانش لكه ننگ بود. هدف گرفتن مناطق مسکونی و کشتار هزاران غیرنظامی و نابودی زیربناها در عملیات نظامی و وخامت اوضاع انسانی که در نتیجه محاصره فراگیر بنادر و فرودگاه‌های يمن پدید آمده است، افكار عمومي جهاني را عليه جنايات سعودي برانگيخته است. شيوع گسترده بيماريهاي واگيردار مثل وبا در يمن كه جان ميليونها نفر را تهديد مي كند، موجي از واكنش هاي جهاني را عليه جنايات عربستان در يمن به راه انداخته است. گزارش هاي متعدد سازمان صليب سرخ جهاني، عفو بين الملل و يونيسف از وضعيت فاجعه بار مردم يمن، در نهايت سبب شد تا سازمان ملل پس از سه سال نام عربستان و ائتلاف تحت امرش را در ليست ناقضان حقوق كودكان قرار دهد و اين مسئله وجهه اين كشور در منطقه و جهان را مخدوش كرد.

حتي اتحادیه اروپا كه در ابتداي جنگ يمن از عربستان سعودي حمايت مي كرد، الآن به منتقد اصلي آل سعود تبديل شده است تا جايي كه اين اتحاديه روز پنجشنبه (9 آذر) طرح ممنوعيت فروش اسلحه و مهمات به این کشور به علت افزایش شمار قربانیان غیر نظامی یمنی را تصويب كرد. بنابراين، آینده ائتلاف هم باتوجه به آنچه تاکنون پیش رفته، فاصله گرفتن بیشتر کشورها از عربستان است. همچنانكه در داخل انگليس و آمريكا كه متحدان اصلي رياض در جنگ يمن هستند، تلاشهايي براي توقف فروش تسليحات به سعودي ها در حال انجام است.

ارزيابي

با گذشت سه سال از جنگ یمن، افق روشنی برای پیروزی سعودي بر نیروهای انقلابي یمن وجود ندارد و يمني ها هر روز با قدرت موشکی خود شگفتی می آفرینند. یمنی‌ها که در ابتداي جنگ قدرت کمی داشتند، به لطف ساخت موشک‌های دور بُرد، برای سعودی‌ها در قلب ریاض خط و نشان می‌ کشند و هر روز قدرتمند می ‌شوند. مي توان گفت كه عربستان به رغم مجهز بودن به مدرن ترين سلاحها، نه تنها نتوانسته بر يك وجب از خاك يمن مسلط شود بلكه بخشهايي از مرزهاي جنوبي خود را تقديم نيروهاي انصارالله كرده است و هر چه اين جنگ نابرابر ادامه داشته باشد، سعودي ها و متحدانش بيشتر در باتلاق يمن فرو خواهند رفت و شكست هاي زيادي را متحمل خواهند شد. طولاني شدن جنگ و تقبل هزينه هاي سنگين، سبب شده عربستان به دنبال راهی برای فرار از این جنگ باشد تا آبرومندانه از جهنم خودساخته رهايي يافته و شهرهاي خود را از آماج حملات يمني ها نجات دهد.