تحولات سیاسی و میدانی عراق در شمال و جنوب شرقی روند متفاوتی به خود گرفته است، در حالی که درگیری نیروهای عراقی با کردها به مدت 24 ساعت متوقف شده تا زمینه استقرار نیروهای فدرال در تمامی مناطق مورد مناقشه فراهم شود اما در جنوب نیروهای دولتی و مردمی این کشور در حال پیشروی به یکی از آخرین مناطق تحت کنترل داعش در نزدیکی مرز سوریه هستند.
حیدر العبادی، نخستوزیر و فرمانده نیروهای مسلح عراق دستور توقف پیشروی نیروهای عراقی را در شمال این کشور به مدت ۲۴ ساعت به منظور باز کردن زمینه استقرار نیروهای فدرال در تمامی مناطق مورد مناقشه با اقلیم کردستان صادر کرد. در بیانیه دفتر اطلاعرسانی حیدر العبادی آمده است: هدف از این دستور نخستوزیر باز کردن زمینه برای تیم فنی مشترک بین نیروهای فدرال و نیروهای اقلیم برای همکاری در میدان جهت استقرار نیروهای فدرال عراق در تمامی مناطق مورد مناقشه از جمله فیشخابور و مرزهای بینالمللی با هدف ممانعت از خونریزی بین نیروها است. این توقف درگیری پس از آن صورت گرفت که نیروهای عراقی در پیشروی قابل توجهی توانستند بعضی مناطق مورد مناقشه را پس بگیرند. نیروهای عراقی تصمیم دارند یک گذرگاه مرزی مهم را واقع در مثلث مرزی عراق، ترکیه و سوریه پس بگیرند. این گذرگاه نه تنها برای اربیل و بغداد از اهمیت زیادی برخوردار است بلکه امریکاییها نیز نسبت به آن حساس هستند چرا که در صورت تسلط نیروهای عراقی بر این گذرگاه برنامههای امریکا برای حمایت از کردهای سوریه با چالش جدی مواجه میشود. به همین دلیل مقامات امریکا تحرکات دیپلماتیک خود را تشدید و تلاش کردند با متوقف کردن روند پیشروی نیروهای عراقی از سقوط این گذرگاه جلوگیری کنند. ساعاتي بعد از فرمان العبادي سعد الحديثي، سخنگوي دولت عراق اعلام كرد نشستهاي مشترك بين فرماندهان نيروهاي فدرال و نيروهاي پيشمرگه رو شنبه در سايه تصميم حيدر العبادي درباره توقف تحركات ارتش به مدت ۲۴ ساعت آغاز شد. الحديثي افزود: اين ۲۴ ساعت براي دادن فرصت جهت انجام اين ديدارهاست تا استقرار نيروها در تمامي مناطق مورد مناقشه اجرا شود و نشستها در سطح فني بين نيروهاي فدرال و پيشمرگه برگزار ميشود كه شامل متخصصان در اين زمينه است تا از درگيريها اجتناب شود. به گفته اين منبع، نشست نظامي شامل هيئت عراقي با حضور عثمان الغانمي، رئيس ستاد ارتش عبدالغني الاسدي، رئيس سازمان مبارزه با تروريسم و رائد شاكر جودت، فرمانده پليس فدرال و نجم الجبوري فرمانده عمليات نينوا و به اضافه مدير اطلاعات نظامي و نيروهاي امنيتي و سازمان اطلاعات عراق است. از سوي ديگر بابكر زيباري، رئيس سابق ستاد ارتش عراق خبر داد كه مذاكرات هيئت عراق با سيروان بارزاني يكي از فرماندهان پيشمرگه در حضور امريكا از سر گرفته شده است. وي افزود: تمام تلاشهاي مسعود بارزاني، رئيس اقليم كردستان عراق براي حل اختلافات با بغداد از طريق مذاكره است. زيباري تأكيد كرد: اقليم كردستان عراق تاكنون مبادرت به درگيري نكرده و تنها مانع حملات شده است.
احتمال کنارهگیری بارزانیها
به نظر میرسد یکی از دلایلی که بغداد با آتش بس موافقت کرد، احتمال استعفای بارزانی است. در همین راستا یکی از رهبران حشدالشعبی عراق اعلام کرد که برخی از رهبران برجسته نیروهای پیشمرگه به مسعود بارزانی، رئیس اقلیم کردستان عراق لزوم استعفا از سمتش و نیز کنارهگیری پسرش از رهبری گروه «پیشمرگههای زیروانی» را ابلاغ کردند. به گزارش شبکه تلویزیونی سومریهنیوز عراق، جبار المعموری، از رهبران نیروهای حشدالشعبی عراق اظهار داشت: برخی از رهبران برجسته نیروهای پیشمرگه در نامهای کوتاه خطاب به مسعود بارزانی، رئیس اقلیم کردستان عراق که دوره ریاستش به پایان رسیده، بر لزوم استعفای وی از سمتش برای حفظ وحدت اقلیم در پی بالا گرفتن بحران موجود میان بغداد و اربیل تأکید کردند، به ویژه که اربیل چندسالی است با بحران رو به وخامت ناشی از سوء مدیریت اقتصادی مواجه است. المعموری گفت: رهبران پیشمرگهها در این نامه برکناری منصور بارزانی از رهبری گروه نیروهای زیروانی (بخشی از پیشمرگهها) را خواستار شدند. این گروه از پیشمرگهها به شدت از درگیری با نیروهای پلیس فدرال خشمگین و ناراضی هستند؛ مسئلهای که منجر به تلفات انسانی بزرگی در روزهای اخیر به ویژه در محور فیشخابور و زمار شد. احزاب رقیب کردی معتقدند ماجراجویی مسعود بارزانی در برگزاری همهپرسی خسارت بزرگی برای اقلیم داشت و در پی آن همبستگیها از دست رفت.
پیشروی به سوی القائم
در حالی که درگیری بغداد و اربیل از پیچیدگی و حساسیت خاصی برخوردار است اما عملیات نیروهای عراقی در جنوب شرقی کشور علیه تروریستها داعش از پیچیدگی کمتری برخوردار است و نیروهای مسلح عراقی با چالشهای کمتری مواجه هستند. عراقیها تلاش دارند آخرین مناطق تحت کنترل داعش را در نزدیکی مرز سوریه بهویژه شهر القائم آزاد کنند. با این موفقیت، نیروهای مقاومت در دوسوی مرزهای عراق و سوریه به هم خواهند رسید. نیروهای عراقی برای سومین روز، عملیات آزادسازی غرب الانبار را بعد از آزادسازی کارخانه سیمان القائم و روستاهای العوانی، جباب الشمالیه و الزله در جنوب رود فرات در میان درگیری شدید با داعش ادامه میدهند. پیشتر عماد الدلیمی، فرماندار شهرستان عنه روز جمعه اعلام کرده بود که نیروهای عراقی در ورودیهای شهر القائم در مجاورت با شهر البوکمال سوریه هستند. نیروهای امنیتی و حشدالشعبی به ارتش عراق که در مسافت پنج کیلومتری شهر هستند، کمک میکنند و احتمالاً طی چند ساعت آینده به آن حمله کنند. نیروهای عراقی عملاً القائم و راوه را که آخرین مقرهای داعش در مرزهای عراق و سوریه هستند، محاصره کردهاند. به گفته منابع عراقی، اطراف شهرهای القائم و راوه شاهد تعقیب و گریز میان نیروهای عراقی و داعش است. داعش تکتیراندازهایی را در القائم و راوه مستقر و برخی مسیرها را بمبگذاری کرده است. در همین حال، احمد الاسدی، سخنگوی حشدالشعبی عراق نیز به پیشروی سریع این نیروها در آزادی آخرین مقرهای داعش اشاره و تأکید کرد که هماهنگی بالایی میان ارتش عراق و سوریه و دستگاههای اطلاعاتی دو طرف وجود دارد و این هماهنگی با نزدیک شدن آزادی آخرین مقرهای داعش به بالاترین سطح خود رسیده است.
