در شرایطی كه بغداد به نیروهای پیشمرگه چند ساعت مهلت داده است از گذرگاه مرزی «فشخابور» عقبنشینی كنند، وزیر خارجه امریكا با ابراز نگرانی از درگیریها در عراق، از نخستوزیر عراق خواست در چارچوب قانون اساسی با اربیل مذاكره كند. گمانهزنیهایی وجود دارد كه واشنگتن به دنبال اعمال فشار به دولت عراق است تا عملیات در مناطق مورد مناقشه با كردها را متوقف كند.
به گزارش «جوان»، پس از آنكه درگیری بین نیروهای عراقی و پیشمرگه در منطقه مورد مناقشه «فشخابور» تشدید شد، نیروهای عراقی تا جمعه شب به نیروهای تحت فرمان مسعود بارزانی، رئیس منطقه کردستان مهلت دادند از گذرگاه مرزی «فشخابور» که یک منطقه مرزی دارای لولههای نفتی با ترکیه و سوریه به شمار میرود عقبنشینی کنند. به نوشته پایگاه «میدل ایست آنلاین»، یک مقام مسئول عراقی که خواست نامش فاش نشود، روز جمعه گفت:«ما چند ساعت دیگر به نیروهای کرد مهلت دادهایم تا از فشخابور عقبنشینی کنند. تیراندازی در حال حاضر متوقف شدن است و تنها صدای تیرهای پراکنده گاهی به گوش میرسد». پنجشنبه درگیریهای شدید توپخانهای میان نیروهای تحت فرمان بارزانی و نیروهای عراقی که خود را به نزدیکی گذرگاه فشخابور رساندهاند، روی داد. این گذرگاه در رأس مثلث اراضی ترکیه، عراق و سوریه قرار دارد و بسیار برای کردها، راهبردی به شمار میرود. به گزارش اسپوتنیك، حیدر العبادی، نخستوزیر عراق هم پنجشنبه شب گفت که اربیل باید مسئولیت و مدیریت همه گذرگاههای مرزی کردستان عراق با ایران و ترکیه و همه فرودگاههای این اقلیم را به دولت فدرال در بغداد انتقال دهد. العبادی تأکید کرد: «استقرار دوباره نیروهای پلیس فدرال در کرکوک و سایر مناطق اقدامی قانونی و مطابق با فصول قانون اساسی کشور است و ما به دنبال حفظ امنیت شهروندان در این مناطق هستیم.»
نیروهای پیشمرگه در پی هرج و مرج ایجاد شده پس از حمله داعش به عراق در سال 2014، برخطوط نفتی ممتد از استان کرکوک به موصل در شمال استان نینوا سیطره یافتند و تاکنون این سیطره ادامه داشته است اما در پی برگزاری همهپرسی جدایی کردستان، بغداد تصمیم گرفت اوضاع را در مناطق مذکور به حالت قبل از حمله داعش بازگرداند و با دستور حیدر العبادی مأموریت بازگرداندن امنیت این مناطق به نیروهای عراقی واگذار شد. در همین راستا، نیروهای عراقی دو هفته پیش در عملیاتی گسترده توانستند منطقه نفتخیز كركوك را از دست كردها بگیرند و الآن عملیات را در دیگر مناطق مورد مناقشه ادامه میدهند.
فشار امریكا برای توقف عملیات
همزمان با پیشروی نیروهای عراقی در مناطق تحت كنترل كردها، امریكا بار دیگر وارد عمل شده تا از تسلط عراقیها بر مناطق مورد مناقشه جلوگیری كند. به گزارش «قرطاس نیوز»، رکس تیلرسون، وزیر خارجه امریکا در تماس تلفنی با حیدر العبادی، نخستوزیر عراق آخرین تحولات عملیات ارتش عراق علیه عناصر تروریستی داعش را مورد بررسی قرار داد. وزیر خارجه امریکا در این تماس تلفنی كه پنجشنبه شب انجام شد، بر حمایت واشنگتن از وحدت عراق تأکید کرد و گفت: «واشنگتن ضرورت حضور نیروهای دولت مرکزی عراق در مناطق مورد مناقشه را درک میکند با این حال بر اهمیت همکاری اقلیم کردستان و دولت مرکزی عراق و گفتوگوی دو طرف در چارچوب قانون اساسی این کشور، نیز تأکید دارد.» به گزارش شبکه «روداو»، تیلرسون همچنین در گفتوگوی تلفنی طولانی با مسعود بارزانی گفت: «امریکا روابطه دوستانهای با تمامی طرفهای عراقی دارد و درباره حوادث روی داده در شمال این کشور، ابراز نگرانی میکند.» تیلرسون تأكید كرد:«ما از هر دو طرف میخواهیم که از رویارویی پرهیز کنند و واشنگتن آماده کمک به بغداد و اربیل برای رسیدن به عراقی متحد و دموکراتیک و یکپارچه از راهی مسالمتآمیز است.»
تماس تلفنی تیلرسون با العبادی و بارزانی در بحبوحه عملیات آزادسازی فشخابور انجام شده است و گمانهزنیها حاكی از این است كه امریكا تلاش میكند بغداد را تحت فشار قرار دهد عملیات خود در غرب عراق به ویژه فشخابور را متوقف كند زیرا تسلط نیروهای عراقی بر مرزهای سوریه، آخرین روزنه امید امریكا برای كمك به كردها و حتی تروریستها را از داخل سوریه از بین میبرد. اهمیت فشخابور كه به مرزهای سوریه متصل است زمانی دو چندان میشود كه نیروهای دموكراتیك سوریه (كردها) و همپیمان امریكا در روزهای اخیر طی توافقاتی با داعش، دو میدان نفتی بزرگ سوریه را در شرق این كشور و نزدیك مرزهای عراق از تروریستها تحویل گرفتهاند. تیلرسون هفته گذشته نیز در اقداماتی مداخلهجویانه، مدعی شده بود نیروهای حشدالشعبی كه در عملیات مبارزه با داعش شركت داشتند، باید مناطق عملیاتی را ترك کنند و زودتر به خانههایشان بازگردند. اظهاراتی كه واكنش تند بغداد و فرماندهان حشدالشعبی را در پی داشت. سخنگوی وزارت خارجه امریکا نیز هفته گذشته خواستار توقف درگیریها میان نیروهای ارتش عراق و پیشمرگه شد و از بغداد خواست عملیات خود را در مناطق مورد مناقشه محدود کند. امریكاییها هرچند در ظاهر از تمامیت ارضی عراق حمایت میكنند اما از عملیات بازپسگیری مناطقی كه در كنترل كردها قرار دارد، نگران هستند و سعی دارند مانع حضور نیروهای عراقی در این مناطق شوند؛ چیزی كه در عملیات كركوك نیز شاهد آن بودیم.
درخواست شورای امنیت
شورای امنیت سازمان ملل از دولت عراق و اقلیم کردستان خواست که هرچه سریعتر جدول زمانی را برای مذاکرات به منظور پایان دادن به بحران ناشی از برگزاری همهپرسی ماه سپتامبر درباره استقلال این منطقه تعیین کنند. به گزارش خبرگزاری فرانسه، این درخواست شورای امنیت پس از آن مطرح شد که بغداد، پیشنهاد اقلیم کردستان را برای تعلیق اجرای نتیجه این همهپرسی و برگزاری مذاکره رد کرد. به گفته فرانسوا دلاتر، سفیر فرانسه در سازمان ملل، اعضای این شورا یادآور شدند که دولتهای عراق و اقلیم کردستان باید برای تعامل و مشارکت در گفتوگو ابراز تمایل و آمادگی کنند.
آغاز حمله به آخرین پایگاه داعش
نخستوزیر عراق روز پنجشنبه دستور عملیات آزادسازی آخرین نقاط از خاک این کشور را از اشغال گروه تروریستی داعش صادر کرد. با فرمان حیدر العبادی عملیات آزادسازی دو شهر القائم و راوه نزدیک مرز عراق با سوریه آغاز شد و هدف نیروهای ارتش، پلیس و بسیج مردمی عراق در این عملیات، آزادسازی 200 کیلومتر باقیمانده از خاک عراق از اشغال داعش است. القائم و راوه آخرین نقاط باقیمانده در خاک عراق در اشغال داعش به شمار میروند. با آزادی این مناطق، عملاً كار داعش در عراق پایان یافته تلقی میشود و كنترل تمام مناطق در دست نیروهای عراقی قرار میگیرد.
