سفير جمهوري اسلامي ايران در فدراسيون روسيه معتقد است مقامات روس خواستار حفظ برجام هستند و موضع اخير امريكا را غيرعاقلانه و ناقض حقوق بينالملل دانستهاند.
«مهدي سنايي» در گفتوگو با باشگاه خبرنگاران جوان، به بيان ديدگاههاي خود در خصوص چشمانداز روابط ايران و روسيه، تحولات كردستان عراق و برجام پرداخت.
چشمانداز روابط ايران و روسيه را چگونه ميبينيد؟
از جنبه سياسي روابط ايران و روسيه در دورههاي گوناگون تاريخي از فضاي بينالمللي تأثير پذيرفته و نقش منفي عامل سوم در روابط دو كشور، تأثيرگذار بوده است. رهبران دو كشور تلاش دارند اين تأثيرگذاري منفي را از بين ببرند و در سالهاي اخير به ميزان زيادي موفق بودهاند. روابط ايران و روسيه اكنون شاهد دوره اوج خود است كه بيسابقه به نظر ميرسد. روابط سياسي در بالاترين سطوح است و روندي شتابان دارد.
مشكلات موجود بيشتر به جنبه تعاملات اقتصادي و فقدان زيرساختها مربوط ميشود. واقعيت اين است كه روابط اقتصادي و تجاري همپاي روابط سياسي رشد نكرده است. دو كشور صادركننده انرژي هستند و طرفهاي اصلي تجاريشان خريداران انرژي آنها هستند. ميان دو كشور با اين ويژگي، تعاملات اقتصادي مشابه دو كشور فروشنده و خريدار انرژي شكل نميگيرد و دشواري بيشتري دارد.
در چهار سال گذشته زمينههاي قانوني فراهم شده و تفاهمنامههايي كه بسترهاي لازم براي توسعه تعاملات دو كشور در زمينههاي مختلف اقتصادي را فراهم ميآورد، ايجاد شدهاند. واقعيت اين است كه بخشهاي اقتصادي و بهويژه بخش خصوصي بايد ظرفيت و توان خود جهت استفاده از اين فضاي جديد در روابط را افزايش دهند.
در مجموع ميتوانم اطمينان دهم كه آينده نويدبخشي در زمينههاي مختلف در روابط دو كشور وجود دارد. نشانههاي رشد تعاملات اقتصادي ميان دو كشور نيز بروز كرده است و در سالهاي آينده بيشتر خود را نشان خواهد داد.
روسيه در خصوص تحولات كردستان چه مواضعي دارد و آيا مذاكرات و هماهنگيهايي با آنها داشتهايد؟
مواضع مقامات دولت روسيه در چارچوب تأكيد بر يكپارچگي و تماميت ارضي عراق بيان ميشود و دولت روسيه بر ادامه گفتوگوهاي ميان اكراد و دولت مركزي جهت رسيدن به راهحل مرضيالطرفين (مورد پسند هر دو طرف) تأكيد دارند. اينكه روسيه موضع اعلامي نرمتري نسبت به ايران و تركيه در اين زمينه داشته به دليل سرمايهگذاريهاي روسيه در كردستان و روابط تاريخي با كردهاست.
در اين چارچوب، رايزني و مشورت ميان ايران و روسيه در ابعاد مختلف مشكلات منطقه وجود دارد. طبيعي است هر گونه اقدامي كه منجر به بيثباتي بيشتر در منطقه شود، به خصوص در شرايطي كه همه توان موجود بايد صرف از بين بردن گروههاي تروريستي در عراق و سوريه شود، ميتواند فضايي براي بازسازي و قدرتيابي مجدد گروههاي تروريستي ايجاد كند.
در ايران رگههايي از روسهراسي و در روسيه رگههايي از ايرانهراسي ديده ميشود. اين اقدامات چه تأثيري بر روابط دو كشور دارد؟
به نظر ميرسد اين رويكرد ريشه در گفتمان تاريخمحور و شايد فضاي رواني جنگ سرد و دوره شوروي دارد. فضاي بينالمللي وضعيتي سيال دارد، به همين دليل نميتوان در طول تاريخ، تصويري ثابت و بدون تغيير از كشورها ارائه كرد.
در واقع نگاه به كشورها بايد بهروز شود. بايد براي آينده طراحي داشت نه اينكه در گذشته تاريخي متوقف ماند. واقعيات ايران امروز و روسيه امروز با آنچه برخي القا ميكنند، متفاوت است. امروز دو كشور در صحنه بينالمللي در بسياري از مسائل رويكردهاي مشتركي دارند. مخالفت با يكجانبهگرايي، مبارزه قاطع و همهجانبه با پديده تروريسم، مقابله با قاچاق مواد مخدر و تلاش براي ايجاد ثبات در مناطق خاورميانه و آسياي مركزي و قفقاز در راستاي منافع دو كشور است. تهديدهاي مشتركي همچون تحريمهاي ظالمانه غربي و يكجانبهگرايي امريكا، باعث نزديكي دو كشور شده است. همه اينها در كنار رفت و آمد گردشگران ميان دو كشور كه رو به افزايش است بهتدريج در حال تغيير دادن شرايط به سمت و سوي بهتري است.
مواضع روسها در زمينه كارشكنيهاي امريكا چيست؟
برجام محصول تلاشهاي همه طرفهاي شركت كننده در مذاكرات بود كه روسيه نقش مهمي در آن داشت. طبيعتاً وقتي يك كشور قصد دارد اين توافق مهم بينالمللي را به هم بزند، زمينه بروز يك ناهنجاري حقوقي در روابط بينالملل را فراهم ميآورد كه نتايج نامطلوبي خواهد داشت. ديگر اينكه برجام توافقي بود كه در آن، ديپلماسي پيروز شد و همه طرفها خود را برنده آن تلقي ميكردند، يعني بازي برد - برد بود. اينكه ترامپ با هدف از بين بردن تمام دستاوردهاي اوباما در سياست خارجي و داخلي امريكا، دست به چنين اقدامي بزند، نه تنها موجب نارضايتي روسيه بلكه ساير طرفهاي دخيل در مذاكرات بهخصوص كشورهاي اروپايي ميشود. در واقع شكننده شدن برجام، به معني شكننده شدن توافقات بينالمللي و شكننده شدن ديپلماسي است. مقامات روس به صراحت موضع خود را اعلام كردهاند و خواستار حفظ برجام هستند و موضع اخير امريكا را غيرعاقلانه و ناقض حقوق بينالملل دانستهاند.
ارزيابي شما از عملكرد روسيه در تحولات خاورميانه (سوريه، يمن، عراق) چيست؟
نكته محوري در ايفاي نقش روسيه در تحولات خاورميانه، مقابله با دو مقوله «تروريسم» و «يكجانبهگرايي» بوده است. غربيها به ويژه امريكا، تروريستها را به دو گروه خوب و بد تقسيم ميكنند و از برخي از اين گروهها حمايت بهعمل ميآورند. در واقع اين، نوعي هنجارسازي توسط غرب و نوعي استاندارد دوگانه است كه بايد با آن برخورد كرد. جمهوري اسلامي ايران و روسيه طي اقدامي هماهنگ، به مقابله واقعي و بدون اغماض با همه گروههاي تروريستي پرداختهاند و نتايج مثبت آن آشكار شده است. نكته ديگر اينكه قابل قبول نيست كه غرب براي منطقه خاورميانه طراحي و آن را اجرايي كند.
در واقع طراحيهاي غربي براي منطقه شكست خوردند و مجموعه اين تحولات و واقعيات ميداني، بسياري از كشورها را بر آن داشته تا واقعيات را بپذيرند و بهتدريج از مواضع اوليه خود در قبال سوريه فاصله بگيرند.
آنچه مهم است اين است كه همكاري ايران و روسيه در خصوص سوريه، مهار بحران در اين كشور و ممانعت از پياده شدن توطئههاي خارجي، تاكنون بسيار سازنده و موفق ارزيابي ميشود.
