وزير خارجه ايران گفته كه اگر امريكا از توافق هستهاي ايران و 1+5 خارج شود، ايران هم از اين توافق خارج خواهد شد. محمدجواد ظريف در عين حال گفته كه واكنش ايران به خروج امريكا از برجام، به نحوه برخورد ساير كشورها به خصوص اروپا نيز بستگي دارد.
محمدجواد ظريف، وزير امور خارجه دولت دوازدهم در دو گفتوگوي جداگانه نحوه برخورد ايران با خروج احتمالي امريكا از توافق هستهاي را تشريح كرد. با ورود به ماه اكتبر كه دونالد ترامپ در نيمه آن گزارش جديد كاخ سفيد از پايبندي ايران به برجام را به كنگره ارائه خواهد كرد، گمانهزنيها درباره تصميم ترامپ بيشتر شده است. محمدجواد ظريف در گفتوگو با گاردين و فايننشالتايمز گفته كه پيشبيني ميكند كه ترامپ در 15 اكتبر پايبندي ايران را به برجام تأييد نكند، سناريويي كه به گفته او باعث خواهد شد كنگره امريكا طي دوره زماني ۶۰ روزه، درباره اعمال يا عدم اعمال مجدد تحريمهاي ايران تصميمگيري كند.
نتيجه معكوس خواهد داشت
جان كري، وزير امور خارجه سابق امريكا در يادداشتي در روزنامه واشنگتنپست به دونالد ترامپ، درباره خروج از برجام هشدار داده و گفته است «چنين اقدامي امريكا را در شرايطي به مراتب بدتر و در حالي كه منزوي شده به عقب برميگرداند.» جان كري به اين اشاره كرده كه ايران در صورت خروج امريكا، برنامه هستهاي خود را از سر خواهد گرفت و نوشته است: «خروج از اين توافق، به دليل داشتن حساسيت بر سر اينكه برنامه هستهاي ايران در يك دهه آينده توسعه مييابد، اقدامي غيرمنطقي است زيرا با خروج از توافق، اين اتفاق ميتواند از همين فردا آغاز شود.» محمدجواد ظريف هم در گفتوگو با فايننشال تايمز و گاردين سناريويي مشابه پيش روي واشنگتن قرار داده و هشدار داده: «خروج امريكا از برجام به ضرر واشنگتن خواهد بود، چراكه ايران برنامه غنيسازي اورانيوم و ديگر بخشهاي برنامه هستهاي خود را با سطح بسيار پيشرفتهتري ادامه خواهد داد.»
هرچند وزير خارجه ايران تأكيد كرده كه ايران به رغم خروج احتمالي از برجام در معاهده «انپيتي» خواهد ماند ولي تأكيد كرده است: «اگر تصميم بگيريم از توافق خارج شويم، با دانش بيشتري نسبت به گذشته اين كار را انجام خواهيم داد.» ظريف هشدار داد كه اقدام امريكا در لغو توافقنامه برجام، باعث نتيجه معكوس در واشنگتن خواهد شد. وي گفت ايران غنيسازي اورانيوم و ديگر عناصر برنامه هستهاياش را در سطحي پيشرفتهتر از گذشته از سر خواهد گرفت.
اروپا پيشتاز باشد
علي اكبر صالحي، رئيس سازمان انرژي اتمي پيش از اين به اشپيگل آلمان گفته بود كه اگر امريكا به تنهايي برجام را ترك كند، ايران به احتمال زياد به آن متعهد باقي خواهد ماند ولي حالا محمدجواد ظريف در دو گفتوگوي جداگانه، سناريوهايي متفاوت را به تصوير ميكشد. ظريف در يك گفتوگو با الجزيره گفته كه اگر امريكا به توافق هستهاي پايبند باشد در موقعيت بهتري خواهد بود ولي به گفته او «اگر واشنگتن تصميم بگيرد از توافق هستهاي خارج شود، ايران گزينههاي مختلفي در اختيار دارد و ما هم از اين توافق خارج خواهيم شد.» با اين حال، موضعگيري او در گفتوگو با فايننشالتايمز نشان ميدهد كه تصميم ايران براي خروج از برجام در سناريوي خروج احتمالي امريكا به شرايط، به خصوص نوع برخورد اروپا بستگي خواهد داشت. ظريف گفته كه «خروج از توافق يكي از گزينههايي است كه تهران در حال بررسي آن است.» به گفته او «گزينههاي ديگري نيز وجود دارد كه به نحوه مقابله جامعه جهاني با امريكا بستگي دارد.»
ظريف ميگويد: «در صورتي كه اروپا، ژاپن، روسيه و چين تصميم بگيرند كه با امريكا همراه شوند، در آن صورت فكر ميكنم كه پايان برجام فرا خواهد رسيد. ظريف در مصاحبهاي كه در اقامتگاه نماينده دائم ايران در سازمان ملل در نيويورك انجام داده، گفته: «تنها عاملي كه ايران را به ادامه رعايت محدوديتها در برنامه هستهاي غيرنظامياش ترغيب خواهد کرد اين خواهد بود كه ديگر امضا كنندگان توافقنامه شامل انگليس، فرانسه، آلمان، روسيه و چين، همه به شروط اين توافقنامه متعهد بمانند و از هرگونه تحريمهاي بعدي امريكا تبعيت نكنند.» وزير امور خارجه با هشدار تلويحي به اروپا ميگويد: «اگر اروپا در اين زمينه از واشنگتن پيروي كند، توافقنامه از بين خواهد رفت و ايران با فناوري هستهاي پيشرفتهتر از گذشته يعني قبل از حصول توافقنامه هستهاي سال ۲۰۱۵، ظاهر خواهد شد.» او از اروپا خواسته كه در زمينه رويارويي با اقدامات امريكا در سناريوي خروج احتمالي از برجام، پيشتاز باشد و رهبري را در دست داشته باشد.
مخالفت آژانس با دسترسي امريكا به اطلاعات محرمانه
شبكه بلومبرگ گزارش داد كه آژانس بينالمللي انرژي اتمي با درخواستهاي دولت امريكا براي فاش كردن اطلاعات محرمانه از ايران مخالفت كرده و مقامات اين سازمان مجبور شدهاند اصول اوليه توافق هستهاي را براي امريكاييها توضيح دهند. به گزارش ايسنا، به نقل از شبكه خبري بلومبرگ يك هفته پس از سخنراني ترامپ در سازمان ملل، مذاكرات پشت پرده و ديدارهاي ديپلماتيك مقامات ارشد نشان ميدهد كه امريكا منزويتر و متحدانش در خصوص اهميت توافق هستهاي متحدتر شدهاند. به نوشته بلومبرگ، يكي از نااميديهاي طرفداران توافق مدت زمان بالايي است كه آنها براي آگاه كردن مقامات دولت امريكا درباره اينكه توافق چه كاري انجام ميدهد و چه كاري انجام نميدهد، صرف كردند. مقامات آژانس انرژي اتمي كه مسئول نظارت بر اجراي تعهدات هستهاي در اين توافق است مجبور شدهاند اصول اوليه اين توافق را براي امريكاييها تشريح كنند. به گفته سه ديپلمات كه با آژانس در ارتباط هستند، يوكيا آمانو، مديركل آژانس بينالمللي اتمي مجبور شده است توضيح دهد كه اين توافق حمايت ايران از حزبالله و فعاليتهايش در منطقه را شامل نميشود. اين ديپلماتها كه خواستند نامشان فاش نشود، گفتند كه آژانس بينالمللي همچنين درخواست دولت براي فاش كردن اطلاعات طبقهبندي شده از ايران را رد كرده است.
