دكتر مجيد ابهري*
فعاليت در زمينههاي پيشگيري از مواد مخدر اگر با حضور پررنگ و فعال اقشار جامعه نباشد، نتايج مؤثر و مفيدي نخواهد داشت. حضور مردم در اجتماعي شدن مبارزه با مواد مخدر در ابتداي انقلاب توسط امام (ره) و طي چند سال اخير توسط مقام معظم رهبري (مد ظله العالي) و دولت به عنوان اصليترين سرمايه اجتماعي در امر مبارزه با مواد مخدر بارها تأكيد شده است؛ چراكه وجود اين سرمايه، تضمينكننده موفقيت در مبارزه خواهد بود.
در اجتماعي شدن بايد مفاهيم كاربردي و ابزارهاي لازم كاملاً شناسايي، طبقهبندي و معرفي شوند. منظور از اجتماعي شدن يعني خانواده، مدرسه و دانشگاه در قالب تشكلهاي مردمي وارد عمل شوند و فقط منتظر اقدامات دولت نباشند و از دادن اطلاعات و گزارش از مراكز توليد و توزيع مواد مخدر و قاچاقچيان و خردهفروشان به پليس و آموزش در امر پيشگيري دريغ نورزند؛ چراكه قدرت تخريبي جنگ نرم از سوي مافياي مواد مخدر متوازن نيست و دولت به تنهايي قادر نخواهد بود با اين سونامي مقابله كند.
در زمينه آگاهسازي در حوزه پيشگيري از اعتياد، خانواده بهعنوان اولين نهاد آموزشي ميتواند وارد عمل شود، ايجاد سرگرميهاي سالم، كنترل روابط دوستي فرزندان و نظارت بر رفت و آمد آنها اولين اقدامات خانواده و مدرسه نيز مكمل اين نقش حياتي است. رسانهها با رسالت تاريخياي كه در اين زمينه دارند و مخصوصاً صدا و سيما با زبان هنر ميتواند جايگاه بسيار ارزندهاي در حوزه پيشگيري داشته باشند، توليد فيلمهاي آموزشي يا سريالهاي داستاني كه از نظر رفتارشناسي به آن آموزش غير مستقيم گفته ميشود، از حركات بسيار اساسي و مؤثر است. خانواده نبايد فقط دولت را در حل آسيبهاي اجتماعي مؤثر و دخيل بداند؛ چراكه دولت نيز بخشي از جامعه است و بايد به آن در محورهاي مختلف ياري كرد. متأسفانه بر اساس تبليغات شبكههاي ماهوارهاي و حساسيت بعضي از بانوان در خصوص چاقي، در يك دهه اخير مصرف موادمخدر بين خانمها افزايش يافته است. چشم و همچشمي براي عقب نماندن از همسالان و دوستان، تظاهر به روشنفكري و امروزي بودن، تلاش عوامانه و غيرعلمي براي لاغري و رفع چروك پوست از علل اصلي افزايش اعتياد در بين زنان است.
متأسفانه جايگاه تشكلهاي مردمي در مبارزه با مواد مخدر بسيار گنگ و نامعلوم است. ستاد مبارزه با مواد مخدر كه نقش رهبري اين حركت را به عهده دارد بايد سهم تشكلهاي مردمي را مشخص كند و آموزشهاي لازم را به اين تشكلها بدهد.
* آسيب شناس و رفتارشناس اجتماعي
