قيمت نفت حالا از معما فاصله گرفته است. بيشتر نهادهاي مؤثر در پيشبيني قيمت نفت روند نوسان قيمت نفت را ميان 50 تا 60 دلار عنوان ميكنند و معتقدند قيمت تعادلي در بازار همين حوالي است.
قيمت نفت از عوامل مهم و مؤثري مانند عرضه و تقاضا و تصميم اوپك نشئت ميگيرد كه در كنار آن بايد نرخ رشد اقتصادي كشورهاي صنعتي و مصرفكننده و ميزان ذخاير آنها را هم لحاظ كرد. با همه اين عوامل و البته چند عامل ديگر نميتوان قيمت نفت را دقيق پيشبيني كرد، چراكه بارها صعود و نزول قيمت نفت بر خلاف پيشبينيها بوده است.
شيل نفت
پديدهاي به نام شيل نفت از اواخر سال 2009 بر سر زبانها افتاد. نفت غيرمتعارفي كه به دليل هزينههاي بالاي آن غيراقتصادي بود ولي پس از افزايش قيمت نفت و سه رقمي شدن بهاي بشكههاي سياه، اقتصادي شد و بيش از 120 ميليارد دلار براي توليد آن در امريكا هزينه شد تا ميزان توليد اين نوع نفت به بيش از 2ميليون بشكه افزايش يابد. اين بدان معناست كه اين 2 ميليون بشكه عرضه به مجموع نفت توليدي جهان اضافه شد تا با كاهش واردات نفت امريكا و همزمان با كاهش تقاضا، قيمتها افت پيدا كرده و تا 25 دلار در هر بشكه نيز برسد. عربستان هم با دستاويز كردن اين موضوع، شيل را بهانهاي يافت تا در اوپك ساز عدم كاهش توليد را كوك كند و به كاهش قيمتها دامن بزند تا شيل نفت از توليد خارج شود. ايران اما نظري ديگر داشت و اين كاهش توليد را دليلي سياسي و منطقهاي دانست. با عدم موفقيت عربستان در اين باره، وزير نفت اين كشور از كار بركنار شد و بازار با تصميم اوپك و كاهش 8/1 ميليون بشكهاي توليد اعضا سر و ساماني گرفت. همزمان با افزايش قيمت نفت و عبور از 50 دلار در هر بشكه، شيل نفت جان گرفت تا اين مرتبه، بازار با اين پديده كنار آيد.
حجم ذخاير
يكي ديگر از عوامل مهم در قيمت نفت، ذخاير كشورهاي مصرفكننده نفت خام است. هرگونه تغييري در اين ذخاير به ويژه ذخاير امريكا در اين حوزه مؤثر است. به محض آنكه اعلام ميشود امريكا بخشي از ذخاير خود را آزاد كرده است، قيمت نفت افت پيدا ميكند و اين همان موضوعي است كه برخي كارشناسان آن را بازي ميشمارند. به همين دليل است كه مؤسسه معتبر گلدمن ساكس در گزارشي اعلام كرد پيشبيني ما مبني بر اينكه ميزان ذخاير نفتي در سال 2017 كاهش خواهد يافت، ما را به اين نتيجه ميرساند كه نفت برنت به روند افزايش قيمت خود ادامه خواهد داد.
اين مؤسسه گزارش داد به رغم اينكه اوپك در گزارش ماهانه خود اعلام كرده كه ميزان ذخاير نفتي جهان افزايش يافته و توليد عربستان افزايش داشته است، ميزان تبعيت اوپك از توافق همچنان بالا بوده است. روند برقراري توازن مجدد در بازار همچنان ادامه دارد و اين مؤسسه انتظار دارد كه به رغم رشد توليد نفت شيل امريكا، تقاضا براي نفت در سه ماهه دوم به لطف كاهش توليد، از عرضه پيشي بگيرد. اوپك روز سهشنبه با اعلام اينكه ميزان ذخاير نفت جهان افزايش يافته، پيشبيني خود از ميزان توليد نفت توليدكنندگان غير عضو اوپك را افزايش داد. در اين گزارش با استناد به آمارهاي دولت عربستان اعلام شده كه ميزان توليد اين كشور در ماه فوريه با 263 هزار بشكه افزايش به 10 ميليون بشكه رسيده است.
انتشار اين خبر موجب شد تا قيمت نفت خام امريكا در روز سهشنبه به پايينترين رقم پايان روز از 29 نوامبر يعني روز قبل از اعلام توافق كاهش توليد برسد. قيمت نفت برنت نيز در پايان معاملات ديروز به پايينترين رقم از 30 نوامبر رسيد. اين مؤسسه همچنين گفته كه تمديد مجدد توافق كاهش توليد به نفع اوپك نيست زيرا هدف اين سازمان رساندن ميزان ذخاير نفتي به سطحي عادي بوده نه تقويت قيمتها.
اوپك چه ميخواهد؟
اين سازمان سه ماه پيش برنامه كاهش توليد را كليد زد كه با توجه به سهم 35 درصدي آن در بازار نفت، قيمتها افزايش يافت و حالا كه قيمت به ثبات رسيده است، سخن از تمديد فريز در ميان است. كويت و امارات رسماً خواستار تمديد فريز شدند و عربستان هم مواضع خود را با روسيه تنظيم كرده است. ايران هم گرچه در ظاهر موضعگيري نميكند ولي با توجه به دارا بودن سقف توليد خود در برنامه اوپك، موافق تمديد خواهد بود. با اين وجود، رسانههاي غربي و مؤثر بر بازار نفت در حال القاي اين مهم هستند كه اوپك با تمديد برنامه خود باز هم ضرر ميكند و بهتر است سقف توليد را محدود نكند. با همه اين عوامل پيشبيني قيمت نفت كار سختي شده است زيرا همه عوامل در وضعيتي نامعلوم قرار دارند و پيشبينيها روي تثبيت قيمت نفت نظر دارند.
