پيشرفتهاي حوزه فناوري و ظهور سيستم مدرن متشكل از سختافزارها و نرمافزارهاي مختلف، سيستمهاي آموزشي بشر در جوامع مختلف را هم تغيير داده است تا جايي كه ديگر كمكم گچهاي رنگي و تخته سياه به حاشيه رانده شده است و جاي آن را وسايل مدرن و الكترونيكي پر ميكند. هر چند كه هنوز هم در بخشهايي از مناطق كشورمان استفاده از موارد مذكور در مدارس همچنان ادامه دارد.
به كارگيري سيستمهاي نرم افزاري و سخت افزاري مختلف جهت آموزش در مقاطع مختلف تحصيلي در بسياري از كشورهاي پيشرفته و در حال توسعه در حال اجرا است كه اين روند كمكي جهت ارتقاي سطح آموزشي در اصطلاح «هوشمندسازي مدارس» نام نهاده ميشود.
طرح هوشمندسازي مدارس چيست؟طرح هوشمندسازي و تجهيز تمام مدارس به امكانات مورد نياز به گونهاي است كه معلمان براي تدريس مطالب درسي و افزايش ميزان درك دانشآموزان از مطالب ارائه شده و تشويق به فراگيري دروس از طريق اسلايدهاي آموزشي، نرمافزارهاي آموزشي، بازيهاي رايانهاي، انيميشن و ديگر محتواهاي چند رسانهاي در كلاسهاي درس بهره ميبرند.
موضوعي كه در ايران نيز با توجه به مشكلاتي كه در آموزش مدارس كشور وجود دارد، پيشنهاد شد و از چند سال قبل شكل اجرايي به خود گرفت، غافل از اينكه تجهيز كامل يك مدرسه و تبديل آن به مدرسه هوشمند واقعي در كشور ما با توجه به روح حاكميت روش سنتي تدريس و آموزش در ايران و از همه مهمتر ضعف در وضعيت تجهيز و تبديل امكانات موجود به تجهيزات مطلوب، نيازمند زماني چند ساله است.
اكنون نيز دومين مرحله از آموزش ضمن خدمت مجازي هوشمندسازي مدارس با تأكيد بر دو محوريت «ارائه دروس به صورت الكترونيكي» و «طراحي وب سايت شخصي و حرفهاي» در حالي برگزار ميشود كه معلمان با تجربه، سالها فعاليت خود را با حاكميت تدريس سنتي به جلو بردند.
منافات هوشمندسازي با روح سنتي حاكم بر تدريس علاوه بر اين به اذعان اغلب معلمان دورههاي ضمن خدمت از هر نوع آن حضوري يا مجازي نياز به تغيير، بازنگري و باز مهندسي دارد؛ چراكه بيشتر اين دورهها قديمي، تكراري و با زمانبندي نامناسب است كه زيرنظر استادان كمتجربه برگزار ميشود. از سوي ديگر، كيفيت كم دورههاي ضمن خدمت باعث شده است تا بسياري از فرهنگيان فقط براي گرفتن امتياز و نه براي آموختن در اين دورهها شركت كنند. اين در حالي است كه موضوع مهمتر مربوط به اختلاف سطح مناطق مختلف كشور به لحاظ برخورداري و عدم برخورداري از امكانات جهت هوشمندسازي مدارس است كه خود ميتواند عاملي مهم بر شكاف آموزشي شود.
فناوري در شهر، كمبود امكانات در روستا!هر چند كه مسئولان مربوطه بر مراقبت در اين امر تأكيد كردند و استراتژيهاي مديريتي را بر اولويتدهي به تجهيز مناطق كمبرخوردار از امكانات دانستهاند اما مدارس مناطق روستايي و محروم كشور كه حتي از داشتن ابتداييترين امكانات يعني نيمكت محروم هستند يا برخي ديگر به همت خيرين محلي به تازگي در كانكسهاي موقتي برگزار ميشود، نيازي به طرح مذكور خواهند داشت يا ترجيح ميدهند بودجه موجود را صرف تجهيز كردن مدارس به كار برند؟!
شرط وجود امكانات اوليه براي به كارگيري تكنولوژيهاي روز دنيامهدي نويد ادهم، دبير كل شوراي عالي آموزش و پرورش در گفتوگو با «جوان» در اينباره توضيح داد: يكي از كاركردها و فناوريهاي جديد، عدالت آموزشي با هدف كاهش شكاف آموزشي است، متأسفانه امروزه به دليل شرايط اقتصادي، تفاوتهاي قابلتوجهي در استانهاي مختلف وجود دارد و تجلي بارز آن فقدان تجهيزات اوليه در برخي مدارس است.
وي گفت: به رغم مزيت برخورداري از تكنولوژي هوشمندسازي براي معلمان و دانشآموزان، شرط وجود امكانات اوليه ضروري است تا بتوان سرمايهگذاري عادلانه در امر آموزش داشت.
نويد ادهم با بيان اين مطلب كه امروزه استفاده از اين تكنولوژي و فناوريها الزام نيست، بلكه بايد شرايط برخورداري استفاده از امكانات در كشور فراهم شود، خاطر نشان كرد: معطلي براي فراهمسازي امكانات اوليه در نقاط محروم موجب از دست رفتن زمان ميشود. هر چند كه در برخي نقاط كشور امكانات اوليه هم وجود ندارد، اما سياستگذار يا نقطه تمركز را اولويتدهي به تجهيزات و امكانات اوليه قرار ميدهد يا اينكه در كنار آن نگاهي هم به بحثهاي فناوري و پيشرفت روز دنيا با اولويت فراهمسازي حداقلها در مناطق محروم دارد.
در پايان بايد گفت: هرچند نگاه صرفاً آسيبي و تهديدي به اين فناوري نگاه درستي نيست، چراكه فرزندان اين مرز و بوم نيز براي زندگي در عصر فناوري نياز به آشنايي و بهرهمندي از فناوريهاي روز دنيا را در سطوح آموزشي مختلف دارند، اما وقتي هنوز در همين عصر پيشرفت و مدرنيته، بسياري از مناطق محروم فاقد امكانات اوليه چون وسايل سرمايشي و گرمايشي هستند، تجهيز مدارس شهري و روستايي به امكانات فناوري اطلاعات آن هم با موضوعاتي چون «طراحي وب سايت شخصي و حرفهاي» چه توجيهي دارد؟!
