«كسي كه در اين راه قدم برميدارد حتماً هدفي والاتر را دنبال ميكند و ميتوان از اين منظر به موضوع نگاه كرد كه در سختيها جوانان دانشپژوه ما آب ديدهتر ميشوند. به نظر من تحريمها تاكنون و پس از اين نيز بيتأثير بوده و خواهند بود. چراكه جهان و بهخصوص دانشگاههاي مطرح بينالمللي هميشه از دستاوردهاي دانشجويان ايراني شگفتزده و بهرهمند شدهاند. به همين خاطر علاقهمند به جذب آنها هستند. به همين خاطر من به ايراني بودن خود ميبالم.»
اينها بخشي از گفتههاي جوان 21 ساله ايراني است كه پشتكار و تكاپو براي دانش و پژوهش را براي سبك جواني خود برگزيده است. او هم اكنون و با اين سن كم اختراعات بسياري را به نام خود و گروهش ثبت كرده و مقامهاي علمي داخلي و بينالمللي متعددي آورده است. مهدي منصوريار مخترع برتر دنيا در حوزه نانوتكنولوژي 2014، دارنده مدال نقره جهاني اختراعات كشور سوئيس، دارنده مدال افتخار علمي كشور روماني، مديرعامل شركت دانشبنيان راسخون، مدير مركز تحقيقات نانو پوشش كشور، عضو فدراسيون جهاني مخترعان و بنياد ملي نخبگان، مخترع برتر پالايشگاه نفت تهران در سال 91، مخترع برتر حوزه نانوتكنولوژيهاي ايران در سال 93، عضو هيئت علمي چندين شركت دانشبنيان، مجري بيش از 200 طرح علمي در كشور و جزو 10 نفر اول برند اقتصادي ايران است.
مهدي منصوريار در حركتي زيبا مدالهاي جهانياش را تقديم مادر شهيد احمديروشن كرد. او چندي پيش و در بيست و دومين نمايشگاه مطبوعات و خبرگزاريها مهمان غرفه روزنامه «جوان» بود. بخشي از گفتههايش را به صورت كوتاه در ايام برگزاري نمايشگاه منتشر كرديم و حالا مجالي پيش آمده است تا به صورتي مشروح حرفها و ايدهها و بعضي گلايههايش را منعكس كنيم.
مهدي منصوريار كيست؟
21 سالهام و مسلط به دو زبان انگليسي و فرانسه. 20 اختراع ثبت شده داخلى و پتنت جهانى (اختراع داراي حق اختصاصي جهاني)، پنج مقاله ISI و ديپلم نگارش مقاله از دو مؤسسه بينالمللي را كسب كردهام. عضو مؤسسات و نشريههاي بينالمللي مختلفي همچون نشريه ادونس (نشريه معتبر رياضيات جهان)، نشريه اسپرينگر (Springer) و ساينتيكا ايرانيكا هستم. جدا از اين عناوين، افتخارات و اختراعات، مدال افتخار جهاني، مدال نقره روماني و مقام چهارم كشوري هم گوشهاي از عناويني است كه كسب كردهام و تاكنون دعوتنامههاي گوناگون و متعددي را از نمايشگاههاي اختراعات امريكا، آلمان و «ايتكس» دريافت كردهام.
در مدرسه به خلاق بودن شهرت داشتم. حتي گاهي به جاي معلم، در كلاس، درس را توضيح ميدادم. سالهاي دبيرستان را جهشي خواندم. به خاطر آن كه رشتهرياضي ذهن كنجكاو و خلاق من را راضي نميكرد، تغيير رشته داده و به هنرستان رفتم. كارگاههاي هنرستان فرصت خوبي به من ميداد تا ايدههاي خود را اجرايي كنم. به همين خاطر هم براي همكاري در يك پروژه علمي وارد دانشگاه صنعتي شريف شدم. در همان سال اولين اختراع خود را در زمينه نفت و نانوتكنولوژي به ثبت رساندم و اين شد نقطه عطفي براي من تا به عرصههاي بينالمللي ورود كنم و حالا هم بيش از 20 اختراع داخلي و بينالمللي دارم.
اولين اختراع من در سال دوم دبيرستان بود. پدر من در پالايشگاه نفت فعاليت دارد. در آن زمان انفجاري در پالايشگاه نفت رخ داد و به علت شكست يكي از لولههاي مواد در آن حادثه چندين نفر مجروح شدند و اين اتفاق جرقهاي بود در ذهن من براي اختراع پوشش محافظ فيبروكربني لولههاي نفتي و صنعتي در برابر نشت. اختراعات من در هفت حوزه تخصصي عمران، مواد، مكانيك، آب و فاضلاب و... است كه مرتبط با نانوتكنولوژي هستند.
تمامي اختراعاتم قابليت صنعتيسازي دارند
در زمان كنوني نانوتكنولوژي از علوم پراهميت دنيا به حساب ميآيد كه كاربردهاي فراواني نيز براي بشريت به همراه خواهد داشت اما هزينههاي اجرايي بالا دارد. در فناوري نانو براي سنتز نانو ذرات مختلف راههاي گوناگوني وجود دارد كه هر كدام مختص به يك نوع يا گروه خاصي از نانو ذرات ميشود. اختراعي كه به عنوان اختراع برتر دنيا معرفي شد اين امكان را ميدهد كه دستههاي مختلفي از نانو ذرات و گروه نانويي را توسط اين دستگاه شناسايي كرد. چند اختراع من در حوزه نانوتكنولوژي مربوط به توليد نانو پارتيكلها يا نانو پوششها يا نانو سامانهها ميشود. از مزاياي اجماع اختراعات من اين است كه تمامي آنها قابليت صنعتيسازي دارند و در مقابل روشهاي توليد نانو مواد كه تاكنون با هزينههاي زيادي نيز همراه بوده را كاهش دادهاند.
بعضي از اختراعات داراي گام علمي مؤثري بودند و براي شكست مرزهاي علمي انجام شدهاند. مانند همان اختراع برتر دنيا كه جزو برنامههاي پيشرفت علمي به حساب ميآيد. بعضي از اختراعات هم با نگاه تجاري و رفع نياز حال صنعت ساخته شدهاند. مانند تعدادي از اختراعات كه مربوط به پوششهاي نساجي ميشوند يا نانو پوششهاي بيمارستاني و طرحهايي همچون نانو پوشش عايق حرارتي و نانو پوششهاي سد حرارتي و پوششهاي محافظ سازه و لولهها در برابر خوردگي و نشت.
ثبت پتنت بينالمللي نياز به هزينه بالايي دارد
ثبت پتنت بينالمللي (اختراع داراي حق اختصاصي جهاني)، در مقابل اينكه هزينه بالايي دارد و زمان زيادي براي حدود دو سال بررسي آن به طول ميانجامد در عوض اعتباري بينالمللي دارد كه ميتوان اختراع را در ديگر كشورها به صورت انحصاري ارائه داد كه در حدود 5 تا 8 هزار دلار هزينه دارد. در انجام پروژه ساخت دستگاه توليد نانو ذرات از طريق تنش صوتي دو دانشجوي ارشد و يك دانشجوي دكتري مرا همراهي ميكردند كه با همكاري تعداد زيادي از دوستان متخصص در اين زمينه در حدود دو سال به طول انجاميد. در ابتدا براي انجام اين پروژه به مراكز تحقيقاتي و اساتيد زيادي رجوع كرديم، اما اكثر آنها به علت ريسك بالا و هزينه بالاي اجراي آن از انجام اين كار سر باز زدند. بعضي از اساتيد دانشگاه نيز به علت نياز تعامل چند رشته مهندسي براي انجام اين كار، آن را غير ممكن ديدند.
هدف از ايجاد راسخون جمعآوري ايدهها بودراسخون مركزي است كه همه اعضاي آن را مخترعين تشكيل ميدهند. اكثر اعضا عضو اصلي شركتهاي دانشبنيان هستند كه كارهاي پژوهشي و اقتصادي انجام ميدهند، اما هدف اصلي از تشكيل مؤسسهاي با نام راسخون اين است كه كساني كه تا به حال اختراعي را تجربه نكردهاند و فقط به اختراع يك محصول فكر و در مورد آن فقط مطالعه كردهاند ميتوانند با مراجعه به اين مركز ايده و فكر خود را مطرح كنند. در اين مجموعه از طرح و ايده آنها استقبال ميشود و آن را بر اساس رشته به كارگروه تخصصي ميسپاريم كه طرحشان را بررسي كنند. پس از بررسي طرح دو مسير پيشروي ماست؛ مسير اول شامل طرحهايي است كه قبلاً اجرا شدهاند، اصلاً قابل اجرا نيستند و توجيهي براي خود ندارند كه در اصطلاح سوختهاند و صاحب ايده به اين نتيجه خواهد رسيد كه ايده خود را كنار گذاشته و به دنبال خلق اختراعات جديد باشد.
دومين مسير در مورد ايده و طرحهايي است كه جديد و نو هستند، از آنها استقبال شده و مراحل ساخت و آزمايشات را آغاز ميكنيم. در مورد اين طرحها مرحله به مرحله تا ثبت آن در داخل و خارج كشور همراهي و حمايت ميكنيم. پس از آن بر اساس نيازهاي كشور خود و كشورهاي خارجي به دنبال سرمايهگذار براي توليد و توسعه طرح ميگرديم. از ابتدا و در مراحل اوليه طرح كه در حال پژوهش است مخترعين را با سرمايهگذار محصول نهايي خود آشنا ميكنيم تا در تمامي مراحل تا ثبت و توليد، مخترع را حمايت كنند.
همكاريهاي خوبي با سرمايهگذاران داشتيم
در حال حاضر ما يك مركز تحقيقات نانو پوشش تأسيس كردهايم تا با نگاه حمايتي پژوهشگران را كنار يكديگر جمع كرده و با نگاه رفع نياز صنعت و همكاري سرمايهگذاران در برطرف كردن نيازهاي كشور در اين زمينه تلاش كنيم. در اين مركز نيز چند پروژه صنعتي نانو پوشش در زمينه پزشكي و پتروشيمي در حال اجرا داريم. با توجه به فعاليتهايي كه تاكنون داشتيم، هم پيشنهادهاي تحصيلي بسياري از دانشگاههاي فرانسه، سوئيس، كانادا و امريكا داشتهايم و هم پيشنهادهاي همكاري با شركتهاي بزرگ بينالمللي كه موفق به عقد قراردادهاي همكاري يا سرمايهگذاري با شركتهايي از روسيه، فرانسه و امارات متحده عربي شدهايم. در اين راستا نيز همكاريهاي خوبي با سرمايهگذاران داخلي داشتيم. اين در حالي است كه سرمايهگذاران خارجي با تجارتهاي دانشبنيان و سرمايهگذاريهاي خطرپذير بيشتر آشنا هستند و اين كار را انجام ميدهند.
دانشگاهها مقلد پرور شدهاند
جايگاه ايران از منظر پيشرفت علمي در دنيا شناخته شده است، اما دانشگاههاي ايران متأسفانه به جاي ايجاد فضايي خلاق و نوآور دانشجويان را بيشتر به سمت تقليد در كارهاي علمي سوق ميدهند. هر چه دانشجويان در اين فضا بيشتر جلو ميروند ديگر نميتوانند در مسائل، خلاقيت و مديريت داشته باشند. ميشوند همچون كامپيوتري كه براي حل يك مسئله نياز به ورودي راهحل دارد. همان طور كه در بين مديران كارآفرين ديده ميشود، آنها از فارغالتحصيلان دوره ليسانس هستند نه تحصيلات تكميلي، يعني هر چه جلو ميرويم خلاقيت در بين دانشآموختگان كمتر ميشود.
جهان هميشه از دستاوردهاي ما شگفتزده شده است
عدم همدلي و همراهي برخي مسئولان و دانشگاهها با پژوهشگران سختيهاي اين مسير را تلخ ميكند. البته كسي كه در اين راه قدم برميدارد حتماً هدفي والاتر را دنبال ميكند و ميتوان از اين منظر به موضوع نگاه كرد كه در سختيها جوانان دانشپژوه ما آب ديدهتر ميشوند. به نظر من تحريمها تاكنون و پس از اين نيز بيتأثير بوده و خواهند بود. چراكه جهان و به خصوص دانشگاههاي مطرح بينالمللي هميشه از دستاوردهاي دانشجويان ايراني شگفتزده و بهرهمند شدهاند. به همين خاطر علاقهمند به جذب آنها هستند. به همين خاطر من به ايراني بودن خود ميبالم. به اعتقاد من تحريمها هرچند تمام موضوعات اقتصادي علمي و... كشور را تحت تأثير قرار داده اما در خيلي از موارد جرقهاي براي خودباوري بوده و مشكلات پژوهشگران و دانشجويان در داخل و خارج از كشور در اين زمينه نيز قابل چشمپوشي است.
مسئولان شرايط تداوم رشد علمي را مهيا كنند
بر اساس فرمايش مقام معظم رهبرى براى رشد علمى كشور اگر ما بررسى كنيم ميبينيم در سال ٢٠٠٠ تا ٢٠١٢ روند رشد علمى خيلى خوبى را داشتيم. بر اساس آمارى كه مؤسسات علمى منتشر كردند اما از سال ٢٠١٢ به بعد يك سكونى را در اين بحث ميبينيم. البته در حوزه نانو فناورى پيشرفت بسيار خوبى را داشتهايم. اين دو مورد بيانگر اين است كه ما ميتوانيم مزيت خوبى در توليد و رشد علم داشته باشيم. بر اساس اين نظريه بهتر است دولتمردان ما سياستگذارىهاى علمى را طورى ترتيب بدهند كه روند گذشته تداوم داشته باشد و بتواند ما را به چشماندازهاى علمى برساند.
25 گرم نانو معادل يك بشكه نفتدر حوزه نانوتكنولوژي فروش 25 گرم نانو مواد معادل است با فروش يك بشكه نفت. اين خيلي مهم است. موردي كه سازمان تجارت جهاني و آقاي ستاري، معاونت علمي رياست جمهوري گفتند، اين بود كه درآمد حاصل از فروش 25 گرم نانو براي كشور دقيقاً با فروش يك بشكه نفت برابري ميكند. اين چيزي است كه خيليها را ترغيب ميكند به اين سمت بيايند و در ايران نيز يا اين پتانسيل علمي كه وجود دارد، روي آن سرمايهگذاري كنند. شركتهاي شتابدهندهاي هستند كه از منابع مالي خارج از كشور تأمين ميشوند.
امروزه وجود مافياي پشت پرده حوزه نانو تكنولوژي مانع پيشرفت كشور ميشود. مسئولان بايد در صدد ريشهكن كردن اين افراد باشند. افرادي كه ملاكشان آمارها و ارقام درآمدهاي ماليشان است و به توليد هيچ توجهي ندارند. در واقع بسياري از حوزههاي نانوتكنولوژي كشور صرفاً وارد كننده مواد هستند. يكي از وزراي سابق معتقد بود حجم مالي محصولاتي كه در اين حوزه به جيب غربيها رفته، 25 برابر تمام اختلاسهاي كشور بوده است. خب سؤال اين است، چه كساني در اين حوزه دست دارند و اين اموال ايراني را به جيب غربيها ميريزند؟ مسئولان بهتر است قبل از هر چيز اين مافيا را شناسايي كرده و فرصت جولان را از آنها بگيرند.