عاشورا مفهوم بلندي است كه از 14 قرن پيش تاكنون هنوز جلوهها و ابعاد جديدي از آن نمايان ميشود. نهضت حسيني سرشار از درسها و عبرتهايي نجاتبخش و هدايتگر براي جوامع بشري است. قرنهاست در روضهها و منابر ماجراي قيام امام حسين(ع) روايت ميشود. نقل صرف تاريخ عاشورا در جهتدهي به انسانها مؤثر بوده است، اما انديشمندان و متفكراني هم بودهاند كه با تعمق و تفكر باطني اين قيام بزرگ را كشف و درسها و نكات ظريف و عميقي از آن استخراج كردهاند. البته شرط اول براي رسيدن به لايههاي باطني درسهاي عاشورا تفكر و قوت انديشه نيست. شرط اول عاشورايي شدن و پيدا كردن معرفت قلبي و يقيني به حركت حسيني است. بايد مفهوم عاشورا و كربلا در زمان و مكان حس و تجربه شود تا از انديشهها و قلمها چنين درسها و نكتههايي بتراود. نهضت حسيني امام خميني كه به انقلاب اسلامي ملت ايران منجر شد و مسير كربلايي اين نظام مقدس تا امروز فرصت بينظيري براي فهم و دريافت حداكثري مفاهيم باطني نهضت عاشورا را فراهم ساخته است. از مسائل مهم نهضت عاشورا مسئله جنبههاي معنوي، عرفاني و ارتباط آن با حماسه است.
گفتار «جلوههاي معنوي و عرفاني عاشورا» شامل دو سخنراني به ترتيب در تاريخهاي 5/7/1364 و 13/9/1376 است كه اولي در نماز جمعه و دومي در ديدار با جمعي از پاسداران انقلاب اسلامي بيان شده است. در اين دو سخنراني مطلبي علمي از واقعه عاشورا استخراج شد كه البته مثل هميشه بسيار جذاب و كاربردي ارائه شده است. در خطبه نماز جمعه كه فرداي روز عاشورا بود بحث به روضه ختم ميشود و جملات نقل شده از اباعبدالله در مقاتل از ديدگاه دعا و راز و نياز با پروردگار بررسي ميشود. در سخنراني دوم در روز ولادت حضرت اباعبدالله و به مناسبت روز پاسدار مطلبي درباره جلوههاي معنوي شخصيت امام حسين(ع) بيان ميشود. معظمله در بيانات خود درسي براي امروز ما بيان ميكنند و با خطاب قرار دادن هر كسي كه براي پاسداري از امانت اسلام و انقلاب براي خود مسئوليتي قائل است نكات مهمي درباره مسائل معنوي و لزوم توجه به آن ميفرمايند. در بخشي از سخنراني نخست اين مجموعه كه در مهرماه 1364 ايراد شده، آمده است: «... درباره شهادت عظيم عاشورا اين چند روز سخنهاي بسياري گفته شده است و شنيدهايد، اما نميشود در دومين روز شهادت حضرت ابيعبدالله از عاشورا و سخن درباره آن غفلت ورزيد. لذا خطبه اول امروزم بحث كوتاهي راجع به يكي از مسائل عاشورا، يعني دعا در اين روز است. همه جوانب اين حادثه بزرگ موشكافي شده است. هم مسائلي كه مربوط به رابطه حسين بن علي با ياران و اهلبيتش است و هم مسائلي كه در مورد رابطه حضرت اباعبدالله با دشمنان قسيالقلب خونخوارش است. همچنين درباره پيام تاريخي حسين بن علي(ع) حرفهاي زيادي زده شده، اما راجع به نقش دعا در اين روز سخن كمتري گفته شده است. مقدمتاً عرض ميكنم عاشورا يك صحنه كامل از زندگي اسلامي يك انسان است. در عاشورا همه اركان اسلامي براي زندگي يك انسان و ابعاد معنوي، اخلاقي و اجتماعي جلوهگري ميكند. در روز عاشورا دفاع، حمله، خشم و عشق وجود دارد. در اين روز موعظه، تبليغ، نصيحت ترساندن، تهديد، همبستگي، ايثار، جهاد، شهادت، رسالت، توحيد راز و نياز با خدا و در واقع همه چيز هست. وقتي عاشورا را به عنوان يك درس مطرح ميكنيم، نميشود اين بُعد را نديده بگيريم. دعا از همه انسانها زيباست، مخصوصاً از انساني به عظمت امام حسين(ع) آن هم در روز عظيمي همچون عاشورا. دعا علامت ضعف نيست، نشانه قوت است. انسان با دعا كسب قدرت ميكند، نيروي قلبي و روحياش را كه پشتوانه نيروي جسمي است، ميافزايد. دعا براي انسان راه را روشن ميكند و انسان را از سردرگمي و حيرت نجات ميدهد. علاوه بر اينها دعا محتواي ذهن دعاكننده را براي مستمع و مخاطب واضح و آشكار ميكند. وقتي دعاي كسي را گوش ميدهيد كه با خدا حرف ميزند ميتوانيد از دعا و خواهش او كشف كنيد چگونه انساني است. آيا حقير است يا عظيم؟ كوتهبين است يا بلندنظر و بلند همت؟ آيا مؤمن است يا مردد؟
دعا بسيار عجيب است. لذا در طول تاريخ صدر اسلام همهجا دعا هست. پيغمبر(ص) در جنگهايي مثل بدر و احد دعا كرد. يعني دعا پيروزي و شكست نميشناسد. دعا يعني ارتباط و اتصال انسان با خدا. آنگاه كه انسان در اوج قدرت و پيروزي است، باز هم محتاج دعاست. بايد با خدا حرف بزند و از خدا بخواهد...»
