آموزش و پرورش با اجراي طرح جديد «هدايت تحصيلي» دانشآموزاني را كه در صدد انتخاب رشته هستند، بدون در نظر گرفتن سوابق كامل درسي و علايق محصل، عملاً به اجبار در رشتههاي غيردلخواه و هنرستانها ميفرستد.
«هدايت تحصيلي» كه مصوب شوراي عالي آموزش و پرورش است، امسال به گونهاي جديد در حال اجراست كه سر و صداي همه را در آورده است. اين «هدايت» كه پيش از اين بيشتر جنبه مشورتي براي دانشآموزان داشته است، اكنون دانشآموزان را در عمل به صورت اجباري به رشتههاي غيردلخواه حواله ميدهد.
اين اقدام عجيب و غريب آموزش و پرورش اعتراضات فراواني را به دنبال داشته، اما گويي در بين مسئولان اين وزارتخانه گوش شنوايي نيست و همچنان در كمال بيتوجهي به اين اعتراضات گسترده، به اجبار دانشآموزان را به رشتههايي غيردلخواه ميفرستند و خانوادههاي زيادي را به دردسر كشانده است.
كدام هدايت تحصيلي؟!مسعود شكوهي، مديركل امور تربيتي و مشاوره وزارت آموزش و پرورش فروردين امسال در نشست خبري در خصوص آييننامه جديد هدايت تحصيلي گفت: دو سال و نيم براي تنظيم اين آييننامه تلاش شد، چراكه بر اساس سند تحول بنيادين آموزش و پرورش و برنامه درسي ملي بايد هدايت تحصيلي از پايه دهم به نهم منتقل ميشد.
وي با اشاره به تغييرات هدايت تحصيلي ادامه داد: در گذشته فقط نمرات سال نهم و نمرات آزمونها مدنظر بود، در حالي كه در آييننامه جديد هدايت تحصيلي، فرايندي پيشبيني شده است و كار هدايت تحصيلي از اول ابتدايي آغاز ميشود؛ براي انتخاب رشته فرد بايد به حداقلهايي از آگاهي دست يابد و به اين منظور 9 جلد كتاب در زمينه هدايت تحصيلي براي پايههاي اول تا نهم تحصيلي در دست تدوين داريم و براي ساعات فوق برنامه دانشآموزان پيشبيني شده است.
شكوهي با بيان اينكه شش آيتم در هدايت تحصيلي مؤثر است، گفت: در گذشته امتياز عملكرد تحصيلي 50 بود كه به 35 كاهش داديم، ضمن اينكه نمرات سه پايه تحصيلي دوره اول متوسطه براي دانشآموزان سال تحصيلي 96ـ95 در نظر گرفته ميشود.
وي اضافه كرد: در بخش آزمونهاي مشاورهاي تنها دو آزمون رغبت و استعداد از دانشآموز گرفته ميشد كه هماكنون پنج آزمون گرفته ميشود كه سه آزمون شخصيت، ارزشهاي شغلي و ارزشهاي تحصيلي اضافه شده است و امتياز اين بخش نيز از 20 به 30 امتياز افزايش يافته است؛ نظر دانشآموز از 5 به 10 امتياز افزايش يافته است و نظر معلمان 10 امتياز، نظر مشاور 10 امتياز و نظر والدين 5 امتياز دارد كه در مجموع 100 امتياز براي هدايت تحصيلي در نظر گرفته شده است.
مديركل امور تربيتي و مشاوره وزارت آموزش و پرورش ادامه داد: جلساتي را از سال گذشته برگزار و مشاوران مدارس را با هدايت تحصيلي جديد آشنا كرديم و مشاورين نيز در هفته اول تير ماه موظف هستند دانشآموز و اولياي دانشآموز را آماده كنند. وي تصريح كرد: بر اساس برنامه ششم توسعه بايد حضور دانشآموزان در شاخههاي فني و حرفهاي و كاردانش به 48 درصد و در شاخه نظري به 52 درصد برسد.
براي انتخاب رشته نه علاقه اهميت دارد نه معدل !اظهارات فروردين ماه مدير كل امور تربيتي و مشاوره وزارت آموزش و پرورش، ظاهر زيبايي داشت كه در نهايت اين روزها به شيوهاي بد و اجبارگونه در حال اجرا شدن است. در حال حاضر كه فصل ثبتنام و انتخاب رشته دانشآموزان است، برگههاي به اصطلاح هدايت تحصيلي به خانوادهها داده ميشود كه موجب نگرانيهاي عديدهاي شده است. طبق آنچه اين چند روز خبرگزاريهاي بسياري گزارش كردهاند، دانشآموزاني با معدل بالاي 19 به ثبت نام در هنرستان معرفي شدهاند يا اينكه در موردي ديگر، به دانشآموزي با معدل بالاي 18 گفته شده است كه براي ثبتنام به كار و دانش برود ! از طرفي ديگر، دانشآموزاني با معدل 20 به رشته رياضي فيزيك گسيل داده شدهاند، صرفاً به اين دليل كه معدل آنها 20 بوده است! يكي از اين دانشآموزان به خبرگزاري فارس گفته است من هيچ علاقهاي به رشته رياضي ندارم و به اجبار و صرفاً به دليل معدلم به اين رشته فرستاده شدهام. در بسياري از موارد و مدارس سرتاسر كشور، هيچ نظرخواهياي از دانشآموزان يا والدين آنها نشده است و فرمهاي مشاورهاي هدايت تحصيلي تنها بر اساس معدل دانشآموز و نهايتاً پرسش از دبيران تهيه شده است.
علوم مظلوم انسانياز طرفي ديگر، نگاه بسيار بد و خطرناكي كه در برخي مسئولان وجود داشته و دارد مبني بر اين است كه هر دانشآموزي كه معدل بالا دارد بايد به رشته رياضي فيزيك برود و اين مانع بزرگي در پرورش استعدادهاي ناب دانشآموزان ايراني شده است.
اين نگاه خطرناك در عمل چنين بروز يافته كه در غالب مدارس تيزهوشان كه دانشآموزان نخبه هر منطقه در آن مشغول تحصيل هستند، اصلاً رشته علوم انساني وجود ندارد و دانشآموز دبيرستاني تيزهوش نهايتاً بايد يا در رشته رياضي درس بخواند يا اينكه به تجربي برود ! البته راه سومي هم وجود دارد و آن اينكه عطاي مدرسه تيزهوشان و نمونه را به لقايش ببخشد و به مدارس عادي برود و در رشته علوم انساني و مورد علاقه خود ادامه تحصيل دهد. ريشهيابي علل بسط و نضج اين تفكر عقبمانده در بين برخي مسئولان آموزشي كشور كه جمع نخبگان را صرفاً در رشتهاي مانند رياضي يا تجربي ميپندارند، فرصت مجزاي ديگري را ميطلبد، اما عجالتاً ذكر اين نكته اينجا خالي از لطف نيست كه چنين تفكري مختص سدههاي هيجده و نوزده ميلادي بوده است و دهههاست كشورهاي پيشرفته، بيشترين اهميت را به رشتههاي علومانساني ميدهند و اساس پيشرفت اين كشورها برگرفته از نخبگاني است كه در يكي از رشتههاي علوم انساني تحصيل كرده و شكوفا شدهاند.
بگذاريد دانشآموز خودش رشته تحصيلياش را انتخاب كنداينكه در انتخاب رشته دانشآموزان بايد مواردي همچون نياز كشور و امكانات موجود در نظر گرفته شود، بر كسي پوشيده نيست، اما اين موضوع هم كه دانشآموزان را با اجباري معنوي به رشتهاي بر خلاف ميل و علاقه گسيل نمايند، امري به دور از منطق و خرد است.
رويه جديد آموزش و پرورش در «هدايت تحصيلي» دانشآموزان كه رنگ اجبار به خود گرفته است، نيازمند تغيير فوري است، چه توسط خود مسئولان آموزش و پرورش و چه بيرون از اين مجموعه و توسط دستگاههاي نظارتي نظير مجلس؛و گرنه دامنه اعتراضات دانشآموزان در حال انتخاب رشته و والدين آنها بيش از پيش خواهد شد و دانشآموزان بيشتر به تحصيل غيردلخواه و اجباري سوق داده خواهند شد. مضرات و مفاسد كوتاه مدت و بلند مدت استمرار چنين رويهاي نانوشته پيداست.
همه شون برن به درک 
