اين روزها عطر گل محمدي از هر مسجد و حسينيه و مجلس مذهبي به مشام ميرسد و گلاب، جزء جداييناپذير محافل انس با قرآن و برنامههاي مساجد در ماه مبارك رمضان است. گل محمدي به دليل رايحه خوش آن قرنها پيش از كشورهاي ديگر در ايران مورد توجه بوده است و ايرانيها باغهاي خود را با كاشت آن مزين ميكردند. برخي از صاحبنظران قدمت كاشت اين گل در ايران را مربوط به 7 هزار سال پيش ميدانند و طبق مستندات هزار سال است كه گلابگيري در ايران انجام ميشود. تاريخ تقطير و گلابگيري به عنوان تكنيكي كه هنوز كارآمدترين روش عصارهگيري است، به آيين باستاني «عيد گلابي» بازميگردد كه امروزه در كاشان به «لتان» معروف است. باستان شناسان معتقدند در گذشته بيش از 200 روش گلابگيري در ايران متداول بوده است.
گل قانون ابن سينا
يكي از مستندات تاريخي در زمينه تاريخ گلابگيري در كشور ما كتاب قانون ابن سيناست كه در آن به استفاده از گلاب در درمان امراض تأكيد شده است و اين نشاندهنده آن است كه ايرانيها علاوه بر بهرهمندي از بوي خوش آن به خواص درماني گل محمدي نيز توجه داشتهاند.
از جمله خواص دارويي اين گل كه امروزه به اثبات رسيده است غمزدايي و آرام بخش بودن آن است و از اين جهت در درمان افسردگي كاربرد دارد. از اين رو در گذشته در مراسم عزاداري استفاده ميكردهاند تا به وسيله آن خاطر بازماندگان را تا حدودي تسلي بخشند.
گل و گلابش، هردو شفابخش استمهران بهرامي از متخصصان طب سنتي در مورد خواص درماني گل محمدي ميگويد: در طب سنتي گلاب به عنوان گرمي شناخته ميشد كه PH خون را به سمت قليايي ميبرد. در گذشته گلاب در طب سنتي مصارف درماني بسياري داشته است. به عنوان مثال دندان درد را با چكاندن چند قطره گلاب روي دندان پوسيده تسكين ميبخشيدند. طبع اين گياه گرم بوده و به خاطر خاصيت شاديآور بودن در زنجيره غذايي مردم قرار داشته است. عطر گلاب نيز خواص درماني زيادي دارد و براي رفع اضطراب، بيخوابي، افسردگي و همچنين براي مبتلايان به وسواس به صورت استشمام تجويز ميشود.
وي در مورد تفاوت مصرف تازه اين گل با عرق آن ميگويد: مسلماً مصرف تازه هر گياهي خواص بيشتري دارد كه در مورد گل محمدي ميتوان به ملين بودن آن اشاره كرد.
عطر شادابيمريم قادري از ديگر پزشكان طب سنتي در مورد تأثير گلاب بر پوست ميگويد: اين گياه در شادابي، پاكسازي و رفع تيرگي پوست مؤثر است.
وي ميافزايد:گلاب همچنين تسكيندهنده سردردهاي سرد است يعني سردردهايي كه به صورت درد در يك طرف سر يا در پشت سر است. همچنين سردردهايي كه ناشي از آلودگي هوا و سر و صداست با تركيبي از آب، آبليمو، عسل و گلاب قابل درمان است.
اين پزشك با بيان اينكه يكي از مهمترين كاربردهاي گلاب، براي مواظبت از پوست است و گلاب براي انواع پوستها به خصوص پوستهاي خشك و حساس مناسب است، اظهار ميدارد:يكي از موارد استفاده گلاب براي پاك كردن پوست است و ميتوان به جاي محصولات شيميايي پاككننده، از آن استفاده كرد. استفاده ديگر آن براي طراوت و تازگي پوست است؛ بدين گونه كه پس از هر بار استحمام كه منافذ پوست بازتر هستند، گلاب را ميتوانيد به پوست صورت بماليد.
قادري با اشاره به اينكه اسانس موجود درگلاب به سرعت جذب پوست ميشود، ميگويد: با توجه به اثرات گلاب در افزايش جريان خون، باعث شادابي پوست ميشود و البته استفاده مداوم از اين روش ميتواند اين اثرات مطلوب را ايجاد كند. گلاب به دليل داشتن خاصيت ضدعفونيكننده و هيدراته (آبدار) كردن براي پوست سر و مو مفيد است. گلاب حتي براي رفع جوشهاي بدن نيز مؤثر است. براي اين كار مقداري گلاب را با جوش شيرين مخلوط كنيد تا خمير نرمي به دست آيد. سپس اين خمير را مدت يك ساعت يا تمام شب (موقع خواب) روي جوشهاي خود قرار دهيد.
صفراويها نخورند
دكتر قادري با توجه به طبع گرم گل محمدي اظهار ميدارد: گلاب براي افرادي كه طبع گرم دارند، مخصوصاً كساني كه صفراوي هستند توصيه نميشود ولي مصرف آن براي افراد بلغمي و سودايي مفيد است و بسته به طبعشان از نصف استكان تا يك ليوان در روز تجويز ميشود.
همچنين براي بيماران قلبي شربت گلاب و زعفران توصيه ميشود زيرا هر دو اين گياهان آرامش بخش هستند.
اين متخصص در پاسخ به اين پرسش كه آيا آيين گل غلطان كه در بعضي از استانها برگزار ميشود، از نظر طبي پشتوانهاي دارد يا خير، گفت: تحقيقات نشان داده اين كار احتمال ابتلا به آلرژي را در نوزادان پايين ميآورد.
قادري با اشاره به خواص بيشمار گل محمدي و گلاب در درمان بسياري از بيماريها تأكيد ميكند:«گلاب براي بيماريهاي گوارشي مانند نفخ، دل به هم خوردگي و اسهال مزمن مفيد است البته در رفع دردهاي روماتيسمي نيز مؤثر است. بُخور گلاب براي درمان گلودرد و بيماريهاي تنفسي بسيار مفيد است و قلب و معده را تقويت و اضطراب را از دل دور ميكند. براى معالجه اشخاص گرمازده، بهترين راه خورانيدن گلاب همراه با مقداري يخ است، به قدرى كه توليد قى نموده و صفرا را خارج نمايد.
گلاب بهترين نوشيدني براي كساني است كه دچار خونريزي سينه و گلو هستند. گلاب ناراحتي سينه را از بين ميبرد و از ابتلا به بيهوشي جلوگيري ميكند. نوشيدن گلاب خنك، گرمي درون را از بين مىبرد و بدن را تقويت مىكند. البته بوييدن آن هم براى تقويت قلب و رفع بيهوشى و تقويت حواس باطنى مفيد است. نوشيدن و بوييدن «گلاب» سردرد را برطرف ميكند، مخصوصاً سردردى كه در اثر استنشاق هواى آلوده يا شنيدن سر و صدا باشد.»
در حال حاضر گل محمدي در 14 استان ايران از جمله كرمان، كاشان، آذربايجان شرقي، فارس و... كشت ميشود و بزرگترين دشت گل محمدي جهان در روستاي لايزنگان از توابع داراب با مساحت حدود 5هزار هكتار قرار دارد.
ناگفته نماند در جلسهاي كه در سال 1374 با حضور رياست انجمن باغباني ايران و شماري از استادان دانشگاههاي ايران برگزار شد، گل سرخ محمدي به عنوان «گل ملي» كشورمان برگزيده شده است.
