سد مسير اعتراضات در نزديكي ارگ رياست‌جمهوري

برق «توتاپ» چراغ شكاف‌هاي قومي افغانستان را روشن كرد

دهها هزار نفر از مردم افغانستان در اعتراض به تغيير مسير خط انتقال برق تركمنستان به افغانستان موسوم به «توتاپ» دست به اعتراض زدند؛ اعتراضاتي كه به‌نظر مي‌رسد حالا ديگر رنگ و بوي سياسي- قومي هم پيدا كرده است.

به گزارش «جوان»، اعتراضات افغان‌ها به تغيير مسير خط انتقال برق توتاپ، از حدود دو هفته قبل با نام «جنبش روشنايي» شروع شده ولي ديروز با تظاهرات مردم كابل كه از هشت مسير به سمت ارگ رياست جمهوري به راه افتاده بودند، ابعاد جديدي به خود گرفت. پروژه خط 500 كيلووات انتقال برق تركمنستان به افغانستان كه خط برق تركمنستان را از طريق ازبكستان، تاجيكستان و افغانستان به پاكستان انتقال مي‌دهد، بر اساس پروژه اوليه قرار بود كه از شهر باميان عبور كند ولي دولت افغانستان مي‌گويد كه در برآوردهاي بعدي به اين نتيجه رسيده كه اين مسير به لحاظ اقتصادي به صرفه نيست و تصميم گرفته كه مسير آن را تغيير دهد. خط انتقال برق جديد از سالنگ عبور خواهد كرد. دولت اشرف غني مي‌گويد كه تصميم مربوط به تغيير مسير خط انتقال برق از باميان به سالنگ در دولت كرزاي گرفته شده ولي شدت اعتراضات طي دو هفته گذشته باعث شد كه اشرف غني دستور تعليق تغيير مسير پروژه را صادر كند. با اين حال، مخالفان تغيير مسير پروژه كه اكثراً از هزاره‌ها هستند مي‌گويند تا زمان توقف كامل پروژه دست از اعتراض نخواهند كشيد. روز گذشته بزرگترين تظاهرات اعتراضي به تصميم دولت افغانستان در شهر كابل برگزار شد و معترضان به سوي مركز شهر و ميدان پشتونستان كابل حركت كردند. بر اساس گزارش خبرگزاري جمهور افغانستان، معترضان با شعارهاي «اشرف غني، عبدالله، كجاست وعده‌ها؟»، «ما عدالت مي‌خواهيم»، «توتاپ خط قرمز ماست» و «ما روشنايي مي‌خواهيم»، اعتراض خود را به تغيير مسير پروژه توتاپ ابراز كردند. نيروهاي امنيتي افغان در اقدامي بي‌سابقه همه مسير‌هاي منتهي به ارگ رياست جمهوري را با كانتينر مسدود كردند ولي معترضان كه با پلاكاردهاي طعنه‌آميز، حكومت را به قوم‌گرايي متهم مي‌كنند، از نيروهاي امنيتي خواستند كه راه را براي ادامه تظاهرات بگشايند. محمدكريم خليلي، معاون پيشين رياست‌جمهوري و معاون ارشد شوراي عالي صلح كه چهره اصلي اعتراضات به پروژه توتاپ محسوب مي‌شود، از بستن مسير تظاهرات‌كنندگان با گذاشتن كانتينر انتقاد كرد و گفت: «حكومت وحدت ملي با گذاشتن كانتينرهاي آهني و در حصار قلعه‌ آهنين قراردادن خود، خواست تا صداي عدالتخواهي شما را نشود ولي من مي‌گويم كه آقاي رئيس جمهور، آقاي رئيس اجرايي، شما هر چه كه ديوار آهنين را در اطراف خود بكشيد، صداي عدالتخواهي مردم امروز در افغانستان به حدي طنين مي‌افكند كه ديوارهاي آهنين نمي‌تواند جلوي صداي عدالتخواهي مردم را بگيرد.» وي افزود: تغيير مسير پروژه برق از تركمنستان به كابل خيانت ملي است و هيچ بديلي در اين رابطه براي مردم قابل قبول نيست. نبود برق را مي‌توان تحمل كرد اما برخورد دوگانه حكومت هيچ‌گاه براي مردم قابل قبول نيست. خليلي كه در جمع هزاران معترض در دهمزنگ كابل سخنراني مي‌كرد، گفت تا زمان لغو تصميم كابينه، مردم خاموش نخواهند نشست.
  
ملاحظات قومي و ژئوپلتيك
معترضان به تغيير مسير پروژه توتاپ مي‌گويند كه تغيير مسير اين خط انتقال برق از شهر باميان به سالنگ، باعث خواهد شد كه باميان و شهرهاي اطراف آن كه اكثراً هزاره‌‌نشين هستند، از برق محروم شوند. اين در حالي است كه به گفته معترضان، مسير باميان، چنين نتيجه‌اي را براي مناطق ديگر ندارد. گسترش اعتراضات كه ديروز نقطه اوج جديدي براي آن محسوب مي‌شود، جنبه‌هاي سياسي ـ قومي هم دارد. هزاره‌هاي افغان كه معترضان اصلي به تغيير مسيرپروژه هستند اساساً معتقدند دولت در كابل دردست پشتون‌ها قرار گرفته و اعتراضات به اين پروژه را نوعي اعتراض به جمع شدن قدرت در دست آنها مي‌دانند. دولت پاكستان تاكنون درباره تغيير مسير اين پروژه موضع‌گيري رسمي نكرده ولي توافق چندي قبل پاكستان  با دولت افغانستان و تركمنستان نشان مي‌دهد اولويت اسلام‌آباد نيز عبور خط انتقال برق از مناطق غيرهزاره‌نشين سالنگ است. مهدي ثاقب معاون حزب تفاهم و دموكراسي افغانستان مي‌گويد: «اگر توتاپ از باميان بگذرد منافع برخي از كشورها از نگاه اقتصادي و ژئوپلتيكي و سياسي با مخاطره جدي مواجه مي‌شود و طبيعتاً اين كشورها از طريق عوامل خويش در افغانستان مي‌كوشند توتاپ از باميان نگذرد.»