در حالي که انتظار ميرفت سخنراني رئيسجمهور در مراسم روز ملي فناوري فضايي و در جشن تولد هفت سالگي «ايران فضايي» کمي از اجحافي که طي دو سه سال اخير بر اين فناوري و دانش بومي آن در کشور رفته بکاهد، وي ترجيح داد اين فرصت را به ارائه گزارش از برجام و دستاوردهاي بينالمللي دولت اختصاص دهد و به موضوعی مبهم که به درستی ابعاد آن شکافته نشد، به نام «برجام2» بپردازد.
اين در حالي است که دولت وي متهم به پايين کشيدن فتيله فعاليتهاي تحقيقاتي و عملياتي در حوزه فناوريهاي فضايي و حتي مانع تراشي بر سر اين فعاليتهاست.
رئيسجمهور در اين همايش علاوه بر رونمايي از سريال برجامها، از سه دستاورد مهم عرصه فضايي کشور نيز رونمايي کرد.
صحبتهاي رئيسجمهور در مراسم بزرگداشت روز ملي هوافضا که روز گذشته در سالن اجلاس سران برگزار شد ميتوانست براي بسياري از صاحب نظران اين حوزه تخصصي حائز اهميت باشد زيرا دولت يازدهم از ابتداي آغاز به کار خود متهم به پايين کشيدن فتيله فعاليتهاي تحقيقاتي و عملياتي در زمينه هوافضا هم از جهت تخصيص بودجه و هم از لحاظ تغيير ساختاري بوده است.
علاوه بر اينکه با گذشت بيش از دو سال از فعاليت اجرايي اين دولت، پرتاب ماهوارهها از هر نوعي (دانشجويي، تحقيقاتي و مخابراتي) تقريباً متوقف و مهمترين اخبار در اين مدت به رونمايي از دوماهواره فضايي تدبير و خليج فارس در دهه فجر 92 و پرتاب ماهواره ملي فجر به فضا با ماهوارهبر سفير بود. عدم تخصيص بودجه کافي و امروز و فردا کردن مديران، تمام آنچه بود که افکار عمومي شاهد بودند. البته تغيير نگاه مديران اجرايي به صنايع فضايي به عنوان ابزار چانهزني بينالمللي و مبادلات سياسي نيز گمانهزني است که کمابيش در ميان تحليلها مجال ظهور و بروز مييابد.
اين در حالي است که شتاب فعاليتهاي علمي در صنعت هوافضا در کشور در سالهاي گذشته تا حدي پيش رفته بود که ميرفت تا در توسعه، رقيب صنايع هستهاي در کشور شود. اين مسئله به همان اندازه که براي کشور ما فرصت به شمار ميرفت براي برخي ديگر کشورها به دليل دستيابي کشورمان به فناوريهاي بالا و ايجاد اختلال در بازار جهاني تضمين شده آنها تهديد بود.
انحلال و کوچکسازي و ادغام سازمان فضايي در اين راستا و در روزهاي مذاکرات کشورمان و گروه 1+5 خبرهاي غيررسمي مبني بر طرح نگراني غربيها از توسعه دانش و فناوري فضايي در کشور و کنترل شيب اين توسعه منتشر شد و حتي برخي اقدام دولت مبني بر انحلال سازمان فضايي و تبديل آن به زيرمجموعهاي از وزارت ارتباطات و معاونت علمي را در همين راستا دانستند. امسال بخش فضايي کشور شاهد تغيير ساختار بود، به طوريکه در حال حاضر يک سازمان فضايي زير نظر وزارت ارتباطات و فناوري اطلاعات فعاليت ميکند و يک مرکز ملي فضايي داريم که زير نظر معاونت علمي و فناوري رياست جمهوري مشغول به فعاليت است.
کدام حرف تازه براي روز ملي هوافضا بر اين اساس طبيعي بود كه رئيسجمهور دستاوردهاي کشور در اين حوزه را برشمارد، در حالي که وي به دفاع از عملکرد دستگاه ديپلماسي کشور پرداخت و از فرجام برجام گفت. روحاني در مراسم روز ملي فناوري فضايي با تبريک و گراميداشت ايامالله دهه فجر اظهار داشت: انقلاب اسلامي ما حادثه بزرگي بود که يکي از ويژگيهايش، پيروزي يک ملت بر استبداد داخلي و خارجي و قدرتهاي جهان بود؛ امروز نيز بعد از ۳۷ سال به آن روزها ميباليم و به خاطر اماممان، ملتمان و ايستادگي جوانانمان و حوزهها و دانشگاههايمان و همه اقشاري که به خاطر استقرار کشور و آزادي و احياي قانون اسلام و اخلاق اسلامي مبارزه کردند، افتخار ميکنيم.
روحاني با بيان اينکه مردم براي احياي حقوق خود ايستادند و تحريمها را به جان خريدند، تصريح کرد: اگر ايستادگي اين مردم و درايت و ارشاد مقام معظم رهبري نبود و اگر کاردانان و کارشناسان و عالمان باتجربه و فداکار پشت ميز مذاکره نبودند، امروز نميتوانستيم فرجام برجام را شاهد باشيم؛ کار بزرگ و عظيمي توسط اين ملت انجام شد. وي با بيان اينکه هيچ حادثهاي را با انقلاب اسلامي مقايسه نميکنيم و تنها از تقارن حوادث ياد ميکنيم، تأکيد کرد: آن انقلاب در سايه ايستادگي ۱۵ ساله مردم و مبارزه آنها به ثمر رسيد تا به حق آزادي خود برسند؛ يک بار ديگر نيز در بخش ديگري و در شعاعي کمتر، بايد آزادي را تجربه ميکردند. وي با بيان اينکه ما بايد برنامههاي فناوري را براي مردم توضيح دهيم، گفت: اينطور نبايد باشد که مردم ندانند برنامه فضايي، هستهاي و علمي ما چيست. بياييم کارهايمان را در معرض افکار عمومي قرار دهيم. مردم بايد در سياستگذاري به ما کمک کنند و ما بايد اطلاعات شفاف را در اختيار مردم قرار دهيم.
رئيسجمهور با اشاره به سفر اخيرش به اروپا گفت: يکي از نکاتي که من در اين سفر تأکيد کردم، اين بود که گفتم ما اين هواپيما را ميخريم به شرطي که بتوانيم بخشي از آن را در کشور خودمان بسازيم. ما ميخواهيم در هواپيما هم قطعهساز باشيم و بخشي از بال و بدنه را بسازيم. ما ميخواهيم در آخرين تحقيقات نفت و گاز در مراکز تحقيقاتي حضور داشته باشيم.
وي با تأکيد بر اينکه برجام معنايش اين نيست که دروازه باز شده و تحقيق را کنار بگذاريم، گفت: برجام به اين معنا نيست که هرچه ميخواهيم از بيرون وارد کنيم. برجام معنايش اين است که راه باز شده است براي ارتباط با دنيا، براي آنکه از فناوري و دانش ديگران استفاده کنيم. روحاني اظهار داشت: خوشحالم که سي و هفتمين انقلاب با يک تحول بزرگ ديگري توأم شد. مردم ما براي احقاق حقوقشان ايستادند و مقاومت کردند. وي با بيان اينکه ما امروز به برنامه جامع مشترک ملي نياز داريم، تأکيد کرد: ما از برجام يک عبور کردهايم و امروز بايد برجام 2 را آغاز کنيم.
وعدههاي فضايي دولت براي سال آيندهالبته برخي مسئولان ستاد فناوري هوافضاي معاونت علمي رياست جمهوري در روزهاي منتهي به روز ملي فناوري فضايي طي گفتوگو با رسانهها اخباري مبني بر پرتاب ماهواره و آمادگي پرتاب و طراحي و ساخت ايستگاههاي پرتاب دادند و با اين کار تا حدودي کار را براي روحاني آسان کردند. با اين وجود تجربه يکي، دو سال اخير نشان ميدهد بين اعلام و اعمال در حوزه دانش و فناوري فضا فاصله عميقي افتاده است. مثلاً منوچهر منطقي، رئيس مرکز ملي فضايي به مناسبت روز ملي فناوري فضايي گفت: طراحي و ساخت ايستگاه پرتاب ماهواره امام خميني(ره)، از مدرنترين ايستگاههاي پرتاب در جهان است که مأموريت آمادهسازي و پرتاب ماهوارهبرهاي سنگين را برعهده دارد. وي يادآورشد: طبق برنامه پيشبيني شده و اعلام قبلي، اين ايستگاه پرتاب براي بهرهبرداري آزمايشي در اواخر سالجاري آماده ميشود اما به دليل ازدحام برنامهها در پايان سال، به احتمال زياد بهرهبرداري آزمايشي ايستگاه پرتاب «امام خميني(ره)» نيمه فروردين سال آينده انجام شود. ايستگاه پرتاب ماهواره امام خميني(ره)، از مدرنترين ايستگاههاي پرتاب در جهان است که مأموريت آمادهسازي و پرتاب ماهوارهبرهاي سنگين را برعهده دارد.
به رونمايي اکتفا کرديمهمچنين تدوين برنامه جامع 10 ساله دوم فضايي ايران و تشکيل کارگروههاي شوراي عالي فضايي در اين باره از ديگر خبرهاي فضايي بود. جعفر روشنيان معاون فناوري سازمان فضايي ايران با اشاره به اينکه در دوره گذار از مرحله پژوهش و تحقيقات به مرحله پرداختن به کارهاي زيربنايي هستيم، افزود: اکنون به بلوغي رسيدهايم که بايد به کارهاي اساسي و درازمدت در حوزه فضايي فکر کنيم، به گونهاي که در رفاه مردم و ارتقاي شاخصهاي علمي کشور ملموس باشد. وي با اشاره به اينکه فعاليتهاي فضايي پرهزينه است، گفت: بايد از موقعيت پسابرجام استفاده کنيم و با کشورهاي ديگر همکاري و در فعاليتهاي بينالمللي مشارکت کنيم.
گفتني است، رئيسجمهور در اين همايش علاوه بر رونمايي از سريال برجامها، از سه دستاورد مهم عرصه فضايي کشور نيز رونمايي کرد. ماهواره سنجشي «دوستي»، آزمايشگاه سنجش از دور سازمان فضايي و مرکز تجميع و تست ماهواره پژوهشگاه فضايي ايران سهگانههايي بودند که عصر روز گذشته و در سومين روز از دهه فجر سي و هفتم از سوي رئيسجمهور رونمايي شدند يا آغاز به کار کردند.
