احساس امنيت در تمامي ابعاد و گستره آن، از ديرباز به عنوان يكي از اساسيترين نيازهاي بشري بوده است. در كنار اين، شيوع پديدههاي مجرمانه و رفتارهاي خلاف موازين گروهي، شرايطي را رقم زده تا افراد براي مهار و ارائه پاسخ مناسب به آن بيش از پيش منتظر واكنش نظام عدالت كيفري و به عبارت جامعتر قواي حاكميتي نباشند، بلكه خود با اتكا به ظرفيتهاي مختلف و مطلوبي كه دارا هستند در پي تحقق امنيتي پايدار و جامعهاي ايمن و عاري از انحراف برآيند. همچنين در حكومت ديني، مردم در تشكيل حكومت، قانونگذاري، سياستگذاري و اجراي قوانين نقشي جدي و فعال دارند. به عنوان نمونه مردم به صورت مستقيم در انتخاب نمايندگان خبرگان رهبري، نمايندگان مجلس، رئيسجمهور و اعضاي شوراي شهر و بهطور غيرمستقيم در انتخاب رهبر و اعضاي هيئت دولت دخالت دارند.
اما نمودار بارز مداخله و مشاركت مردم در امور اجتماعي را بايد در تشكيل گروههاي منسجم، هدفدار و خودجوش جستوجو كرد كه در كشور ما به سازمان مردم نهاد (سمن) و در زبان انگليسي به Non- governmental Organization يا همان NGOمعروف هستند.
سازمانهاي مردمنهاد به عنوان سازمانهاي غيردولتي، غيرانتفاعي و غيرسياسي به عنوان زيرسيستم در كلان اجتماع و در مهندسي جامعه نقش بسيار مهمي دارند. در كشورهاي پيشرفته به استثناي مسائل مرتبط با جنگ، ديپلماسي بينالمللي، تمامي امور مديريت از جمله اقدامات مرتبط با درمان، تحصيل و مديريت شهري برعهده همين سازمانهاي غيردولتي است. با عنايت به ماده 19 آييننامه سازمانهاي مردمنهاد مصوب پنجم مردادماه سال 84 هيئت دولت، اين نهادها رفتهرفته جاي خود را در ميان مردم و مسئولان باز كرده و حوزه فعاليت اين سازمانها بسيار گستردهتر شده است چنانكه در كشور تعداد كثيري سمن فعال در حوزههاي مختلف وجود دارد.
يكي از راهكارهاي مناسب براي عملياتي كردن نامگذاري سال جاری توسط مقام معظم رهبري تحت عنوان «همزباني و همدلي دولت و ملت» حضور و رونق سازمانهاي مردم نهاد در نقشهاي اجتماعي است.
به عبارت ديگر، نقشآفريني سمنها در مسائل اجتماعي و فرهنگي جامعه از جمله مداخله در رفع آسيبهاي اجتماعي مانند طلاق، اعتياد، بالا رفتن سن ازدواج، مسلكهاي انحرافي و مفاسد اقتصادي و غيره بسيار مؤثر بوده و در صورت جامعيت و ارتقاي عملكرد آنها ميتوان تهديدها را به فرصت تبديل كرد. همچنين از ظرفيت سمنها ميتوان براي بهبود مسائل اجتماعي و پايينآوردن آمار ورودي پروندههاي قضايي به محاكم استفاده كرد.
فرمان تاريخي حضرت امام خميني (ره) نسبت به تشكيل بسيج در پنجم آذر ماه 1358 به عنوان يك سازمان مردم نهاد مصداق بارز اين مهم ميباشد كه دربردارنده آثار مبارك و ارزندهاي براي جامعه اسلامي بوده است.
اميد است تا با اتخاذ تدابير مناسب، تدوين برنامههاي حمايتي مؤثر و مفيد و تلاش براي همپوشاني فعاليتهاي در حال اجرا، مسير جديدي براي استفاده مطلوب از ظرفيت مردمي جامعه و به ويژه سازمانهاي مردم نهاد ايجاد شود تا در پرتو آن همه آحاد جامعه از تحقق امنيت پايدار و سلامت اجتماعي بهرهمند شوند و مسير ترقي و پيشرفت را با سرعت بيشتري طي كنيم.
*مديركل پيشگيريهاي مردمي و مشاركتهاي مدني قوه قضائیه
