شايد به جرئت بتوان گفت در ايران بعد از شنيدن اسم «جاده» اولين چيزي كه به ذهن ميرسد «تلفات» است. حالا ديگر تصادفات بخش لاينفك جادهها شدهاند و اين اتفاقات آنقدر براي مردم و مسئولان عادي شده كه بعد از هر كدامشان چندين جنازه روي زمين ميماند و دهبرابرش هم مصدوم و معلول و ازكارافتاده.
در همين راستا، روز گذشته سازمان پزشكي قانوني از مرگ ۳۱۵ هزار شهروند در تصادفات ۱۴ سال اخير خبر داد؛ آماري كه با جمعيت ۱۵ تا ۲۰ شهر كشور برابري ميكند.
آمارهاي سازمان پزشكي قانوني كشور نشان ميدهد از سال 1380 تا به امروز ۳۱۵ هزار و ۲۶۴ ايراني جان خود را بر اثر سوانح رانندگي در جادههاي كشور از دست دادهاند، رقمي كه اگر به تعداد روزها تقسيم شود از مرگ روزانه 61 نفر حكايت ميكند و اگر بگوييم هر ساعت حدود سهنفر جان خود را در خيابانها و جادهها از دست دادهاند، رقم وحشتناكتر ميشود.
با اينكه وقتي هواپيمايي سقوط ميكند، خلبان مقصر اعلام ميشود، در تصادفات رانندگي هم خطاي انساني را علت اصلي ميدانند و بر همين اساس كارگروه امور اجتماعي، آموزش و فرهنگ ايمني كميسيون ايمني راهها بعد از بررسي علت سوانح رانندگي گفته ۳۰ درصد تصادفات رانندگي در ايران به دليل عدم توجه به جلو (عدم رعايت فاصله با اتومبيل جلويي)، ۲۵ درصد انحراف به چپ، ۲۲ درصد سرعت غيرمجاز، ۹ درصد عدم توانايي كنترل وسيله، ۶ درصد عدم رعايت حق تقدم و الباقي هم ساير موارد است.
معلوم نيست چرا در اين ميان كيفيت پايين خودروها، استاندارد نبودن اكثر راهها، نبود خدمات بينراهي براي استراحت رانندگان و... به هيچ عنوان ديده نشده است و با يك كلمه «ساير موارد» به راحتي از كنارشان گذشتهاند.
هيچكس مقصر نيست، جز راننده!البته آمارهاي جديدتري هم از طرف پزشكي قانوني كشور در مورد ثبت مرگ بر اثر تصادفات رانندگي اعلام شده كه بر اساس آن در پنج ماهه نخست سال ۹۴ حدود 7 هزار و ۲۸۹ نفر در حوادث رانندگي جان خود را از دست دادند كه اين رقم در مقايسه با مدت مشابه سال قبل كه آمار تلفات 7هزار و ۴۸۹ نفر بود، 7/2 درصد كاهش يافته است.
4هزار و ۷۵۴ نفر در محورهاي برونشهري، يكهزار و ۹۵۹ نفر در مسيرهاي درونشهري، ۵۵۲ نفر در مسيرهاي روستايي و ۲۴ نفر در محورهايي نامعلوم جان خود را از دست دادهاند.
هرچند آمار مرگ و مير تصادفات در حال كاهش است اما دلايل وقوع اين حوادث هنوز به طور علمي و تخصصي واكاوي نشده، با اين حال سازمان راهداري و حمل و نقل جادهاي در گزارشي گفته است: با بررسي دقيق حوادث رانندگي در راههاي كشور و تجزيه و تحليل آن، حدود ۸۰ درصد تصادفات و تلفات جادهاي داراي منشأ خطاهاي انساني است. اين تحليل در حالي است كه حدود ۱۸ ميليون خودرو، 6 ميليون موتور و ۸۰ هزار كيلومتر راه شامل آزادراه، بزرگراه و راه اصلي و فرعي و بيش از يكصد هزار كيلومتر راه روستايي در كشور داريم كه در نگاه اين سازمان به رغم اينكه بخش اندكي از تصادفات و سوانح رانندگي برونشهري مربوط به وضع جادهها يا وسايل نقليه است اما نگاه خرد و تجزيه و تحليل دلايل تصادفات و بررسي شاخصهاي مختلف حاكي از آن است كه حدود ۸۰ درصد تصادفات و تلفات جادهاي منشأ انساني دارد.
چندي پيش مركز پژوهشهاي مجلس در آخرين گزارش خود از تصادفهاي جادهاي برآورد كرده بود هزينههاي اقتصادي و اجتماعي تصادفات رانندگي حدود ۸ درصد توليد ناخالص داخلي است. هزينه مورد نظر در سال ۱۳۹۰ حدود ۵۱ هزار و ۹۱۰ ميليارد تومان است. البته هزينه درماني سالانه ۱۱ هزار ميليارد ريالي افرادي كه بر اثر تصادف مصدوم شدهاند و هزينه ۱۸۰ ميليون توماني هر فرد كشته شده در تصادفات و هزينه ۲۸۰ ميليون توماني هر معلول بر اثر تصادفهاي جادهاي را هم بايد در اين آمارها محاسبه كرد.
با تمام اين تفاسير و طبق آمارها هم اكنون روزانه ۳۲ ميليارد تومان ضرر اقتصادي ناشي از تصادفات به كشور تحميل ميشود كه ميطلبد در كنار افزايش مكرر جرايم تخلفات رانندگي، كمي هم روي فرهنگسازي كار كنيم.
