مهر ابطال شيخ اشراق بر فلسفه ليبراليستي در جهان پرهياهوي امروز ميتوان به عمق سخن سهروردي پي برد. امروز حاكميت نظام جهاني مبتني بر فلسفه ليبراليستي به عجز و ناتواني خود اعتراف كرده و ليبرالدموكراسي غرب براي جبران خلأهاي خود به اخلاق روي ميآورد. سهروردي رياستي را مطلوب ميداند كه از راه چيرگي نباشد.
خبرگزاري شبستان در گفتوگويي كه اخيراً با رجبعلي اسفنديار، عضو هيئت علمي پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامي و نويسنده كتاب «وجوه سياسي فلسفه شيخ شهابالدين سهروردي» انجام داده، به بررسي فلسفه سياسي اين فيلسوف پرداخته است.
اسفنديار در اين گفتوگو ميگويد:«فلسفه سياسي سهروردي از حكمت ذوقي وي سرچشمه ميگيرد. اين حكمت تنها به دريافت روش شهود و حكمت ذوقي در نزد ايرانيان باستان اكتفا نكرد، بلكه با بهرهگيري از كاربردهاي اين روش در حكمت يوناني، روشي نوين در ساحت فلسفه ايجاد كرد. نكته محوري در فلسفه سياسي سهروردي حاكميت و رهبري حكيم متاله است. در فلسفه سياسي سهروردي حكيمي الهي كه فرورفته در تاله باشد شأن و منزلتي بالاتر نسبت به حكماي ديگر دارد. در نظر او اگر رياست واقعي جهان به دست حكيمي متاله قرار گيرد، زمانه آن حكيم بسيار نوراني و درخشان خواهد بود و برعكس، اگر جهان از تدبير حكيم الهي خالي باشد، ظلمتها و تاريكيها بر عالم و مردم آن چيره ميشود.»
وي در بخشي از اين مصاحبه با اشاره به ويژگي حكومت مطلوب از نگاه شيخ اشراق تشريح ميكند:«شيخ اشراق رئيس مدينه را در هر عصر، خليفهالله ميداند. از نظر او رياست يا تاله ميتواند با هم در شخصي واحد ظاهر شود كه همان خليفهالله است و حكما فرمانهاي خداوند را دريافت ميكنند و اين امر به آنها قدرت و اقتدار ميبخشد.»
دكتر اسفنديار در قسمت ديگري از اين گفتوگو با اشاره به اسفار اربعه در نگاه شيخ اشراق ميگويد:«اسفار اربعه يا سفرهاي چهارگانه اهل سلوك را در انديشه هر صاحبدلي مشاهده ميكنيم. سهروردي نيز از اين مجموعه مستثنا نيست و اين سفرها را در تمامي آثار خود به رمز بيان كرده است. سفر چهارم صبغه سياسي دارد و انسان پس از گذشتن از اين سفر، تجارب بسياري اندوخته است و توانايي رهبري جامعه انساني را دارد. ملاصدرا نيز به اين مطلب توجه داشته و انسان را همانند مسافري دانسته است كه از سوي خدا آمده و بهسوي او در حركت است.
وي تصريح ميكند كه مقصود اصلي از وضع قوانين الهي، سوق دادن آفريدگان به جواراللهتعالي و رساندن آنان به معرفت ذات او و رهاسازي ايشان از صفات نكوهيده و خويهاي ناپسند است كه موجب وابستگي ذات آنان به امور پست و دنياييشان در مراتب دوري و حرمان خذلان ميشود.»
متن كامل اين گفتوگو كه در دو قسمت منتشر شده است در وبگاه خبرگزاري شبستان قابل دسترسي و مشاهده است.
