ضرورت حفظ محيطزيست شهري
هر آنچه در شهر اتفاق ميافتد به نوعي بر محيطزيست شهري تأثير ميگذارد. آلودگيهاي زيست محيطي همواره به عنوان عوامل محدودكننده زندگي در شهرها به شمار ميآيد بر اين اساس منابع زيستي شهري به ويژه كلانشهرها در حال حاضر تحت تاثير ساخت و سازها، آلودگيهاي محيطزيست هوا، آب و خاك و غيره قرار گرفته است و گسترش شهرنشيني همواره با تخريب اكوسيستمهاي طبيعي شهرها همراه است.
بر اين اساس در كلانشهري مانند تهران معابر بزرگراهي در حال گسترش است و اين شاهراههاي حياتي در تمام جهتهاي شهري از شمال به جنوب گرفته تا شرق به غرب و بالعكس در حال احداث است، مسيرهايي كه گاه تا 40 كيلومتر مسير بزرگراهي را در برميگيرد. بزرگراههاي شهيد همت، امام علي(ع)، شهيد مدرس، شهيد چمران، شهيد حكيم، آزادگان و شهيد صيادشيرازي نمونهاي از اين مسيرهاي بزرگراهي هستند كه شبكه حمل و نقل را در شهر تكميل ميكند. هرچند اين مسير همچنان با هزينههاي بسيار سنگين در حال احداث است اما با ساخته شدن اين مسير در كمترين زمان ممكن به دليل شيوههاي نادرست استفاده از خودرو به سرعت زير بار ترافيكي رفته و اشباع ميشود و باز هم تكرار قصه كهنه و دراز بار سنگين ترافيكي كه براي رانندگان و سرنشينان اتومبيلها جز غصه چيزي به همراه ندارد. در مسيرهاي بزرگراهي عبور با سرعت مجاز 80 و 100 كيلومتر در حالي روي تابلوهاي كنار مسيرها نصب شده است كه در بيشتر بار ترافيكي خودروها حتي نميتوانند با سرعت 10 كيلومتر در ساعت هم به جلو حركت كنند. گويا مسيرهاي اصلي در فاز زماني قفل ميشوند و زنجيرهاي از خودروها پشت سر هم صف ميكشند تا شايد روزنهاي براي عبور باز شود.
زيباسازي معابر براي تحمل ترافيك شهري
هرچند در اين ميان مأموران راهنمايي و رانندگي از ساعتهاي آغازين صبحگاهي درصدد هستند تا با كنترل فيزيكي و مكانيزه و حتي هوشمند كمترين بار ترافيكي ايجاد شود اما اين است وضعيت عبور از مسيرها و معابر شهري در كلانشهرها! استرس ناشي از دير رسيدن به محل كار يا مقصد از يك سو و آلودگي هوا و مشكلات متري متري حركت كردن به جلو بر جسم و روح رانندگان و سرنشينان فشارهاي مضاعفي را وارد ميسازد. گاه خودروها در يك مسير منظم در پشت سر هم در يك خط عبور به كندي پيش ميروند و گاه به دلايلي كه بر همگان روشن است هر خودرو سعي ميكند از هر فرصتي استفاده كرده و با لايي كشيدن و عبور غيرمستقيم از بين خطوط زودتر به مقصد برسد! ترافيك سياه در مسيرهاي بزرگراهي را فقط و فقط فضاي سبز حاشيهاي و المانهاي ساخته شده كه با گونههاي گياهي احداث شده است تا حدودي آرامش ميبخشد و گاه در اين حاشيهها، انواع و اقسام سازهها و نمادها از حيوانات گرفته تا اتومبيلهاي قديمي و اسباببازيهاي سنتي همچون فرفرههاي بزرگ سايه سنگين ترافيك را تا حدودي سبك ميكند تا ترافيك سنگين تا حدودي قابل تحمل شود.
تضاد ميان توليد آلودگي توسط اتومبيلها با فضاي سبز حاشيه مسيرها
تضاد ميان اتومبيلها كه آلودگي توليد ميكنند با فضاي سبز حاشيه مسيرها كه درصدد برطرف كردن آلودگي و آلايندگي هستند را ميتوان با كمي دقت مشاهده كرد. گويا براي تحمل ترافيك سنگين مسيرها بايد چارهاي انديشيد وگرنه بايد رؤياي تعطيلات بهاري را كه مسيرها در شهرها خلوت ميشود، از ذهن گذراند تا شايد لبخندي بر لب رانندگان و سرنشينان برجا بماند. به راستي چگونه بايد اين معضل را حل كرد؟ در همين راستا محمد حقاني رئيس كميته محيطزيست و خدمات شهري شوراي اسلامي شهر تهران ميگويد: ارتقاي كيفيت زندگي شهروندان با ارتقاي سلامتي و نشاط اجتماعي و نيز توجه به طبيعت ارتباط مستقيم دارد. امروزه نشاط اجتماعي لازمه زندگي انسان است اما اين نشاط چگونه پايدار خواهد بود مسئلهاي است كه بايد به آن توجه كرد. وي توضيح ميدهد: براي نيل به اين مقصود، نخست بايد تعريف درستي از شهر داشته باشيم، شهر فقط ساختمان و راه و بزرگراه و خودرو نيست و به بيان كلي، فقط كالبد شهر نبايد مورد توجه قرار گيرد؛ بلكه شهر مساوي است با مكاني كه تمام شرايطي كه خداوند متعال براي زندگي انسانها خلق كرده در آن عينيت داشته باشد. حقاني تصريح كرد: يكي از اين شرايط، طبيعت سبز و آرامشبخش است كه از بدو خلقت انسان آدمي با آن عجين بوده است، طبيعتي كه محيطزيست را فراهم ميآورد و نيازهاي انسان را برطرف ميكند.
رئيس كميته محيطزيست شوراي شهر همچنين به خبرگزاري شهر خاطر نشان كرد: در شهر پرهياهويي كه لحظهاي براي آسايش وجود ندارد، وجود منظرهاي از طبيعت ميتواند به دمي آساييدن فرد بينجامد و آرامش روحي و رواني را به او برگرداند و موجب نشاط او شود.
وي اظهار داشت: بنابراين نبايد طبيعت را از شهر جدا كنيم و چه بسا وجود و حضور طبيعت بوده كه ما را در جايي ساكن كرده است. از اينرو توجه به محيطزيست در ايجاد نشاط اجتماعي اجتنابناپذير است.
حقاني يادآور شد: سلامت نيز مقولهاي است كه در كنار توجه به محيطزيست در ايجاد نشاط اجتماعي مفيد است. سلامت و نشاط ارتباط دو طرفهاي با هم دارند چراكه انسان اگر سالم باشد ميتواند بانشاط هم باشد همچنان كه نشاط نيز سلامتي به همراه دارد. به گفته وي آنچه قابل مشاهده ميباشد اين كه تا امروز نتوانستهايم فضاي مناسبي براي نشاط، سلامتي و حضور عيني طبيعت در زندگي ايجاد كنيم و به نظر ميرسد بايد مطالعه دقيقتري در اين زمينه و تأمين اين سرانههاي مهم در زندگي شهروندان ايجاد شود. امروزه فضاي تفرجگاهي شهروندان ما معطوف به فضاي حاشيهاي بزرگراهها شده است.
حقاني تأكيد كرد: امروزه ما به دنبال توسعه پايدار شهر هستيم كه يكي از الزامات اين امر، شهروندان پويا ميباشد اما نبايد غافل از اين شد كه شهروند پويا، شهروند بانشاط است و اين نشاط از سلامتي و محيطي آرامشبخش توأم با طبيعت سبز سرچشمه ميگيرد.
بر اين اساس بايد مديريت شهري با توجه به فرسودگي و تخريب شديد در بستر و فضاي طبيعي پيرامون شهرها، به مشكلات زيست محيطي، ترافيكي، كالبد فضايي شهري، اهتمام ويژهاي داشته باشد چراكه با توجه به تأثير مستقيم اين معضلات بر زندگي شهروندان، مديريت شهري در شهرها بخصوص كلانشهرها موضوع محيطزيست شهري را در صدر برنامههاي و اقدامات خود قرار دهند و اگر دولت و مديريت شهري علاوه بر توسعه كالبدي و اجتماعي به زيست شهري توجه لازم را نمايند نه تنها از بحرانها و عوارض ناشي از شهرنشيني رهايي خواهند يافت بلكه بر نشاط شهري خواهند افزود و در مسير توسعه پايدار شهري گامها را محكمتر و استوارتر برخواهند داشت و تمامي اهداف مديريت شهري در جهت بهبود و افزايش رفاه و آسايش شهروندان و با حفظ محيطزيست شهري همگام خواهد شد.
