
10 سال از تصويب قانون ساماندهي كودكان كار و خياباني ميگذرد و همچنان نشستها و جلسات دستگاههاي متولي براي سامان بخشيدن به اين كودكان به نتيجهاي نميرسد و به دليل نبود آمار و مشخص نبودن وظيفه هر دستگاه متولي كودكان كار و خياباني همچنان بيهويت و بدون پشتوانه در روزمرگي زندگي گذر عمر ميكنند تا شايد مسئولان فكري براي سامان بخشيدن آنان بكنند. هر روز مسئولي با برنامه جديدي مانور خبري ميدهد اما همچنان كودكان كار و خياباني در پيچ و خم دستگاههاي متولي و مسئول سرگردان به دنبال هويت خود ميگردند تا شايد حق خود را از زندگي به دست آورند.
قانوني با عمر 10 ساله براي كودكان سرگردان !
اگر چه تصوير كودكان كار و خياباني در كوچه پس كوچههاي اين شهر بزرگ كه هر يك به نحوي به يك رهگذر يا خودروي شاسيبلند آويزان شدهاند يا تا كمر در سطل زباله فرورفتهاند، براي بسياري از ما به امري عادي و به بخشي از زندگي روزمره تبديل شده است، اما واقعيت اين است كه هر يك از اين كودكان بايد در آينده به بخشي از منابع انساني و ثروت كشور تبديل شوند و براي اين مرز و بوم آيندهسازي كنند و اگر براي ساماندهي آنان اقدام عاجلي صورت نگيرد بايد منتظر تبعات اين آسيبهاي اجتماعي كه به نوعي آتش زير خاكستر به حساب ميآيند، بود. در اين زمينه روزبه كردوني مديركل دفتر امور آسيبهاي اجتماعي وزارت رفاه ضمن تشريح جزئيات آييننامه ساماندهي كودكان كار و خيابان، از تغيير نام اين آييننامه به حمايتهاي اجتماعي از كودكان كار و خيابان خبر داد و گفت: آييننامه ساماندهي كودكان كار و خيابان ۱۰ سال قبل به تصويب رسيده بود اما طي اين مدت به دليل اشكالات و ايراداتي كه داشت جنبه اجرايي پيدا نكرد.
وي به اصلاح اين آييننامه اشاره كرد و گفت: جلسات متعددي با همكاري تشكلهاي غيردولتي ذيربط و كارشناسان امور براي اصلاح آييننامه برگزار شد و در نهايت مواردي از آن تغيير يافت به طوري كه اسم آييننامه از ساماندهي كودكان كار و خيابان به حمايتهاي اجتماعي از كودكان كار و خيابان تغيير كرد.
به گفته كردوني، در آييننامه قبلي تمركز بر كودكان خياباني بود و با توجه به اينكه سياستگذاري براي كودكان كار و خيابان با يكديگر تفاوت عمده دارند به همين دليل اين موضوع نيز اصلاح شد و از اين به بعد در هر دو حوزه فعاليت و سياستگذاري خواهد شد و آموزش، بيمه، بهداشت و سلامت، تغذيه، توانمندسازي و... از جمله حمايتهايي است كه در آييننامه جديد آمده است.
كردوني از ارسال اصلاحيه آييننامه به دستگاههاي عضو خبر داد و گفت: دستگاههايي كه عضو اين شورا بودند اصلاحيه آييننامه را خوانده و نظرات خود را به وزارت رفاه ارسال كردند اما فقط سه دستگاه تاكنون پاسخي ندادهاند كه منتظر آنها هستيم.
وي با اشاره به اينكه در آييننامه قبلي وزارت كشور عضو نبود در صورتي كه وظيفه مهمي را در بخش ساماندهي كودكان بر عهده دارد، گفت: به همين دليل در آييننامه جديد اين دستگاه به دستگاههاي ديگر در شوراي ساماندهي افزوده شده است. مدير كل دفتر امور آسيبهاي اجتماعي وزارت تعاون، كار و رفاه اجتماعي تأكيد كرد: بعداز دريافت اظهار نظرات تمامي دستگاههاي عضو، به زودي نسبت به تصويب آييننامه نهايي كه مورد اصلاح قرار گرفته اقدام خواهيم كرد. به گفته وي با اجرايي شدن اين آييننامه بسياري از مشكلاتي كه در حال حاضر براي ساماندهي و حمايت از كودكان كار و خيابان وجود دارد از بين ميرود.
رصد كودكان خياباني با تهيه نقشه
حبيبالله مسعوديفريد، معاون امور اجتماعي سازمان بهزيستي كشور گفت: نقشهاي از محلهاي حضور كودكان خياباني به منظور شناسايي آنها تهيه ميشود. وي درباره فعاليتهاي اخير سازمان بهزيستي در حوزه كودكان خياباني با بيان جزئيات جلسه با NGOهاي فعال در حوزه كودكان خياباني افزود: دراين جلسه حدود 40 سازمان مردمنهاد، نمايندگان شهرداري، سازمان بهزيستي و وزارت رفاه حضور داشتند تا بتوانيم كاري بينبخشي در جهت ساماندهي بهتر كودكان خياباني انجام دهيم. به گفته وي در اين جلسه قرار نهايي آن شد كه كارگروهي مشترك ميان سازمان بهزيستي و سازمانهاي غيردولتي تشكيل شده تا از طريق برنامهاي زمانبنديشده، نقشهاي از محلهاي حضور كودكان خياباني تهيه كنيم.
معاون امور اجتماعي سازمان بهزيستي كشور خاطرنشان كرد: البته در هر حال حاضر سازمان بهزيستي و سازمانهاي مردمنهاد اطلاعات خوبي در زمينه اين اماكن دارند، اما تهيه نقشه اين اماكن سبب ميشود كه بتوانيم بهتر از گذشته به مسئله كودكان خياباني پرداخته و از آنان حمايت كنيم.
چگونگي كنترل آسيبهاي اجتماعي
از سوي ديگر رئيس انجمن مددكاري اجتماعي ايران در انتقاد به نحوه مديريت اجتماعي كشور و مقابله با آسيبهاي اجتماعي گفت: در سياستگذاريها بايد واقعبين باشيم، آسيبهاي موجود را بپذيريم و بدانيم آسيبهاي اجتماعي را نميتوان با رويكرد قضايي و انتظامي مديريت كرد. سيدحسن موسوي در ارتباط با عملكرد نهادهاي حمايتي، اجتماعي و به طور كلي مديريت بخشهاي اجتماعي به ويژه در بخش آسيبهاي اجتماعي عنوان كرد: در مسئله آسيبهاي اجتماعي هيچگاه نميتوان با يك ديد و يك نسخه انتظار بهبود داشت، بلكه بايد در هر شهر و استان و متناسب با هر جامعه آماري، عملكردي جداگانه داشت.
به گفته وي طي ساليان گذشته مسئله آسيبهاي اجتماعي همواره به عنوان يك موضوع حاشيهاي در امر سياستگذاريها مطرح بوده است.
رئيس انجمن مددكاري اجتماعي ايران با انتقاد از وضعيت مديريت آسيبهاي اجتماعي در كشور و با تأكيد بر سپردن اين مديريتها به متخصصان امر، تصريح كرد: اوضاع آسيبهاي اجتماعي در چند سال اخير بدتر شده است، اين وضعيت نتيجه انتصابهاي ناشايستي است كه در ساليان گذشته در اين حوزه داشتهايم زيرا زماني كه به جاي روي كارآمدن كارشناسان و متخصصان اجتماعي افرادي بر سر كار ميآيند كه نگاههاي فردنگر و جزءنگر داشته و همواره در برخورد با مسئله فرد را مقصر ميدانند و برنامهريزيهايشان را نيز بر همين محور انجام ميدهند پس نبايد انتظار بهبود اوضاع را داشت.
وي افزود: تا زماني كه شاخصهايي چون نشاط اجتماعي، سرمايه اجتماعي، هويت فرهنگي و... در كشور پايين باشد، اگر مردم دچار آسيب نشوند تعجبآور است!
موسوي چلك در پايان در ارتباط با راهكارهاي بهبود شرايط اجتماعي كشور، عنوان كرد: براي برونرفت از اوضاع موجود در گام نخست بايد از ظرفيت افراد آگاه، مطلع و كارشناسان اجتماعي استفاده كرد و پس از آن در سياستگذاريها نيز بايد واقعبين باشيم، آسيبهاي موجود را بپذيريم و بدانيم نميتوان آسيبهاي اجتماعي را با رويكرد قضايي و انتظامي مديريت كرد.
و اينكه دلخوش بودن به برنامههاي مقطعي نه تنها كارساز نبوده بلكه به دليل ناكارآمدي برنامهها در گذر زمان سبب افزايش آسيبهايي از اين دست نيز خواهد شد.