خنده افسردگي را ميبرد
زماني كه در اوج غم و اندوه باشيد و كسي شما را بخنداند يا برايتان لطيفهاي تعريف كند براي لحظهاي رنج خود را فراموش ميكنيد. خنديدن رفتاري است كه موجب احساس انبساط و خوشحالي ميشود. نتايج تحقيقات انجام شده روي گروهي از افراد سالم نشان داد كه رفتار غمگينانه موجب بالا رفتن هورمون سروتونين شده و نشانههاي افسردگي را بروز ميدهد و برعكس خنديدن و شادماني موجب كاهش اين هورمون ميشود. يكي از برنامههاي درمان بيماري افسردگي خنده درماني است به اين علت كه خنده موجب كاهش هورمون سروتونين ميشود. منظور از شادماني رفتارهاي سبكسرانه و مسخرگي نيست، بلكه خارج شدن از فضاي غمآلود و انتخاب رفتارهاي خوشحالكننده است.
غم و شادي همراه با قهرمان داستان
وقتي برنامه تلويزيون را تماشا ميكنيد احساس همراه فيلم يا سريال را در خود متوجه ميشويد. عواطف شما با موضوع آن برنامه درگير ميشود و ممكن است دچار مواردي همچون هيجان، خشم، شادي، اندوه، تنفر، تعصب، ترس، وحشت و... شود. برداشت شما از آن برنامه تا مدتي شما را تحت تأثير قرار ميدهد و اگر احساس اندوه را به شما منتقل كرده باشد مدتي ناشاد خواهيد بود. اگر اين موضوع هر روز تكرار و تكرار شود، حس اندوه در شما طولاني شده و مانع احساس شادماني ميشود.
گاهي همانندسازي با قهرمان داستان يا موضوعاتي كه در پيرامون ما اتفاق ميافتد موجب تقويت احساس غمگيني يا شادي ميشود. اتفاقات خوشايند حتي براي مدت كوتاه احساس خوبي از خود بر جاي ميگذارند و داستانها، موضوعات يا فيلمهاي غمگين اثري معكوس دارد.
از نظر فيزيولوژي ترشح هورمونها، هيجانها را كنترل كرده و بر احساسات و عواطف ما تأثير ميگذارند. مثلاً ديدن فيلمهاي وحشتناك ترس را در كودكان توليد ميكند كه اثر آن ممكن است تا مدتها باقي بماند. همچنين ديدن اينجور فيلمها موجب رفتارهاي پرخاشگرانه در كودكان و حتي در بزرگسالان ميشود.
زماني كه برنامههاي تلويزيون پر از سريالها و صحنههاي اضطرابزا، خشن يا منتقلكننده موضوعات غمگين و ناراحتكننده باشد، جايي براي شادي و احساس خوشايند باقي نميماند. هورمونهايي كه به دنبال اين هيجانات منفي در بدن ترشح ميشود تا مدتها رفتار، احساس، عواطف و افكار ما را تحت تاثير قرار ميدهد و مانع بروز عواطف، احساسات و افكار خوشايند ميشود. بر عكس حتي به خاطر آوردن تجارب خوشايند در زندگي ميتواند احساس خوبي را در ما ايجاد كند.
ايجاد فضايي شاديآور
از جمله مواردي كه شادي را تشديد ميكند به كار بردن رنگها در پوشش، چيدمان منزل، معماري و نماي ساختمانها و محيطي است كه زندگي ميكنيم. سرسبزي درختان، گلها و طبيعت احساس خوبي را به ما منتقل خواهد كرد. شادي در نظم و ترتيب هم وجود دارد و برعكس بينظمي، آشفتگي، ناهماهنگي، آلودگي و سر و صدا، حس شادي را نابود ميكند. اگر در شهرها، مكانها و جاهايي كه حس زيبايي را به انسان منتقل ميكند دقت كنيد، پديده نظم و هماهنگي استفاده از رنگ و نظافت را مشاهده ميكنيد كه منتقلكننده آرامش و شادماني است، اما در مكانهاي شلوغ، پر سر و صدا، كثيف، نامرتب، بينظم و ناهماهنگ شاهد بروز و ظهور خشونت، اضطراب، استرس و رفتارهاي ناهنجار خواهيم بود.
شادي حركت آفرين است
شادي روحيه تلاش و تكاپو را ايجاد ميكند. فردي كه احساس شادماني دارد هميشه و در همه حال دوست دارد با ديگران همكاري كند. در اين زمان او بيتفاوت نخواهد بود و از برقراري ارتباط با ديگران لذت ميبرد. همبستگي و ارتباط ميتواند افسردگي، غم و اندوه را نابود كند، تلاش و تكاپو براي زندگي كردن را افزايش داده و نااميدي و بيانگيزگي را از بين ببرد.
انسان براي فعاليت و كوشش نيازمند احساس خوب و خوشايند است. شايد خيليها معتقد باشند كه مسائل اقتصادي اين احساس را ايجاد ميكند اما اگر از افرادي كه مشكل اقتصادي ندارند يا كمتر دارند سؤال كنيد متوجه ميشويد ناشاد و نااميد هستند. ناشاد بودن اضطراب، استرس و ترس را تشديد كرده و روحيه همكاري و همياري را از بين ميبرد. اين حس مخرب كارايي است و كارآمدي را نيز كاهش ميدهد. به مرور انسانها نسبت به يكديگر بيتفاوت ميشوند و احساس عدمرضايت از زندگي جاي رضايت و خوشبيني را ميگيرد.
چه بايد كرد؟
با كمي برنامهريزي و شكستن برخي تابوهاي متعصبانه ميتوان وضع را به سمت شادي و نشاط تغيير داد. اگر به بعضي جوامع نظري بيندازيم متوجه ميشويم كه با تزريق شادي و راههاي شاد كردن مردم ميتوان از بسياري ناهنجاريها جلوگيري كرد.
اين فرض را در كشورهايي مثل هندوستان و برزيل ميتوان مشاهده كرد. آنها با تزريق شادي در بين مردم از بين كشورهاي توسعهنيافته و فقير خود را به قدرتهاي اقتصادي جهان نزديك كردهاند. هر ساله در برزيل متناسب با فرهنگ خودشان جشنوارههاي شاديآفريني برگزار ميشود كه هم مردم را به شادي دعوت ميكند هم توريستهاي زيادي را به نظاره ميكشاند. در هند نيز جشنوارههاي متعدد برگزار شده و استفاده از رنگها، فيلمها و برنامههاي سرگرمكننده غم و رنج مردم را كاهش داده است. ما هم ميتوانيم متناسب با فرهنگ ايراني و دينيمان براي شادي و نشاط برنامهريزي كنيم.
هر جامعهاي بنا به فرهنگ و ارزشهايي كه دارد ميتواند برنامههاي شاديبخشي براي مردمش داشته باشد. ارزشهاي ملي و مذهبي ما ايرانيان سرشار از ادبيات شاديآفرين است و برنامهريزان، فيلمسازان و دستاندركاران ميتوانند با برنامهريزي فرهنگي زمينههاي شاد كردن مردم را فراهم كنند و اين روحيه منافاتي با ارزشهاي ملي و مذهبي ما ندارد. بدون شك رسانهها و به ويژه رسانه ملي بايد پيشگام هر گونه حركت فرهنگي در اين زمينه باشند.
