چندي پيش خانوادهاي به ديدنم آمده بودند تا به آنها بگويم چگونه تعطيلات طولاني ايام عيد را به فرصتي براي شادابي و تعامل سازنده و پرهيز از تنش تبديل نمايند. آنها با مراجعه به حافظه خود كمتر عيدي را به ياد ميآوردند كه در آن، ميان آنان كشمكش و تعارضي در نگرفته باشد و اوقات آنان را تلخ نكرده باشد. آنان به خاطر ميآوردند كه گرچه اغلب عيد را با از ميان راندن كدورتها و رنجشها و نفرتها آغاز ميكنند ليكن چند روزي بيش نميگذرد كه بار ديگر نزاعي در ميگيرد و كشمكشي پديد ميآيد و آرامش و ايمني را از كانون خانواده ميزدايد و اميد و خوش بيني پديد آمده در روزهاي آغازين سال را محو مينمايد.
خانوادهاي كه از آنان سخن به ميان آمد تنها خانوادهاي نيستند كه از بدل شدن كاميابي و خرسندي و رضايت آغازين تعطيلات عيد خود به ناكامي و تنش و آزردگي شكوه و شكايت دارند. بلكه چنين خانوادههايي اندك نيستند و لاجرم هر يك در پي يافتن راه چارهاي هستند تا گره از اين مشكل خويش بزدايند و كاميابي و آسودگي خاطر خويش را كه در روزهاي آغازين سال نو پديد ميآيد، بقا بخشند و از تبديل شدن آن به كدورت و روان آزردگي جلوگيري نمايند. به همين خاطر، در سطوري كه در پي آمده در نخستين روزهاي سال نو را استمرار بخشد.
1- اجتناب از رونمايي تعارضات كهنه و ژرف در ايام تعطيلات. كمتر خانوادهاي را ميتوان نشان كرد كه در گذر زمان دستخوش تعارض و اختلاف نشده باشد. اين تعارضات به دو شكل در نظام ذهني ضبط و ثبت ميشوند: هشيار (روشن) و ناهشيار (خاموش). اين تعارضات هر چند وقت يكبار سرباز ميكنند و كانون خانواده را دستخوش آشوب ميسازند. ظهور و بروز هيجاني اين تعارضات آنچنان شديد است كه گاهي تا روزها ذهن و روان اعضاي خانواده را مكدر و آزرده ميسازد. به همين سبب، نخستين راهكار براي پيشگيري از ايجاد كدورت و آزردگي در ايام عيد آن است كه بحث پيرامون تعارضات حل نشده پيشين به فرصت و مجالي فراختر واگذار شوند و سعي كنيم لااقل در اين ايام بيشتر خوبيها را ببينيم.
2- برنامهريزي روشمند براي روزهاي تعطيل. همه ما اذعان داريم كه تعطيلات عيد در كشورمان طولانياند. چنانچه براي اين ايام طولاني برنامه معيني نداشته باشيم دچار «ملال» خواهيم شد. ملال نيز پيامدهاي پرشماري دارد كه تنشهاي خانوادگي تنها يكي از آنهاست. به همين سبب، توصيه ميشود ايام تعطيلات به چند بخش تقسيم و براي هر بخش برنامه معيني تدارك ديده شود. فراموش نكنيم كه در ايام عيد زياد در خانه ماندن و صرف انفعالي وقت (مثلاً اختصاص بخش عمده وقت خويش به تماشاي تلويزيون يا چرخيدن در فضاي سايبر) حداقل پيامدش كاهش خلق و تقليل آستانه تحمل و در نتيجه درگير شدن با ساير اعضاي خانواده است.
3. اجتناب از رانندگي طولاني مدت. وقتي هر يك از ما در ايام عيد چندين ساعت پياپي به رانندگي در جادهها بپردازيم بيترديد دچار خستگي، مشكلات جسماني و آزردگي رواني خواهيم شد. اين گونه مشكلات نيز نشاط را از ما ميستاند و تعاملمان را با ديگران دستخوش اختلال ميسازد. به همين سبب توصيه ميشود در ايام عيد رانندگي در جادهها را به فرصتي براي لذت بردن از طبيعت، تفريح و سرگرمي و خلق لحظات پرنشاط براي يكديگر تبديل كنيم. اگر چنين نكنيم جاده و رانندگي در آن به محركي براي تداعي هيجانات مثبت تبديل ميشود.
4- اختصاص فرصتي براي مطالعه و يادگيري. يكي از لذات ماندگار «لذت ذهني» است؛ اين لذت نيز با مطالعه و خواندن متون جذاب (نظير رمانهاي تاريخي، ديني، زندگينامهها و نشريات غني) حاصل ميشود. جالب است بدانيد در يك مطالعه علمي نشان داده شد كساني كه در ايام تعطيلات عيد روزانه حداقل يك ساعت از وقت خويش را صرف مطالعه ميكنند، دو برابر بيش از كساني كه در اين ايام كتاب و مطالعه را به كناري مينهند از تعطيلات راضي و خرسندند. بنابراين، توصيه ميشود در هنگام سفر منابع جذاب و خواندني به همراه داشته باشيد تا در فرصتهاي پديد آمده به مطالعه آنها بپردازيد.
5-عيد را به فرصتي براي بازگشت به خويشتن خويش بدانيم و هر از گاهي با خود خلوت كنيم و گذشته خود را مرور نماييم و اشتباهات و نقصانها را به ذهن بياوريم و براي آينده راهكاري درست برگزينيم و مدام و دمادم ارتباط خودمان را با منبع لايزال الهي بيشتر كنيم.
