چند روز پيش گزارشي از سوي معاونت رفاه وزارت تعاون، كار و رفاه اجتماعي در مورد وضعيت سوء مصرف مواد مخدر در ايران منتشر شد كه حكايت از آمارهاي قابلتأملي داشت. بيش از ۶۰درصد جرائم كشور مرتبط با مواد مخدر و بيش از ۶ ميليون نفر تحت تأثير اين مواد قرار دارند و روزانه هشت نفر در اثر مواد مخدر جان خود را از دست ميدهند و ۷۰ نفر نيز معتاد ميشوند. در همين راستا، روز گذشته قائممقام دبيركل ستاد مبارزه با مواد مخدر نيز از كاهش سن اعتياد در ايران تا 15 سالگي خبر داد و گفت: 6/1 درصد دانشآموزان و 6/2 درصد دانشجويان اعتياد دارند؛ موضوعي كه ديگر نه در حد هشدار كه بيانگر يك بحران در جامعه است.
موضوع مواد مخدر در ايران و به خصوص تغيير مصرف آن از گياهي به صنعتي به چالشي بزرگ براي خانوادهها و مسئولان تبديل شده است. همين مسئله موجب شده آمارهاي درستي از سن و ميزان مصرف مواد در كشور وجود نداشته باشد. كارشناسان معتقدند به منظور مديريت صحيح و برنامهريزي براي مبارزه و كنترل مواد مخدر در كشور، شرط اصلي وجود آمارهاي درست و واقعبينانه است اما متأسفانه به خاطر خلأ موجود در اين بخش، كشور طي سالهاي گذشته با چالشهايي مواجه بوده كه تاكنون نيز رفع نشده است و براساس اطلاعات به دست آمده از سال ۸۳ تا ۹۰ ارقام متفاوتي براي مصرفكنندگان منظم مواد مخدر عنوان شده كه هر كدام با ديگري تفاوت دارد و فقر اطلاعات در اين حوزه به يك معضل جدي و مقدم بر اعتياد تبديل شده است. زماني كه معاون رفاه وزارت تعاون، كار و رفاه اجتماعي به كاهش سن اعتياد در ايران اشاره كرد، گفت: در حال حاضر ميانگين سن معتادان به حدود ۲۰ سال رسيده يعني از حدود 5/23 در سالهاي گذشته به ۲۰ سال كاهش يافته است اما قائم مقام دبيركل ستاد مبارزه با مواد مخدر از كاهش سن اعتياد در ايران تا 15 سالگي خبر ميدهد.
4درصد محصلان مواد مصرف ميكنندآنچه كه امروز مسئله مصرف مواد در كشور را حاد و نگرانكننده كرده، اين است كه بخشي از مصرفكنندگان با تصورات غلطي مانند بالا رفتن ميزان يادگيري مطالب يا لاغر شدن و داشتن تناسب اندام اقدام به مصرف مواد به خصوص از نوع صنعتي آن ميكنند.
بر همين اساس قائممقام دبيركل ستاد مبارزه با مواد مخدر با اعلام اينكه 6/1 درصد دانشآموزان و 6/2 درصد دانشجويان اعتياد دارند، به مصرف برخي قرصها در ايام خاص نظير شب امتحان اشاره كرده و گفته: «مصرف قرص ريتالين در شبهاي امتحان، مصرف قرص لاغري در آرايشگاههاي زنانه و همچنين مصرف قرص ترامادول از جمله مواد اعتيادآور هستند.» دكتر جزيني با بيان اينكه 70 ميليون ترامادول و آمپول در سطح كشور كشف شده، گفت: «طي سه هفته 14 ميليون حب قرص ترامادول كشف شد كه 4 ميليون آن متعلق به تهران بود. اين در شرايطي است كه 21 درصد مصرفكنندگان موادمخدر داراي تحصيلات بالاي ليسانس هستند كه اعتياد را با همان يك بار مصرف آغاز كردهاند.» مصرف حدود 4 درصد دانشآموزان و دانشجويان از مواد مخدر وقتي حادتر ميشود كه بدانيم در دوره دوم متوسطه يك درصد دانشآموزان موادمخدر مصرف ميكنند و در ايام امتحانات نيز فروش غيرمجاز قرص ريتالين تا 50درصد افزايش مييابد. بالا رفتن آمار مبتلايان به مواد مخدر نشان ميدهد كه اين اتفاق حاصل برخي عوامل است. نبود سياستگذاري مشخص در حوزه حمايتي و آسيبهاي اجتماعي، نداشتن متولي مشخص در حوزه آسيبهاي اجتماعي، رويكرد صرف سياسي، امنيتي، قضايي و انتظامي به مسائل در حوزه آسيبها و جدي گرفته نشدن امور اجتماعي به ويژه آسيب ها، عدم ارزيابي مستمر طرحها و برنامههاي اجتماعي، توجه به آسيب ديدگان به جاي توجه به آسيبها، عدم ايجاد هماهنگي كامل بين سازمانهاي ارائهكننده خدمات در زمينه حمايتي و آسيب، فقدان برنامهاي جامع در زمينه آسيبهاي اجتماعي كشور و عدم توجه كافي به برنامههاي اجتماعمحور منطقهاي و محلي از جمله موارد و مشكلاتي است كه درخصوص بحث آسيب ها، كشور با آنها مواجه است.
تبديل واردكننده به صادركنندهبر اساس تحقيقات در حال حاضر اعتياد از نظر مردم و مصرفكنندگان به عنوان يك آسيب جدي تلقي ميشود و آمارها نشان ميدهد كه اين آسيب سير پيشرونده را در پي گرفته و جامعه انتظار دارد اين حركت پيشرونده، كند شود.
متأسفانه در برخي نقاط، معتادان به صورت گروهي و تشكيل پاتوق به مصرف مواد ميپردازند كه قائممقام دبيركل ستاد مبارزه با موادمخدر در اين باره ميگويد: «در برخي از پاتوقهاي مصرف مواد مخدر، سر پاتوقها مسلح هستند، همچنين طي دستگيري اخير130 نفر از اين افراد، نزديك به 30 تن مواد مخدر از پاتوقها و منازل آنها كشف شده است.»
بر اساس گزارشي كه معاونت رفاه وزارت تعاون، كار و رفاه اجتماعي در سال جاري در مورد مواد مخدر و جرائم مرتبط با آن منتشر كرده، مصرف مواد صنعتي از نيم درصد در سال ۸۴ به ۲۶ درصد در سال گذشته افزايش يافته است. از سوي ديگر سن اعتياد نيز كاهش يافته و زنان در معرض آسيب بيشتري قرار گرفتهاند و همچنين معضلات بهداشتي اعتياد به ويژه ابتلا به ايدز نيز نگرانكننده است.
آمار دستگير شدگان معتاد و مصرفكننده مواد مخدر نشان ميدهد كه استان تهران با ۱۳ هزار و ۹۵۵ نفر، اصفهان با ۶ هزار و ۱۲۲ نفر و آذربايجان شرقي با ۴ هزار و ۴۳۴ نفر بالاترين آمار دستگير شده در اين حوزه را داشتهاند. آمار كشف كارگاههاي توليدكننده شيشه نيز جالب است، بهطوري كه نسبت به سال ۸۶ كشف اين كارگاهها ۲۸۰ درصد رشد داشته است و مصرف نيم درصد مواد صنعتي نيز از سال ۸۴ به ۲۶ درصد در سال ۹۲ رسيده است و همچنين براساس گزارش سازمان ملل ايران به عنوان يكي از پنج كشور اول مصرفكننده مخدر صنعتي شيشه شناخته شده است. از سوي ديگر در طول سالهاي ۸۴ و ۸۵ بيش از ۹۸ درصد مواد مخدر صنعتي وارداتي بوده اما اكنون اكثر مواد مخدر صنعتي در كشور توليدي است و توسط قاچاقچيان صادر ميشود. همچنين در سال ۸۶ ترياك، كراك، هروئين، شيره ترياك، شيشه، حشيش و كوكائين مهمترين مواد مصرفي معتادان بوده در حالي كه در سال گذشته مصرف مواد به ترتيب به ترياك، شيشه، كراك، هروئين، حشيش و كوكائين تغيير يافته است.
