شوراي امنيت سازمان ملل چهارشنبه 29 بهمن قطعنامه پيشنهادي روسيه را براي اجراي توافق مينسك تصويب كرد. اين شورا به اتفاق آرا، قطعنامه حمايت از «بسته اقدامات براي اجرايي شدن توافقهاي مينسك» را تصويب كرد. قطعنامه پيشنهادي روسيه از همه گروههاي متخاصم در اوكراين ميخواهد كه «بسته اقدامات از جمله آتشبس فراگير را كاملاً اجرا كنند». توافق آتشبس از بامداد دوشنبه 27 بهمن (15 فوريه) در شرق اوكراين به اجرا گذاشته شد. اين توافقنامه در پي مذاكرات و رايزنيهاي ديپلماتيك گسترده بين سران اوكراين و مخالفان دولت و با ميانجيگري فرانسه و آلمان و با حضور رئيسجمهوري روسيه، پنجشنبه گذشته در مينسك امضا شد.
ينس استولتنبرگ دبير كل ناتو نيز با اشاره به اوضاع اوكراين اظهار داشت كه امتناع مخالفان دولت اوكراين در شرق اين كشور از رعايت آتشبس، اجراي توافقنامه مينسك را تهديد ميكند. وي از روسيه خواست به حمايت خود از مخالفان دولت اوكراين پايان دهد و نيروها و تجهيزات نظامي خود را در جهت توافقنامه مينسك از شرق اوكراين خارج كند.
در صحنه ميداني نيز، نظاميان اوكرايني با توجه به تشديد درگيريها روز چهارشنبه از نقاط درگيري با مخالفان در دبالتسف در شرق اوكراين عقبنشيني كردند. درگيريها در مناطق شرق اوكراين، در روزهاي اخير حتي با وجود اجراي توافقنامه مينسك تشديد شده است. اين درحالي است كه پترو پوروشنكو رئيسجمهور اوكراين چهارشنبه شب استقرار نيروي صلحباني بينالمللي را در شرق اين كشور خواستار شد.
آتشبس شكننده
پس از مذاكرات ميان سران اوكراين، روسيه، آلمان و فرانسه كه در 23 بهمن (12 فوريه) به امضاي توافقنامهاي براي حل بحران اوكراين منجر شد، قرار بر اين شد كه آتشبس از بامداد دوشنبه 27 بهمن به اجرا درآيد، با اين حال آتشبس بارها نقض شده است. در چارچوب اين توافقنامه همه تسليحات سنگين بايد از خط تماس به طور كامل عقب رانده شود. در واقع همانگونه كه از قبل هم پيشبيني ميشد توافقنامه چهار جانبه در مينسك كمك چنداني به برقراري آتشبس و در مراحل بعد شروع مذاكرات بين طرفين درگير در شرق اوكراين نكرده است. دليل اين مسئله در وهله نخست به مبهم بودن چگونگي اجراي مفاد توافقنامه ميسنك بين سران روسيه، آلمان، فرانسه و اوكراين بازميگردد. اكنون مناطق درگيري چنان گسترده شده كه امكان اجراي آتشبس كامل بين طرفين درگير به سختي ميسر است، ضمن اينكه برخي از عناصر تندرو در دو طرف درگيري اعلام كردهاند كه به آتشبس پايبند نيستند. اين مسئله به ويژه درباره گروه راستگراي افراطي بخش راست (Right Sector) صادق است كه به صراحت دم از ادامه درگيري با مخالفان ميزند. هر چند برخي مقامات در سمت مخالفان روسگرا نيز بر ادامه درگيري تأكيد ميكنند. شايد دليل اين پافشاري اين باشد كه اكنون مخالفان موضع برتر را از لحاظ نظامي حائز هستند و در صورت تصرف شهر دبالتسف بر كل منطقه شرق اوكراين مسلط خواهند شد. لذا در مقطع كنوني فقط بهدليل اصرار روسيه آنها ناچار آتشبس را قبول كردهاند. لذا ميتوان انتظار داشت كه آتشبس پايداري در خطوط درگيري برقرار نشود.
كابوس بزرگ
مسئله اين است كه ادامه روند كنوني به شكست سنگين نيروهاي دولتي اوكراين منجر خواهد شد و اين سناريويي است كه به منزله كابوسي بزرگ براي غرب تلقي ميشود. در واقع غربيها اميدوار بودند بتوانند با در دست گرفتن سير رخدادها در اوكراين آن را در مسير دلخواه خود پيش ببرند. تصور آنها اين بود كه روسيه در مقابل اين تحولات واكنشي انفعالي خواهد داشت و ناچار به قبول تغييرات خواهد شد. اما سير تحولات يك سال اخير خلاف اين مسئله را نشان داده است. در واقع روسيه از ابتدا ابتكار عمل را در دست گرفت و با الحاق شبهجزيره كريمه در مرحله بعدي براي وصول به اهداف خود در اوكراين به حمايت همهجانبه از مخالفان جداييطلب شرق اوكراين پرداخت. اين در حالي است كه دولت اوكراين با وجود برخي حمايتهاي مالي و لجستيكي غرب اكنون با وضعيت وخيمي مواجه است و در آستانه ورشكستگي قرار دارد. در عين حال پترو پوروشنكو رئيسجمهور جديد اوكراين با وجود اظهارات آتشين اوليه در باره پايان دادن سريع درگيريها در شرق اوكراين اكنون با واقعيت تلخي مواجه شده است. اين واقعيت، ناكامي نيروهاي دولتي در سركوب شبهنظاميان مخالف از يكسو و عزم مخالفان براي پايداري در برابر حملات و تأكيد بر خواستههايشان از سوي ديگر است. اتهامات اوكراين عليه روسيه در باره ارسال انواع كمكهاي تسليحاتي و لجستيكي براي مخالفان در شرق اين كشور، حاكي از آن است كه مسكو كماكان بر تحقق اهداف خود در اوكراين تأكيد دارد و لذا به پشتيباني از مخالفان به صورت مستقيم و غيرمستقيم ادامه ميدهد.
هدف روسيه
هدف روسها در وهله نخست اين است كه اوكراين به صورت يك كشور فدرال درآمده و بر اين اساس ايالتهاي آن قادر باشند علاوه بر خودمختاري داخلي در عرصه سياست خارجي و دفاعي نيز صاحب رأي باشند. در صورت تحقق اين سناريو، روسيه اطمينان پيدا خواهد كرد كه با توجه به روسگرا بودن ايالتهاي شرقي، موضوع گرايش اقتصادي و نظامي اوكراين به غرب با توجه به رويكرد ايالتهاي شرقي منتفي خواهد بود. با اين حال واقعيات كنوني نشان ميدهد كه روسها اكنون بيشتر به دنبال وضعيت به اصطلاح «آبخازيايي» در شرق اوكراين هستند. در اين راستا در صورت سلطه كامل جداييطلبان بر شرق اوكراين كه البته دورنماي آن كاملاً به چشم ميخورد، ميتوان انتظار داشت كه استانهاي دونتسك و لوهانسك اعلام استقلال كامل كرده و روسيه نيز آنها را به رسميت بشناسد. در وهله بعد روسيه با اين دوكشور جديد، پيمان استراتژيك منعقد كرده و آنها از حمايت كامل مسكو برخوردار خواهند شد. بدين ترتيب كيف در موضع ضعف و انفعال كامل قرار خواهد گرفت و تلاش عظيم غربيها ظرف يك سال گذشته براي جدا ساختن اوكراين از مدار نفوذ روسيه با پاتك روسها متحمل شكست بزرگي خواهد شد. شواهد حاكي از آن است كه نه تنها احتمال كاهش دامنه بحران در اوكراين وجود ندارد، بلكه چشمانداز گسترش اختلافات و تنشها بين روسيه و اوكراين بيش از پيش محتمل به نظر ميرسد.
از سوي ديگر با حل نشدن اختلافات روسيه و غرب تنشها ميان اين دو به شدت افزايش يافته است. جديدترين نمود اين تنش، اعمال دور جديد تحريمهاي روسيه از جمله تحريم دو معاون وزارت دفاع روسيه از سوي اتحاديه اروپا در روز دوشنبه بود. از سوي ديگر ژانايولودريان، وزير دفاع فرانسه نيز روز دوشنبه تأكيد كرد كه با وجود برقراري آتشبس در اوكراين، تحويل ناوهاي بالگرد بر ميسترال به روسيه در دستور كار پاريس نيست. بدين ترتيب ميتوان گفت كه اكنون تنش در دو راستاي مختلف رو به ازدياد است. تنش بين مخالفان و دولت اوكراين و تنش بين روسيه و غرب و ادامه اين روند مسلماً به مراحل خطرناكي خواهد انجاميد.
