- خانواده كوچكترين واحد اجتماعي است كه اساس تشكيل جامعه و حفظ روابط انساني را بر عهده دارد. خانواده مكاني براي شكلگيري الگوهاي رفتاري نوجوانان ميباشد كه آنها را در تصميمات و روابط اجتماعي راهنمايي ميكند.
- به عقيده جامعهشناسان سرمايه اجتماعي خانواده شامل ميزان علاقه و صميميت بين نوجوانان و والدين، چگونگي ارتباط بين اعضاي خانواده، احساس محبت كردن، كمك از والدين در حل مشكلات شخصي و صحبت كردن با والدين است.
- راههايي كه خانوادهها ميتوانند سرمايه اجتماعي را انتقال دهند از طريق راهنماييها و پيوندهاي صميمي بين آنها و فرزندان است و از طريق تلاش و زماني است كه آنها براي فرزندانشان صرف ميكنند.
- روابط افراد، عامل مؤثري در رفتار بزهكارانه نوجوانان ميباشد. ايجاد و حفظ پيوندهاي عاطفي بر ميزان سرمايه اجتماعي خانواده مؤثر است.
- اغلب نوجوانان بزهكار در خانوادههايي رشد ميكنند كه در آن رابطه صميمانهاي بين پدر و فرزند و مادر و فرزند وجود ندارد و همين رابطه به تدريج در رفتار آنان نسبت به ديگران اثر ميگذارد.
- بررسي در مشكلات رفتاري نوجوانان نشان ميدهد كه سختي كار پدر در خارج از خانه، اشتغال مادر در خارج از خانه و تعداد زياد فرزندان، آنها را در معرض خطر و بزهكاري قرار ميدهد. بنابراين تلاش والدين براي صرف وقت بيشتر و توجه آنها به فرزندان، احتمال ارتكاب بزه را كاهش ميدهد.
- سرمايه اجتماعي خانواده تعيين ميكند كه نوجوان چه مقدار از زمان را به صحبت كردن و گذراندن اوقات فراغت با والدين صرف ميكند. خانوادههايي كه سرمايه اجتماعي بالايي دارند، هدفشان به وجود آوردن افرادي است كه از لحاظ رواني و اجتماعي سازگار هستند.
- بزهكاري نوجوانان به دليل غيرعادي بودن و همراه بودن با خشم و كينه و نفي هنجارهاي اجتماعي از بزهكاري بزرگسالان جدا است.
- حمايت اندك نوجوانان از طرف والدين، پايين بودن ميزان كنترل از سوي معلم و پايين بودن اعتماد بين اشخاص، رابطه زيادي با بزهكاري دارد. همچنين پيوندهاي ضعيف والدين كه باعث كشيده شدن نوجوان به سوي كار پاره وقت ميشود، نميتواند باعث حمايت نوجوان در برابر بزهكاري شود.
-عواملي كه باعث پيوند فرد و جامعه ميشود عبارتند از وابستگي به اجتماع، مشاركت در فعاليتهاي اجتماعي، تعهد، اعتقاد و باور داشتن به قواعد اجتماعي.
- ضعيف شدن پيوند ميان فرد و جامعه بر وقوع بزهكاري مؤثر است. پيوند اجتماعي عواملي است كه جامعه در جهت حفظ ارزشهاي خود به كار ميبرد و نيز مجموعه موانعي كه به قصد جلوگيري افراد از بزهكاري، سر راه آنان قرار ميدهد.
- بزهكاري نوجوانان در علوم اجتماعي آن دسته از اعمالي ميباشد كه نوجوانان 12 تا 20 ساله مرتكب ميشوند و اين اعمال از نظر هنجارهاي حقوقي يا اجتماعي به منزله اعمال ضد اجتماعي ارزيابي ميشود.
- بزهكاري نوجوانان به چهار دسته تقسيم شده است: 1- ونداليسم كه عبارتند از تخريب وسايل عمومي شهر و مدرسه و خانه 2- خشونت و پرخاشگري كه شامل درگيري در مدرسه و خيابان، تهديد و ترساندن ديگر است 3- دزدي و تقلب كه شامل دزدي از خانه و مغازه نپرداختن پول بليت و تقلب در امتحانات ميباشد 4-كجرويهاي فرهنگي كه عبارتند از سيگار كشيدن، مزاحمتهاي تلفني، دير برگشتن به خانه، بياحترامي به معلم، پوشش نامناسب در مدرسه، فرار از مدرسه و غيبت از مدرسه.
- والدين نقش مهمي در جامعهپذيري دختران و بهنجار نمودن رفتارهاي آنان دارند. آگاهي دادن والدين به نوجوانان تأثير زيادي در كاهش بزهكاري دختران دارد در صورتي كه در بزهكاري پسران آگاهي والدين تأثير چنداني ندارد.
شايد دليل اين موضوع حضور بيشتر پسران در خارج از خانه و نقش گروههاي همسالان در رفتارهاي بزهكاري آنان ميباشد.
- بر اساس تحقيقات عواملي كه بيشترين تأثير را بر كاهش بزهكاري نوجوانان پسر دارد عبارتند از اعتماد، هنجارها و ارزشهايي كه در درون خانواده وجود دارد و عواملي كه بيشترين تأثير را بر كاهش بزهكاري نوجوانان دختر دارند شامل رفتارهاي بين اعضاي خانواده، حضور والدين در خانه، اشتغال پدرو مادر و تعداد فرزندان ميباشد و علت اين امر شايد اين است كه دختران نسبت به پسران بيشتر در محيط خانواده حضور دارند و گروه همسالان روي رفتار بزهكارانه آنها نقش كمتري دارند.
