او با من خوب صحبت نميكند و هميشه به من امر و نهي ميكند، او عادت دارد در جلوي جمع مرا ضايع كند... اكثر ما جملات اين چنيني را در صحبتهاي زوجين (به خصوص جوانان) بسيار شنيدهايم. اما واقعاً حق با چه كسي است؟ نوع مكالمه چقدر ميتواند در رضايت يا عدم رضايتمندي زوجين از رفتار يكديگر تأثيرگذار باشد؟ سعيد حاج سعيدي، كارشناس و مشاور خانواده به هفت عامل و رفتار مخرب كه باعث دلخوري، دلسردي، قهر و در بعضي موارد حتي طلاق زوجين ميشود، اشاره ميكند. شايد خود شما هم باعث دلخوري همسر، دوستان يا همكارانتان شده باشيد، پس اين مطالب را بخوانيد و با هفت رفتاري كه بايد آن را حذف يا كمرنگ كنيد، آشنا شويد.
1) سؤالي حرف زدن
ايرانيان از دير باز عادت به سؤال كردن دارند. چه خبر؟ ديگه چه خبر؟ بعضي وقتها به قدري اين سؤالات تكرار ميشود كه فرد واقعاً مستأصل ميشود كه چه جوابي بدهد!
در زندگي روزمره زوجين مكالمات ترجيحاً نبايد به صورت سؤالي بيان شود. تكرار مكالمه سؤالي باعث اين احساس در فرد سؤالشونده ميشود كه جايگاه من از همسرم پايينتر است، او ميپرسد و بازخواست ميكند و من مثل يك متهم بايد جوابگو باشم، گويا او قاضي است و من مجرم! او مدير است و من دانشآموز خاطي مدرسه. امروز كجا بودي؟ اين شماره ناشناس شماره كيه؟ چرا دير اومدي؟ چرا كفشاتو اينجا درمياري؟ و دهها سؤال مشابه كه همهروزه شاهد آن هستيم.
بهتر است زوجين از تعداد سؤالات روزمره خود بكاهند تا ببينند چقدر آرامش بيشتري را در زندگي زناشويي خود تجربه خواهند كرد.
2) منفي حرف زدن
در يك تحقيق در مورد نوع محاوره زوجين در ايران آمده است: زوجين ايراني به ازاي هر 27 بار مكالمه منفي يك بار از جملات مثبت استفاده ميكنند. نرو، نيا، نبين، نميخوام، نميتونم، نميشه، فايده نداره، تو با اين درس خوندن هيچي نميشي، من به اين زندگي اميد ندارم و...
همه ما بارها و بارها از اين نوع افعال استفاده كردهايم، اما هيچ وقت متوجه تأثير مخرب آن بر ذهن فرد شنونده نشدهايم. بهترين گزينه براي افعال منفي كاهش آنها در گنجينه لغات است. در صورت انجام اين كار تأثير شگرف آن را در زندگي روزمره خود شاهد خواهيد بود. هميشه ميگوييم از افراد منفيباف دوري كنيد اما خودمان متوجه نيستيم در شبانه روز چقدر فعل منفي به كار ميبريم!
3) گير دادن و عيبجويي كردن
از ديگر رفتارهاي كلامي كه باعث تخريب رابطه ميشود انتقاد كردن است كه در محاوره عاميانه به آن گير دادن ميگوييم. هر چه به كسي كمتر گير بدهيد بيشتر با شما صميمي خواهد شد و بيشتر از شما حرفشنوي خواهد داشت. اگر قصد اصلاح نوع و سبك زندگي خود و همسرتان يا حتي فرزندان و همكاران خود را داريد مدتي عادت گير دادن و عيبجويي را كنار بگذاريد.
4) مقايسه كردن
شايد بتوان مقايسه كردن را بدترين رفتار براي تخريب شخصيت افراد برشمرد. فلاني رو ببين تو جمع با همسرش چطور حرف ميزنه! دختر فلاني چطور درس ميخونه، حالا تو چي...
از مقايسه همسر خود با اطرافيان نه تنها سودي نخواهيد برد بلكه مشكلات عديده ديگري نيز ايجاد خواهيد كرد. به طور مثال يكي از مراجعين به مراكز مشاوره عنوان ميكرد كه همسرم را با همكارش دائماً مقايسه ميكردم كه او ترفيع گرفته و تو درجا ميزني و... اين رفتار من نه تنها هيچ تأثيري در او نداشت بلكه اصرار بيش از حد من باعث ايجاد سوءظن در همسرم نيز شده است. هميشه يادمان باشد هيچ گاه مردي را با مرد ديگر مقايسه نكنيم و براي زنان نيز يادمان باشد هيچ زني را حتي با شخصيت ايدهآل خودش هم مقايسه نكنيم.
5) توهين و تحقير
تو هيچي نميشي، تو بيعرضهاي، شماها (منظور خانواده همسر است) مگه كي هستين؟ و... توهين و تحقير به رغم اينكه در آموزههاي ديني ما از رفتارهاي ناپسند و مذموم شناخته ميشود اما در بسياري از خانوادهها و در خيلي موارد كاربرد پيدا كرده است. از بعضي مراجعين دليل اين نوع مكالمه را كه ميپرسيم در پاسخ ميگويند: ميخواهيم فرد را تحريك كنيم يا اين كار را ميكنيم تا به خودش بيايد، يا از سر دلسوزي ميگوييم و...
متأسفانه اين نوع دلسوزي در برخي موارد عوارض بسيار جبرانناپذيري خواهد داشت مانند مادري كه در فصل سرد سال از سر دلسوزي و براي اينكه طاقت ديدن گريه فرزندش را ندارد به اصرار كودك برايش بستني ميخرد! عوارض اين دلسوزي تب، بيماري و تحمل درد آمپول و... توسط كودك خواهد بود كه تنها عاملش دلسوزي نابجاي مادر است. پس سعي كنيم از سر دلسوزي كسي را تحقير نكنيم!
6) سرزنش كردن
اگر همسر شما رفتاري را نابجا يا غلط انجام داد سرزنش كمكي به شما نخواهد كرد. هميشه يادمان باشد كاري كه مربوط به زمان گذشته است و نميشود تغييرش داد روي آن بيش از حد تأكيد نكنيم و به جاي آن ببينيم چگونه رفتار كنيم تا در آينده مجدداً اتفاق نيفتد. به عنوان مثال نتايج امتحانات دانشآموزي اعلام شده و در چند تا از درسهايش تجديد شده، سرزنش وي كه چرا تجديد آوردي هيچ كمكي به نوجوان، خانواده وي، درس و پيشبرد اهداف او نخواهد كرد.
به جاي آن بايد توجه خود را معطوف به شهريور كنيم تا با بهترين نمرات جبران كند. (من به عنوان پدر يا مادر تو چه كاري برايت انجام دهم يا چه خواستهاي داري تا بتواني اين نمرات را در شهريور به بهترين نحو جبران كني ؟)
7) سكوت كردن
بعضي مواقع يك نفر يا هر دو نفر پس از به وجود آمدن اختلاف، سكوت ميكنند كه بدترين كار ممكن است. بهتر است به جاي سكوت، در موضوع مورد اختلاف گفتوگو شود تا زودتر به رفع مشكل بينجامد.
ترك هفت رفتار مخرب مذكور كمك بزرگي به زوجين در ابتداي زندگي ميكند تا سطح تفاهم خود را بالا ببرند و در پي آن به درك و شناخت بهتري از زندگي جديد خود برسند و با جايگزين كردن رفتارهاي صحيح با رفتارهاي مخرب آرامش بيشتري را در زندگي مشترك تجربه كنند.
