خداوند متعال در قرآن كريم ميفرمايند: فِي قُلُوبِهِم مَّرَضٌ فَزَادَهُمُ اللّهُ مَرَضاً وَلَهُم عَذَابٌ أَلِيمٌ بِمَا كانُوا يكذِبُونَ: در قلبهايشان مرضي هست، پس خدا به مرضشان افزوده است و برايشان به سبب دروغ گفتنشان عذابي دردآور خواهد بود. رحمه للعالمين ميفرمايند: براي روزي كه نه مال سود ميبخشد و نه فرزندان... براي روزي كه جز به سوي خدا رفتن با قلبي پاك و خالي از شرك و آز و كينه، سود بخش نيست. خداوندا از تو امان ميخواهم و ايمني ميطلبم. آري قلبي كه ناسالم است تعفنش ميتواند تمام عالم را بگيرد و تمام انسانها را بيمار و گمراه كند و اين خواسته شيطان است. اين تعفن برخاسته از كينه است.اي كاش قدري نيز براي درمان قلب و روح مان هزينه ميكرديم چراكه اگر قلب سالم باشد جسم سالمتر ميماند و جالب آنكه بسياري از بيماريهاي جسماني توسط همين مرضهاي قلبي به وجود ميآيند مگر نه اين است كه غضب فراوان موجب فشار خون و نارساييهاي عصبي ميشود.
آرامش قلب با توكل به خداوند
در ديدگاه اسلام موضوعات معنوي مختلفي در ارتباط با سلامت روح و روان انسان همچون حرص، طمع، حسد، كينه و كدورت و برخي صفات رذيله ديگر و همچنين در مقابل آن صفا و صميميت، مهرباني، محبت، عشق و دوستي مطرح شده و قطعاً از اهميت بالا و جايگاهي مهم و ارزشمند برخوردار است. هدف از بيان اينگونه مطالب اين است كه بدي و خوبي را بايد شناخت و بايد با شناخت و تمييز خير و صلاح از ناصواب و دانستن راه سعادت، رستگاري و خوشبختيمان را با اختياري كه داريم يافته و به تعالي و كمال انساني برسيم. صفت كينهتوزي گوياي عكس اين مطلب است و به راحتي دل و در نتيجه زندگي مان را به آتش ميكشاند و با آنچه در سبك زندگي ايراني - اسلامي آموختهايم همخواني ندارد.
تا به حال فكر كردهايم كه ممكن است بيماري ام اس از عدم آرامش روحي، رواني و استرس سرچشمه گرفته و دليل آن هم حسادت، كينهتوزي يا ضعف توكل بر خداوند رحمان و رحيم باشد؟ تا به حال فكر كردهايم كه چه عواملي در سكته قلبي و مغزي دخيل است؟ تا به حال نشنيدهايم كه اكثر پزشكان مشكلات غيرقابلحل را حمل بر بيماريهاي عصبي و رواني ميكنند كه همه اينها ريشه در بيماريهاي اخلاقي و روحي دارد.
دين مبين اسلام و فرمايشات حضرات معصومين كه طبيبان واقعي عالم هستند و هيچ انساني از وجود اين بزرگواران بينياز نيست راه درمان واقعي بيماريهاي جسمي و روحي را در اختيار ما قرار داده و اين ما هستيم كه بايد همت كنيم.
يكي از بيماريهاي دل حقد و كينه است. به عبارتي كينه همان مخفي كردن دشمني در قلب و خود ثمره و ميوه غضب است؛ چراكه وقتي غضب به دليل عجز و ناتواني فروكش نكند ناگزير فرو خورده شده و در باطن مينشيند، دقيقاً مانند آتش زير خاكستر كه هر آن ممكن است زندگيهايي را به آتش بكشاند و خود فرد اولين هيزم و سوخت آن خواهد بود تا خود اول نابود شود و بعد ديگران را نابود كند.
هشت زخم عميق بر قلب انسان
كينه و كدورت از اثرات غضب است و هشت اثر را در قلب انسان كينهتوز به ارث ميگذارد: 1- حسد انسان را وادار ميكند تا آرزو كند نعمت از آن شخص برود و زائل شود. 2- حسد در وجودش رشد ميكند تا اينكه فرد محسود به مشكلي دچار شود مدام شروع ميكند به شماتت، سرزنش كردن و طعنه زدن. 3- قطع رابطه با طرف مقابل. 4- تحقير و كوچك كردن وي. 5- موجب دروغ، غيبت، تهمت و افشاي اسرار فرد مقابل ميشود. 6- از رسيدن بلايا و لغزشها به او خوشحال ميشود. 7- باعث عدم اداي حقوق وي مانند قرض دادن يا صله رحم ميشود. 8- موجب تمسخر، استهزا و همچنين تقليد اعمال و گفتار شخص مقابل ميشود.
تمامي اينها قطعاً حرام و برخي از اين موارد نيز از گناهان كبيره است كه موجب فساد دين و دنياي انسان ميشود. اگر چه فرد مدام در حال نماز و روزه و عبادت باشد. حرص و جوش خوردن فرد كينهتوز را نابود و كام او را از زندگي تلخ ميكند. ادامه دادن اين روحيه فرد را افسرده و ناراحت ميكند و انسان را از پويايي، پيشرفت و ترقي باز ميدارد چراكه اهم قدرت فكرياش را مشغول اين موارد پست و بيهوده ميكند و ذره ذره خود را نابود ميكند چه بسا بيآنكه ضرري بتواند به فرد مقابل بزند.
براي درمان، محبت و تعامل نياز است
براي علاج بايد با فرد كينهتوز با محبت برخورد و با او تعامل كرد. بايد در برآوردن حاجاتش كوشيد تا فرد نيز خجل زده از كردههاي خود پشيمان شود. اگر اينگونه هم نكرد خداي متعال از ما خشنود شده و از آن فرد غضبناك.
اساتيد اخلاق ميگويند بهتر است به او بيش از ديگران خدمت و محبت كنيد تا نفس خودش را تأديب كند و به جاي بدخواهي خير او را بخواهيد و او را نصيحت و ارشاد كنيد تا راه را خطا نرود و از لغزش او شاد نشويد.
بايد توجه داشت كينه نوعي عقده رواني و خشمي است كه فرو خورده شده و پنهان است و اين تا ساليان سال خوره جان آدمي ميشود. كينه آتش دروني و خودسوزي روح و جان آدمي است.
حضرت امام (ره) فرمودند: يكي از مفاسد اخلاقي خشم گرفتن بر مردم، كينه بندگان خداست كه از اين خلق ناهنجار زاييده ميشود و ممكن است تا ابد انسان را گرفتار كند. بكوشيم قبل از هر چيز عمق خسارت كينه را دريابيم.
خداوند غفور است، ما هم بايد عفو كنيم. خداوند رحمان و رحيم، شفيق و رفيق است ما هم بايد بخشنده و مهربان باشيم. ما بايد بردبار و شكيبا، نرم خو و اهل مدارا باشيم. حضرت امام صادق (ع) ميفرمايند: مصافحه كنيد كه مصافحه كينه را ميزدايد.
