دولتي كه امريكا را كدخدا ميخواند و رئيسجمهورشان را مؤدب و باهوش قلمداد ميكرد، حالا با يكي از بيمنطقترين واكنشهاي دولت ايالات متحده روبهرو شده است؛ وزارت خارجه اوباما به نماينده ايران در سازمان ملل براي ورود به محل كارش ويزا نميدهد، به همين سادگي! بهانه هم حضور وي در ميان تسخيركنندگان سفارت امريكا در تهران در آبان 58 است؛ زماني كه ابوطالبي ميگويد اصلاً در تهران حضور نداشته است و بعدتر كه دانشجويان پيرو خط امام نياز به مترجم زبان فرانسه داشتند، او وارد لانه جاسوسي ميشود.
ماجراي عدم صدور ويزا براي «حميد ابوطالبي» اين ديپلمات قديمي درست در زمان برگزاري مذاكرات ايران و كشورهاي 1+5 كه امريكا نيز يكي از آنهاست، حاشيهساز شده؛ حاشيههايي كه شايد بتواند روي روند مذاكرات نيز تأثيرگذار باشد.
مأموريت خزاعي، نماينده ايران در سازمان ملل اسفند ماه سال گذشته به پايان رسيد ولي پايان مأموريت وي، آغاز تنش ديگري در روابط ايران و امريكا بود. ايران چندماه پيش از اتمام مأموريت خزاعي بر اساس عرف ديپلماتيك حميد ابوطالبي را به سازمان ملل معرفي ميكند ولي مرجعي كه بايد ويزاي ورود ابوطالبي به امريكا را صادر كند وزارت امور خارجه اين كشور است.
حميد ابوطالبي كيست؟
معاون سياسي فعلي دفتر رئيسجمهور متولد سال 1336 در تهران، داراي مدرك دكتراي جامعهشناسي از دانشگاه لرون فرانسه و همچنين مدرك كارشناسي ارشد جامعهشناسي از دانشگاه سوربن فرانسه و كارشناسي ارشد تاريخ فرهنگ و تمدن اسلامي از دانشكده الهيات دانشگاه تهران و كارشناسي جامعهشناسي از دانشگاه تهران است.
در سوابق ابوطالبي مسئوليتهاي گوناگوني همچون سفير جمهوري اسلامي ايران در كشورهايي نظير ايتاليا، بلژيك، استراليا و اتحاديه اروپا (به مدت 15 سال)، مدير كل سياسي وزارت امور خارجه(به مدت پنج سال)، مشاور وزير امور خارجه(به مدت پنج سال) و عضويت در شوراي استراتژيك وزارت امور خارجه نمايان است. ابوطالبي همچنين در مركز تحقيقات استراتژيك مجمع تشخيص مصلحت نظام و در دورهاي كه حسن روحاني مسئوليت اين مركز را بر عهده داشت، رئيس گروه مطالعات آسيا بوده است. ابوطالبي در 16 مهر ماه سال 92 به عنوان مسئول سياسي دفتر رئيسجمهور منصوب شد.
يك سابقه و آغاز حاشيهها!
روز 20 اسفند انتشار خبري در فضاي مجازي موضوع اعزام سفير جديد ايران در سازمان ملل را وارد فاز جديدي ميكند.
خبرنگار روزنامه واشنگتن پست در وبلاگ شخصي خود و پس از آن در صفحه سياسي اين روزنامه با طرح اين پرسش كه «ايرانيان از خود ميپرسند چگونه اين فضاي باز و جديد گفتوگو قرار است به اشتراك گذاشته شود حال آنكه تهران قادر نيست مقام عالي رتبه خود را كه ميتواند نقش مهمي در باز شدن انجماد ديپلماتيك داشته باشد، به دفترش در سازمان ملل اعزام كند؟» تلويحاً ماجراي عدم صدور ويزا براي سفير جديد ايران در سازمان ملل را مورد اشاره قرار ميدهد.
اين خبرنگار امريكايي در ادامه مطلب خود مينويسد: «او (ابوطالبي) چندين ماه است كه منتظر ويزاي امريكاست اما هيچكس در تهران دليل اين تأخير در صدور ويزا را نميداند.»
اما اين خبر در سكوت رسانهاي و آغاز تعطيلات سال نو در ايران بازتاب گستردهاي پيدا نكرد تا آنكه در اواسط فروردين ماه جاري برخي مقامات در وزارت امور خارجه و همچنين برخي سناتورهاي امريكا ضمن اشاره به احتمال معرفي ابوطالبي از سوي ايران به عنوان سفير و نماينده دائم اين كشور در سازمان ملل از اين مسئله انتقاد كردند.
مهمترين دليل ذكر شده از سوي مسئولان وزارت خارجه و سناتورهاي امريكايي براي ابراز نگراني از صدور مجوز ورود براي ابوطالبي همراهي وي با دانشجويان پيرو خط امام و دخالت در تسخير سفارت امريكا در آبان ماه سال 58 بود.
در اين ميان «تد كروز» سناتور امريكايي جمهوريخواه ايالت تگزاس طرحي را به كنگره امريكا پيشنهاد داد كه بر اساس آن امريكا مجاز است ورود افرادي كه براي منافع اين كشور تهديد محسوب ميشوند يا اين منافع را پيش از اين مورد تهديد قرار دادهاند، به خاك اين كشور محدود كند. اين سناتور امريكايي در دفاع از طرح خود ميگويد: « قابل تصور نيست كه ايالات متحده تحت عنوان پروتكل ديپلماتيك بينالمللي مجبور به ميزباني شخصي خارجي شود كه بيتوجهي فوقالعادهاي به وضعيت ديپلماتهايي كه در كشور او مستقر بودند نشان داده است.»
پيش از آن نيز ساير سناتورها در نامهاي به جان كري وزير خارجه امريكا، ابوطالبي را از «توطئهگران اصلي» در بحران گروگانگيري سفارت امريكا توصيف كرده و نامزدي او را «سيلي به صورت امريكاييهايي است كه گروگان گرفته شدند» خوانده بودند. سناي امريكا روز 19 فروردين جاري، طرح ارائه شده از سوي سناتورهاي امريكايي را تصويب كرد و براساس اين طرح ورود حميد ابوطالبي به اين كشور ممنوع شد. پس از مجلس سناي امريكا، كنگره اين كشور نيز طرحي مشابه را تصويب كرد كه بر اساس آن ابوطالبي نميتواند وارد خاك اين كشور شود. نمايندگان كنگره امريكا نيز در بيانيهاي نسبت به معرفي ابوطالبي براي حضور در امريكا به عنوان نماينده ايران در سازمان ملل انتقاد كردند، البته باراك اوباما رئيسجمهور امريكا تاكنون مصوبه كنگره امريكا براي ممنوعيت ورود ابوطالبي به خاك اين كشور را امضا نكرده است. سخنگوي كاخ سفيد نيز با تأكيد بر اينكه «ما نگرانيهاي خود درباره انتصاب ابوطالبي را به اطلاع مقامات ايران رساندهايم»، اعلام كرد كه امريكا به وي ويزا نخواهد داد و نتيجه اينكه درست در شرايطي كه موضوع اعتمادسازي ميان دو طرف مطرح است، امريكا اجازه حضور نماينده ايران در امريكا را نداد.
آيا ابوطالبي سفارت امريكا را فتح كرده است؟
جداي از همه حاشيههاي پيرامون ابوطالبي و اينكه آيا وي واقعاً جزو فاتحان لانه جاسوسي امريكا بوده است يا خير؟ شنيدن ماجرا از زبان خود ابوطالبي جالبتر است.
وي چند روز پيش از پررنگ شدن حواشي اعزامش به امريكا، درباره حضور خود در ميان دانشجويان خط امام ميگويد: «واقعيت اين است كه من در 13 آبان آن سال و زمان اشغال اصلاً در تهران نبودم كه از اين امر مطلع يا در آن مشاركت يا حضور داشته يا نامم مطرح باشد، بلكه من در اهواز از ما وقع مطلع شدم. مدتي بعد كه به تهران آمدم يك روز مرحوم شهيد دادمان به واسطه يكي ديگر از شهدا و فرماندهان جنگ تحميلي به نام مرحوم شهيد ذاكر به من پيغام داد كه آنها براي ترجمه به زبان فرانسه به كسي نياز دارند كه بتواند اين كار را انجام دهد؛ من پذيرفتم و از منزل به فرودگاه رفتم و به همراه نماينده ويژه پاپ رهبر مسيحيان كاتوليك كه وارد تهران شده بود براي اولين بار وارد سفارت شدم. يكي دو بار ديگر هم وقتي كه در ارتباط با خارج، كار ترجمه لازم بود آن را به زبان انگليسي يا فرانسوي انجام دادم، مانند ترجمه در زمان آزادي كاركنان زن و سياهپوستان در كنفرانس مطبوعاتي كه جنبهاي كاملاً انساندوستانه داشت.»
معاون سياسي فعلي دفتر رئيسجمهور البته به نكته قابل توجه ديگري نيز اشاره ميكند: «من نزديك 15 سال است كه در كشورهاي غربي بسيار نزديك به امريكا از اروپا تا استراليا سفير بوده و هميشه هم سروكارم با غرب بوده است، حتي درسال 1373 هم به امريكا رفتم و مدتي عضو هيئت نمايندگي كشورمان در مجمع عمومي سازمان ملل بودم.»
واكنشهاي ايراني در برابر اقدام امريكايي
مرضيه افخم اولين مسئول دولتي بود كه پس از اظهارات يك هفته گذشته مقامات امريكايي، واكنش نشان داد. افخم با بيان اينكه ايران نيز رسماً نظرات خود را درباره عدم صدور ويزا براي ابوطالبي به طرف مقابل، منتقل كرده است، گفت: «رفتار دولت امريكا بـا نماينده جمهوري اسلامي ايران در سازمان ملل متحد قابل قبول نيست و دكتـر حميد ابوطالبي گزينه جمهوري اسلامي ايران بـراي نمـايندگي در سازمان ملل متحد است كه در زمره بهترين ديپلماتهاي جمهوري اسلامي ايران با سابقه سفارت در ايتاليا، بلژيك و استرالياست كه در دهه 70 (هجري شمسي) نيز به صورت رسمي براي حضور در سازمان ملل متحد رواديد امريكا دريافت كرده است.»
در ادامه نيز عراقچي معاون حقوقي و بينالملل وزارت امور خارجه در گفتوگو با فارس در اينباره تأكيد كرد كه «گزينه وزارت خارجه براي تصدي نمايندگي دائم ايران در سازمان ملل در نيويورك تنها حميد ابوطالبي است و وزارت خارجه قصد معرفي هيچ گزينه ديگري غير از ابوطالبي براي تصدي اين پست را ندارد.»
آيا ابوطالبي به نيويورك ميرود؟
حاشيهسازي بر سر حضور ابوطالبي در امريكا آنهم به بهانه حضور وي در ميان دانشجويان پيرو خط امام و تسخير لانه جاسوسي اين كشور در ايران، موضوعي است كه ميتواند پشت پردههاي بسياري داشته باشد. تأثيرگذاري بر مذاكرات ايران و كشورهاي 1+5 و اخلال در روند كاري دفتر نمايندگي ايران در سازمان ملل شايد قابل پيشبينيترين هدف امريكا از عدم اعطاي ويزاي ابوطالبي باشد.
اما در اين ميان برخي شنيدهها از احتمال صدور ويزاي محدود براي ابوطالبي از سوي امريكا حكايت دارد كه بر اساس آن دارنده اين ويزا نميتواند از محدوده 10 تا 25 مايلي نيويورك خارج شود و در واقع رفت و آمد وي در محدوده سازمان ملل، محل اقامت و دفتر نمايندگي ايران در سازمان ملل خواهد شد، البته زمزمههايي نيز مبني بر اعلام رضايت برخي مقامات داخلي براي اعزام ابوطالبي به سازمان ملل با پذيرش اعطاي ويزاي محدود به وي از سوي امريكا، به گوش ميرسد.
بنابر اين گزارش، مرحوم رجاييخراساني سفير اسبق ايران در سازمان ملل متحد نيز داراي ويزاي محدود تردد در امريكا بود كه تجربهاي تلخ براي وزارت امور خارجه به همراه داشت و اقدامات دستگاههاي امنيتي امريكا به دليل تحت نظر داشتن هميشگي ديپلماتهاي ايران، فرصت حاشيهسازي را فراهم ميكرد.
صدور يا عدم صدور ويزا براي ابوطالبي آزموني بزرگ براي دولت تدبير اميد است؛ آزموني كه ميتواند شعارهاي انتخاباتي دولت مبني بر بازگرداندن عزت به پاسپورت ايراني را تحت تأثير قرار دهد و اين سؤال را در اذهان عمومي ايجاد كند كه «چطور دولتي كه نميتواند در اوج خوشبيني به مذاكرات، براي سفير خود در سازمان ملل ويزا بگيرد، ميخواهد به پاسپورت شهروندان ايراني عزت بدهد؟»
این نتیجه دلدادگی وقبول هرگونه پیشنهادازطرف امریکا است حضرت امام(ره) فرمودند اگریک قدم درمقابل امریکا کوتاه بیایید او ده قدم جلو میاید ومرتب زور میگوید از ... زرور گو چه انتظاری هست 
