به گزارش «جوان»، محمدجواد ظريف و كاترين اشتون عصر ديروز با جمع بندي مباحث انجام شده در اين دور، به مذاكرات خود پايان دادند. دور اخير مذاكرات در حالي پس از سه روز تمام شد كه منابع نزديك به مذاكرات در وين ميگويند كه طرفين بر سر مسائل مختلف داراي اختلافات جدي هستند و به رغم اختلافات موجود، نگارش متن توافق جامع را شروع كردهاند. رويترزگزارش كرد كه مذاكرهكنندگان ايران و 1+5 روز چهارشنبه تلاش كردند تا «شكافهاي مهم» در مذاكرات را كاهش دهند و ديگر بعد از دو روز مذاكره در وين، تدوين پيشنويس توافقنامه جامع را آغاز كردند. رويترز همچنين از قول يك مقام بلندپايه غربي نقل كرد: «ايرانيها آشكارا نوعي حس فوريت دارند تا به توافق برسند، همان طور كه 1+5 هم چنين حسي دارد.»
به گفته اين ديپلمات غربي، همه طرفها متعهد به اين هستند تا 20 ژوئن (شش ماه تكميل اجراي توافق ژنو) به توافق برسند. او در عين حال تصريح كرد كه طرفين اختلافهاي قابل ملاحظهاي با همديگر دارند و روند مذاكرات آسان نخواهد بود. يك مقام ايراني هم در گفتوگو با رويترز گفته كه تهران به دنبال حفظ خطقرمزهاي خود است و به همين دليل مذاكرات سخت خواهد بود. وي افزود: «ايران ميخواهد توافق كند كه در آن حقوقش در نظر گرفته شد.
گفتوگوها به مرحله خيلي دشواري رسيده است.» منابع نزديك به تيم مذاكرهكننده هستهاي در تهران نيز تأييد ميكنند كه به رغم ورود ايرا ن و 1+5 به مرحله نگارش متن، اختلافات عمدهاي بين طرفين باقي مانده است. عباس عراقچي نفر دوم تيم مذاكرهكننده ديروز در وين گفت: «در برخي موضوعات اختلافات كمتر شده، اما در برخي موضوعات فاصلهها باقي است و دو طرف بر ديدگاههاي خود هستند. بحثها سازنده و خوب بود و فضا فضايي دوستانه بود، اما بحثها جدي و پيچيده است. » چيزي كه بحث را پيچيدهتر كرده اين است كه طرفين ميگويند هيچ پيشنويسي هم براي ادامه مذاكرات تهيه نكردهاند؛ موضوعي كه در صورت صحت داشتن، در عرف ديپلماتيك نيز چندان رايج نيست.
اختلافات بر سر چيست؟
بعد از حدود دو ماه و نيم از اجراي توافق ژنو، مذاكرات ايران و 1+5 در حالي وارد مرحله نگارش متن توافق جامع شده كه اختلافات جدي ميان ايران و جناح غربي 1+5 وجود دارد. يك اختلاف جدي كه طي روزهاي گذشته عمدتاً مورد توجه قرار گرفته، بحث رآكتور آب سنگين اراك است. برخي منابع نزديك به تيم مذاكرهكننده روز سهشنبه گفتند كه ايران پيشنهاد تغيير وضعيت رآكتور آب سنگين اراك و حتي توليد آب سبك به جاي آب سنگين را مطرح كرده است. تيم مذاكرهكننده ميگويد حاضر است نگرانيهاي طرف غربي را بر سر رآكتور آب سنگين اراك برطرف كند، ولي آن را تعطيل يا كاربري اين رآكتور را تغيير نخواهد داد. بر اساس گزارش ايسنا، عراقچي ديروز درباره رآكتور اراك تصريح كرد: «اراك از موضوعات مهم در دستور كار ماست و همان طور كه در توافق آمده، پذيرفتيم نگرانيها درباره اين رآكتور را رفع كنيم. معتقديم از طريق استفاده از تكنولوژيهاي روز و فني ميتوانيم اين نگرانيها را به حداقل برسانيم.» او در عين حال گفت كه رآكتور اراك به كار خود ادامه ميدهد. عراقچي اين موضوع را كه آب سنگين به آب سبك تبديل شود رد كرده و گفت: «هرگز رآكتور اراك به آب سبك تبديل نميشود، بلكه تغييراتي تكنيكي داده ميشود، مثلاً درباره ميزان پلوتونيوم روشهايي وجود دارد كه نگرانيها را كاهش ميدهد. اما اراك آب سنگين باقي ميماند. » عراقچي همچنين از نشانههاي نزديك شدن طرف مقابل به ديدگاه ايران در مورد رآكتور اراك خبر داد. برخي شواهد نيز تأييد ميكنند كه طرف امريكايي از بحث برچيدن (Dismantle) رآكتور اراك كه پيشتر آن را مطرح ميكرد، صرف نظر كرده است. رابرت منندز نماينده سناي امريكا روز سهشنبه در جلسه استماع كميته روابط خارجي سناي امريكا، با اشاره به بحث رآكتور اراك از او پرسيد: « در ابتداي كار به ما گفته شد اين برنامه برچيده خواهد شد، اما حالا به ما گفته ميشود كه هدف متفاوتي براي آن طراحي ميشود. » جان كري به طور تلويحي اين موضوع را تأييد كرد، ولي گفت: «گزينههاي متفاوتي وجود دارد مبني بر اينكه چگونه ميتوان اين كار را انجام داد، اما نكته مهم اين است كه رآكتور آب سنگين پلوتونيوم براي اين كار لازم نيست. اين نكته حياتي است. » ايران هستهاي ديروز احتمال يك توافق در مورد اراك را بعيد ندانست، ولي تأكيد كرد: « مشكل اين است كه اين رآكتور با انجام هر يك از اين تغييرات بخشي از كاركردهاي واقعي خود را از دست خواهد داد. »
غنيسازي و سانتريفيوژها
موضوع ديگري كه طرفين بر سر آن اختلاف نظر دارند، بحث غنيسازي است. هنوز مشخص نيست كه طرفين براي غنيسازي 20 درصدي ايران به توافقي رسيدهاند يا نه، ولي عراقچي درباره غنيسازي ايران گفت: «ايران به غنيسازي خود ادامه خواهد داد و تحت هيچ شرايطي تعطيل و تعليق در كار نيست.» وي افزود: «نفس برنامه غنيسازي موضوع مذاكره نيست، اما ابعاد و اندازه آن موضوع مذاكره است و در حال بحث هستيم.» طرف امريكايي با طرح بحث گريز (Break out) سعي دارد تا حد ممكن، غنيسازي ايران را محدود كند. سايت ايران هستهاي يك موضوع مورد اختلاف جدي ديگر بين طرفين را تعداد سانتريفيوژها دانست و نوشت: «اطلاعات موجود نشان ميدهد بسيار بعيد است امريكاييها با تعدادي بيش از 4000 ماشين نسل اول موافقت كنند، چراكه در غير اين صورت، يعني در صورتي كه تعداد ماشينها بيشتر باشد يا ايران مجاز باشد از ماشين هايي مدرنتر از P- 1 استفاده كند، زمان Break out به ميزاني كه مدنظر امريكاست (حداقل شش ماه) كاهش پيدا نخواهد كرد. »
ظريف: سخن گفتن عليه ايران بيهزينه نيست
محمدجواد ظريف سهشنبه شب در نشست بيش از 70 تن از انديشمندان، اساتيد دانشگاه، پژوهشگران و نخبگان علمي واقتصادي جامعه ايرانيان مقيم گفت: اگر فردي در دنيا گمان كند كه ملت ايران به دليل فشار اقتصادي به مذاكرات روي آورده است، قطعاً در تحليل خود خطا كرده است. ملت ايران مذاكره را بر اساس روحيه متعادل و تمايل خود به تعادل و تعامل انتخاب كرده است. همين مردمي كه تعامل و اعتدال را انتخاب كردهاند، نميپذيرند كه كسي در دنيا با زبان تحكم با آنها سخن بگويد و اين به دليل عمق تاريخي اين ملت است. وزير امور خارجه كشورمان همچنين تأكيد كرد: هيچ كس و هيچ سياستمداري نبايد فكر نكند كه سخن گفتن عليه ايران برايش بيهزينه است. اين جمعيت ايراني بزرگ، فرهيخته، ثروتمند و مؤثر بايد در اين مورد حول منافع ملي كشور حركت كند. اگر چنين شود كسي جرات نخواهد كرد با هزينه كردن از ايران با ديگران معامله كند. ما و شما نبايد چنين اجازهاي را به هيچ كشوري بدهيم.
