از سوي ديگر حضور و نقش آفريني برخي چهرهها بيانگر مهر تأييد آنها بر سيستم برگزاري انتخابات كشور بود كه در سال 88 از سوي برخي از آنها يا نزديكان شان زير سؤال رفته بود. «اعتدال» به خودي خود داراي بار مثبت است و در مقابل «افراط» با بار منفي قرار دارد. يعني عدمارائه تعريف از «اعتدال» و «افراط» به خودي خود ميتواند تمايل را به اعتدال بكشاند. از اين رو مهم است «استراتژي اعتدال» كه دغدغه دولت يازدهم محسوب ميگردد بيش از پيش و در حوزههاي مختلف تعريف گردد. ايجاد فضاي «شما پيام انتخابات را نشنيدهايد» نيز چندان فضاي سالمی براي تحرك سياسي محسوب نميشود و به نظر جز ايجاد مرزهاي ناصواب خودي و غيرخودي سياسي و جناحي و حزبي نتيجهاي در برنخواهد داشت.
فضاي دانشگاه، فضاي حركت و كنترل امنيتي نيست. نگاه امنيتي به دانشگاه مشكل ساز است. به هر حال دانشگاه كاركردهاي مشخص خود را دارد و توليد علم و حل مشكلات جامعه در راستاي سعادتمند شدن آن يك هدف والا براي دانشگاه محسوب ميشود كه در دل خود نقد فضاي سياسي، آزاد انديشي، سختكوشي علمي و. . . را طلب ميكند. نگاه امنيتي تا جايي مناسب است كه اين روند را مختل نكند. تنش سياسي و بلوا كه گاهي دامان دانشگاه را گرفته چندان رشد آفرين نبوده است. بيشك دانشگاه خانه آزاد انديشي است و دولت بايد در نهادينه شدن آزاد انديشي در دانشگاهها بكوشد و فضا را براي نقد و بررسي در فضاي آرام و توأم با بحث و گفتوگو فراهم نمايد نه آنكه مانع جلسات مختصر آزادانديشي نيز شود. باز گذاشتن فضاي منطق و بحث و برخورد با حركات غير منطقي و پوچ ميتواند فضا را براي رشد فراهم نمايد.
بسته بودن فضا، از انتقاداتي بود كه برخي از مقامات دولتي امروز، به دولت نهم و دهم داشتند اما اگر نگوييم چنين سياستي بلكه ميتوان گفت زمزمهاي در اين دولت به گوش ميرسد و آن محدوديت براي افرادي است كه بعضاً همفكر جريان حاكم بر كشور نيستند.
16دي هيئت نظارت بر مطبوعات، هفتهنامه «يالثاراتالحسين» را توقيف کرد و از سوي ديگر روزنامه »وطن امروز» و هفتهنامه «۹دي» نيز تذكر گرفتند و پرونده تخلفات اين سه نشريه به مراجع قضايي فرستاده شد. توقيف و تذكر به اين نشريات و ارجاع پرونده آنها به مراجع قضايي، در كنار لغو سخنراني دكتر جليلي در دانشگاه آزاد بجنورد با جملاتي همچون «ديگر دوران هشت سال گذشته در دانشگاه گذشته است» و در كرمان به دليل مصلحت انديشيهاي شخصي به دليل همزماني آن با سفر آقاي هاشمي رفسنجاني به اين شهر و همچنين تذكرهاي ضمني دولتيها به انتقادهاي صدا و سيما و نمايندگان مجلس، با اين عنوان كه «رفتار رسانه ملي با اين دولت مثل ماههاي آخر دولتهاي پيش است. . . يعني خيلي راحت انتقاد ميكند» يا «اگرچه ممكن است سؤالات و احضارهاي فراوان، برخي وزرا را مكدر كرده باشد...»، چندان نشانههاي مثبتي براي ايجاد فضاي باز و به دور از انتقامگيريهاي جناحي نيست. هر چند رئيسجمهور محترم از وجود انتقادات استقبال كردند اما لازم است اين مطلب در عمل هم ديده شود و افراد صاحب منصب خود را مختار براي تسويهحسابهاي جناحي و بستن دهان منتقدان نبينند. اگر آنطور كه برخي از رسانهها بيان كردهاند اين تذكر و توقيفها واكنش وزير ارشاد به كارت زرد مجلس به ايشان باشد، بيشتر به بازي كودكان شبيه است تا رفتار كارگزاران نظام اسلامي. اين اتفاق در حالي رخ داد كه رياست محترم جمهور چند ساعت قبل از آن، در ديدار با استانداران گفت: «يادمان باشد نبايد از نقد بهراسيم و ناراحت شويم بلكه آزاد بگذاريم تا هر كسي نقد كند به ويژه اگر سالم، سازنده و دلسوزانه باشد بهترين كمك براي ماست.» هرچند سخنان دكتر روحاني در ديدار با هنرمندان خود نيز بوي تضاد و اختلاف ميداد. اين سخن كه «... گرچه ممكن است وزير باز هم كارت زرد بگيرد. اين دولت به تمام تعهداتي كه در دوران انتخابات داده است عمل خواهد كرد» و «كارت زرد براي اين دولت نگراني نيست. ما به امثال آقاي جنتيها به عنوان مدافع آزادي افتخار ميكنيم.» به نوعي دهن كجي به مجلس محسوب ميشود و برداشتي از آزادي را نشان ميدهند كه در انتهاي آن «ديكتاتوري» و «آزادي من و رفقا» باقي ميماند. اميد است اين سخن رئيسجمهور محترم كه هرگونه فضاي امنيتي ميتواند جوانه هنر را بخشكاند به رسانهها و دانشگاهها و تشكلهاي غيردولتي بعضاً غير همسو با دولت نيز گسترش يابد تا ريشه آزادانديشي و نقد در جامعه نسوزد.
انتقاد از دولت، نبايد موجب رنجش دولتيان شود، چه بسا حملات و نقدهاي شديد عليه دولتهاي پيشين به خصوص دولتهاي نهم و دهم نيز وجود داشت. تحركات و در جايگاه نقد نشستن مجلس، تصميمات را كند اما پختهتر مينمايد و نهاد نظارت را در مجلس تقويت و دولت را در درست گام برداشتن ياري مينمايد.
حضور افراد امنيتي در دولت و سوابق امنيتي رئيسجمهور محترم، نبايد باعث شود انتقاد و سخنان مخالف و افراد منتقد «امنيتي» فرض شود يا برخي مصلحتانديشيهاي موهوم امنيتي از مواضع برحق جلوگيري كند. برخي، جابهجايي زمان پخش فيلم «قلادههاي طلا» و سريال«خواب بلند» از تلويزيون را از ايام 9 دي به بعد ناشي از حاكم شدن اين تفكرات ميدانند.
وجود چنين فضاهايي در دانشگاه پس از انتصاب دكتر توفيقي و عزل و نصبهاي ايشان، همچنين لغو سخنرانيهاي افراد منتقد در دانشگاهها، ايضاً دستور بازگشت به تحصيل دانشجويان اخراج شده با منش سياسي خاص و انتصاب افراد امنيتي و رد شده توسط مجلس در پستهاي وزارت علوم در نهايت باعث خواهد شد تا جو سالهاي دوران اصلاحات تكرار شده و اين شائبه ايجاد شود كه برخي دولتمردان با بستن دهان منتقدان از يك سو و باز گذاشتن دست موافقان سعي در پر تنش كردن فضاي دانشگاهها براي استفادههاي سياسي بعدي خود را دارند. انتظار ما اين است تا دولت اصل معلق هشتم قانون اساسي را احيا نمايد و با تنظيم لايحهاي، اين اصل را كه مبناي شرعي و عقلي دارد و فضا را براي نقد آزادانه باز مينمايد، را به فعليت برساند.
*
كارشناس ارشد علوم سياسي
