تركيه در سال آينده ميلادي دو انتخابات شهرداريها و رياست جمهوري خواهد داشت و انتخابات پارلماني نيز سال بعد برگزار خواهد شد. اين سه انتخابات در مجموع نقشه سياسي تركيه را در چند سال بعد ترسيم خواهد كرد و به همين جهت است كه نيروهاي سياسي اين كشور مدتي است برنامه اجرايي خود را براي صفبنديها و آرايش انتخاباتي در برابر حزب حاكم عدالت و توسعه شروع كردهاند. در اين بين، انتخابات شهرداريها در ماه مارس آينده از اهميت خاصي برخوردار است. زمان چنداني تا برگزاري اين انتخابات باقي نمانده و پيروزي حزب حاكم به رهبري رجب طيب اردوغان، نخست وزير، در اين انتخابات مقدمه قابل توجهي براي نامزدي او براي انتخابات رياست جمهوري خواهد بود و البته شانس پيروزي اين حزب در انتخابات پارلماني را نيز افزايش خواهد داد. بايد گفت كه پيروزي اردوغان و حزبش در اين انتخابات نقطه عطفي خواهد بود تا يك دهه گذشته حكومت او اين حزب را براي چند دهه بعد تضمين كند و عدالت و توسعه را همچنان در راس هرم قدرت تركيه نگهدارد.
وقتي كه نگاهي به اعتراضات تابستان گذشته بر سر تخريب پارك گزي در ميدان تقسيم استانبول انداخته شود، استفاده سياسي از يك موضوع محلي به روشني معلوم ميشود؛ استفادهاي كه توسط حزب جمهوريخواه خلق به رهبري قليچدار اوغلو انجام شد. اين حزب كه طي ادوار اخير انتخابات پارلماني نتوانسته بود عدالت و توسعه را شكست بدهد از طريق اين اعتراضات و حمايت از آن سعي داشت اردوغان را از قدرت به زير بكشاند، اما مقاومت نخست وزير تركيه در برابر اعتراضات مانع دستيابي او به اين هدف شد. اردوغان با مقاومت در برابر اين اعتراضات و با رسيدن به آرامش، برنامه پيروزي در انتخابات شهرداريها را در پيش گرفت كه يكي از اقدامات مهم او دعوت از مسعود بارزاني به دياربكر بود. حضور بارزاني به عنوان رهبر كردهاي اقليم عراق در كنار اردوغان به طور طبيعي يك برنامه تبليغاتي به نفع اردوغان براي جلب آراي كردها بود و البته هم بارزاني با حمايت از اردوغان بر اين برنامه تأكيد داشت و هم اردوغان با دعوت از خوانندگان مشهور كرد دامنه برنامه خود را پررنگ كرد. در حالي كه اردوغان هم و غم خود را براي پيروزي در انتخابات شهرداريها گذاشته ناگهان با واقعهسنگين داخلي از دستگيريهاي گسترده روبهرو شد؛ دستگيري 52 نفر كه برخي از آنها به طور مستقيم به افراد بلندپايه عدالت و توسعه مربوط ميشوند. اردوغان در برابر اين واقعه هم مثل جريان پارك گزي قافيه را نباخته و تا اينجاي كار سعي كرده محكم در برابر آن بايستد. سخنان او نشان ميدهد كه او در وهله نخست اين دستگيريها را در امتداد دخالت سياسي نسبت به اعتراضات گزي ميداند و به همين جهت است كه گفته «ما اين بازي را با همان شيوه ميدان تقسيم از ميان خواهيم برداشت». اشاره اردوغان مستقيم به قليچدار اوغلو و عوامل حزبي او است كه كمي بعد از دستگيريها با فرانسيس ربكاردونه، سفير امريكا در تركيه، ديدار كردند. اردوغان به اين وسيله خواست تا به طرف مخالف خود بفهماند كه از ماجرا بياطلاع نيست و ميداند در پس پرده، خبرهايي است و ماجراي دستگيريها سناريويي است كه از قبل طراحي شده و يكي از عوامل آن همين قليچدار اوغلو و عوامل حزب جمهوريخواه خلق است.
در مورد اين سناريو بايد به سفر ماه گذشته قليچدار اوغلو به امريكا اشاره كرد كه او بعد از 40 سال به عنوان رهبر جمهوريخواه خلق به امريكا رفت تا ديدارهايي با مقامات امريكايي داشته باشد و عوامل حزبي او هم با فتحالله گولن ديدار كنند. اين سفر آن قدر عجيب بود كه ربكاردونه نيز آن را از نظر واشنگتن بسيار مثبت و سازنده بداند. در واقع، اين سفر آشكاركننده مثلثي از سه ضلع امريكا، قليچدار اوغلو و گولن است. ربكاردونه يك روز بعد از دستگيريها گفت؛ «حالا ديگر ما شاهد سقوط يك امپراتوري خواهيم بود». اين جمله به خوبي نقش او در هدايت سناريويي را نشان ميدهد كه از آن سفر كليد خورده است.
اگر قليچدار اوغلو نقش سياسي اين سناريو را به عهده داشته باشد، نقش اجرايي و حتي درون حزبي عليه اردوغان به عهده گولن است و ميتوان ضربه اين نقش را عليه اردوغان قويتر از آن يكي دانست. نفوذ گولن در عدالت و توسعه از قبل معلوم بود و هواداران او از طريق همين نفوذ توانستهاند در پليس و دستگاه قضايي تركيه نفوذ كنند و به نظر ميرسد كه دستگيريها به دليل همين نفوذ بوده است. پاسخ اردوغان به اين نفوذ در بركناري شماري از مقامات پليس بوده، اما دغدغه اصلي او مربوط به انتخابات شهرداريها است.
به عبارت ديگر، او ميتواند مانع فعلي را پشت سر بگذارد، اما تحرك هواداران گولن عليه او در حزب عدالت و توسعه موجب تضعيف شديد اين حزب در انتخابات شهرداريها و در نتيجه، دو انتخابات بعدي خواهد شد. رسانههاي تركيه از اين اتفاق به عنوان طلاق خونين و تلخ ميان دو طيف در عدالت و توسعه ياد كردهاند و بايد ديد كه اردوغان با وجود سناريوي دستگيريها براي حفظ وحدت درون حزبي چه فكري خواهد كرد.
