جوانآنلاين: پس از مطرح شدن اعمال تحريمهاي جديد از سوي كاخ سفيد، بسياري از نسبت به اين موضوع واكنشهايي نشان دادند. مهدي مطهرنيا، كارشناس مسائل سياسي در اين خصوص در گفتوگو با «جوانآنلاين» به بيان مواضع خود پرداخت.
آقاي مطهرنيا! با توجه به توافقي كه در مذاكرات ژنو صورت گرفت، در حال حاضر مطرح شدن تحريمهاي جديد از سوي آمريكا را چگونه ارزيابي مي كنيد؟
آمريكا بر اساس نگرشهاي رئال پراگماتيستي عمل ميكند. از اين رو ما شاهد ايجاد فضايي هستيم كه در آن آمريكا رفتارهاي عقلاني معطوف به هدف را دنبال ميكند.
هدف آمريكا در خاورميانه مديريت ناامني در منطقه و ايجاد فضاي مطلوب در جهت كنترل خليج فارس و ايران است. از اين منظر آمريكا توافقنامه ژنو را به رسميت ميشناسد و آن را امضا كرده است. حداقل دولت آمريكا تلاش دارد، توافقنامه ژنو نقض نشود؛ چرا كه اگر اين توافقنامه براي ايران حامل برد بوده، براي آمريكا و به ويژه دولت اوباما نيز امتيازاتي را به دنبال داشته است. دولت اوباما در آستانه انتخابات كنگره آينده و انتخابات آينده رياست جمهوري ميتواند از موفقيت هستهاي به عنوان ميراث اوباما ياد كند.
آنچه كه هماكنون رخ ميدهد تلاش براي ايجاد فضاي مثبت در گرفتن امتيازات بيشتر از دولت مركزي ديگر در پروندهي هستهاي يعني ايران است. ايالات متحده آمريكا در سبد تحريمهاي خود تحريمهاي غير فعالي را هم انباشته كرده كه قبلا آنها را به تصويب رسانده است. طبق توافقنامه، آمريكا متعهد شده كه توافق جديدي به تصويب نرسد، اما اعلام نكرده كه تحريمهاي به تصويب رسيده فعال نميشود.
به اين ترتيب ميتوان گفت اين به معناي نقض توافقنامه ژنو است؟
آنچه در تحريمهاي جديد رخ ميدهد از منظر ادبيات حقوقي نقض توافقنامه نيست و ايران به درستي آن را خارج از روح حاكم بر امضاي توافقنامه ميداند. اما پرسش اين است كه آيا آمريكاييها با رويكرد رئال پراگماتيستي خود اساسا به روح حاكم بر مذاكرات اعتقادي دارند؟ لذا روح حاكم بر توافقات در اين زمينه مخدوش شده است. اين موضوع موجب بدگماني افكار عمومي، به حركت آمريكا ميشود و لايههاي تندرو در آمريكا را اشباع ميكند.
بنابراين دولت آمريكا دو هدف را دنبال ميكند: 1- مديريت اعمال فشار بيشتر بر ايران در جهت افزايش سطح امتيازگيري خود و امتياز دهي به ايران 2- پاسخگويي به راديكاليسم موجود در ايالات متحده آمريكا اعم از نئوكانها، جنبش تيپارتي و فعالان سياسي وابسته به رژيم صهيونيستي در داخل كشور. اين در حالي است كه آمريكا فراموش كرده با انجام چنين اقداماتي ميتواند تندروان مخالف منطقهاي و داخلي توافقنامه ژنو را عليه اين توافق در منطقه و ايران فعال سازد. از اين جهت است كه ديپلماتهاي ايراني و طرف ايراني بر اين نكته پافشاري داشته باشد و جوابي درخور شان و مناسب با اين تحركات را سنايورهاي عملياتي آينده خويش مدنظر قرار دهند.
به نظر شما توافقنامه ژنو شكست ميخورد؟
توافقنامه ژنو داراي بندهاي خاصي است كه آن بندها در حال اجرايي شدن است. شكست و پيروزي امري است كه معيار ميخواهد. توافقنامه ژنو بر اساس دستيابي به برنامه غني سازي در داخل كشور و حفظ اورانيومهاي غني شده در داخل و تبديل آنها به سوخت هستهاي 5 درصد و ميلههاي سوخت براي ايران يك پيروزي است و آن هم در حال اجراست.
براي 1+5 نيز تعهدات ايران نسبت به حفظ برنامه سانتريفيوژها و تحركات هستهاي در موقعيت حاضر و اجازه بازررسي بيشتر جهت كنترل هستهاي ايران يك پيروزي است. لذا برد برد شكل گرفته است. اگر بر اساس تحريمهاي انجام شده توسط اروپا 17 شركت كشتيراني مورد هدف تحريمهاي جديد قرار ميگيرند، ده شخصيت حقيقي كه در كشتيراني جايگاه حقوقي دارند از تحريمها خارج ميشوند. بنابراين بايد بگوييم توافقنامه ژنو در حال انجام است و راه خود را در پيش ميگيرد اما نوع نگرش ما به توافقنامه ژنو بايد تصحيح شود تا در توافقنامههاي بعدي در نگارش حقوقي مطلب دقت بيشتري به عمل آيد.
شما اشاره كرديد بايد در نگارش توافقنامههاي بعدي دقت بيشتري به عمل آيد، فكر ميكنيد تيم مذاكره كننده ما در مذاكرات ژنو خوب عمل نكرد؟
من نميتوانم بگويم تيم مذاكره كننده خوب عمل نكرد. اما املاي نانوشته غلط ندارد. به هر ترتيب بايد بپذيريم نميتوان به توافقنامه به طور مطلق نگاه كرد. اين توافقنامه گامي نخست براي رسيدن به يك تعهدنامه متقابل براي يك دوره زماني معين است. لذا همانگونه كه ما آب سنگين اراك را مطرح ميكنيم و قدرت مانور خود را بالا ميبريم، آنها هم تحريمهاي جديد را مطرح ميكنند تا قدرت مانور خود را بالا ببرند.
بنابراين ميتوان گفت زيركي و زرنگي برابر زيركي و زرنگي قرار گرفته است. من نميتوانم بگويم تيم مذاكره كننده خيلي خوب عمل نكرد، ميتوان گفت ميشود عاليتر از اين عمل كرد. اما آيا رقيب فاقد تجربه و علم كافي براي محدود كردن بازيگري ماست. بايد بپذيريم رقيب ما هم در اين زمينه زيرك و هوشيار است و ما بايد در يك روند حمايتي جدي با وحدت ملي و تمناي زيركي و هوشياري بيشتر از مذاكرهكنندگان به پيش رويم.
نقش صهيونيسمها را در اعمال تحريمهاي جديد چگونه ارزيابي ميكنيد؟
صهيونيسمها و برخي از دولتهاي عربي به همراه برخي از كشورهاي پيراموني در مقاطع گوناگون تاريخي براي گرفتن امتيازات بيشتر به نفع خود وارد عمل خواهند شد. در راس همه آنها صهيونيست قرار دارد كه اساسا امضاي توافقنامه ژنو را خلاف منافع خود ميداند و بيش از هر بازيگري در دنيا خواهان بر هم زدن توافق ژنو است و به نسبت كشورهاي ديگر هم همينطور.
ما از هماكنون بايد پيشبيني كنيم كه انگليس و آلمان، روسيه و چين نيز در مقاطعي وارد ايجاد يك اختلال عملياتي شوند و آن بزنگاههايي خواهد بود كه هر كدام از اين كشورها از دو بازيگر اصلي ميخواهند امتياز بگيرند. اين دو بازيگر مركزي ايران و ايالات متحده آمريكا هستند و نمونه آن را در ژنو 1 ديديم، فرانسويها پيشدستي كردند تا بتوانند امتيازات موجود جهت رفع تحريمهاي صنايع خودرو را بگيرند. در واقعيت امر همه به دنبال امتيازات خود هستند. در لايههاي گوناگون كاسبان تحريم وجود دارد.
