آنچنان كه قابل پيشبيني بود و از قبل هم صحبتهايي درباره آن شده بود، وزير خارجه روز گذشته در جلسه علني مجلس حضور يافت تا گزارش مذاكرات ژنو و امضاي توافقنامه با 1+5 را براي نمايندگان مردم بيان كند.
مذاكره يعني نميتوانيد همه خواستههاي خود را به دست آوريد
محمدجواد ظريف وظيفه خود و همكارانش در ژنو را كار سختي توصيف كرد و گفت: ميدانستيم كه وارد شدن به مذاكره حتماً با دشواريهاي اساسي روبهرو خواهد بود چراكه مذاكرهكردن به معناي ورود به حوزهاي است كه حتماً نميتوانيد همه خواستههاي خود را به دست آوريد. در ميز مذاكره حداقل دو طرف وجود دارد و هر طرف بايد بتواند از مذاكره با رضايت خارج شود و طبيعي است كه اگر نتوانيد همه خواستههاي خود را از اين طريق به دست آوريد، مورد انتقاد و گاهي حمله قرار ميگيريد. به هر حال شما همان ميزان كه در مذاكره به دست ميآوريد بايد بر سر نكاتي نيز توافق كنيد.
وزير امور خارجه خوش و بشها و شوخيهاي ديپلماتيك را پوششي براي بحثهاي تلخ، تند و چالشي خواند و افزود: همه اينها جزئي از ابزار مذاكره بوده و براي اين است كه در نهايت بتوانيد منافع كشور را حفظ كنيد. ما اين ادعا را نداريم كه امكان اين نبود كه نتيجه بهتر از اين شود.
بخش اعظم مذاكره چرخشهاي خبري است
ظريف به عمليات رواني پس از مذاكره با كمك رسانهها نيز اشاره ميكند و آن را با عنوان «چرخ دادنهاي خبري» بيان ميكند: در مذاكرات بخش كوچكي در اتاق مذاكره اتفاق ميافتد. بخش اعظم، آن چيزي است كه پس از مذاكره اتفاق ميافتد كه اصطلاحاً به آن چرخ دادن خبري ميگويند. به عنوان نمونه زماني كه ما در حال مذاكره بوديم، كاخ سفيد متني را تحت عنوان صفحه واقعيات مذاكرات منتشر كرد و اين در حالي بود كه آنها ميتوانستند اصل متن مذاكرات را منتشر كنند ولي به دليل اينكه ميخواستند چرخش مورد نظر خود را در آن اعمال كنند، اين كار را كردند.
امريكاييها بيخود حرف ميزنند!
وزير امور خارجه اضافه كرد: شفافسازي مواضع از ديگر بخشهاي توافقنامه ژنو است كه اقدام ايران در اين بخش تضمين صلحآميز باقيماندن فعاليت هستهاي و دوم عدم پيگيري سلاح هستهاي است. پيشنهاد اوليه ما اين بود كه صراحتاً به فتواي مقام معظم رهبري در خصوص حرام بودن استفاده از تسهيلات هستهاي اشاره شود و در متن از لفظ حرام بودن استفاده از سلاح هستهاي اشاره شده است.
ظريف با اشاره به متن ماده چهارم NPT ادامه داد: هيچ چيز در اين معاهده نميتواند اعضاي معاهده را از حق ذاتي (غيرقابل انتزاع) يعني حق چسبيده به صاحب حق و غيرقابل جدا شدن براي توسعه و توليد انرژي هستهاي براي مصارف صلحآميز منع نمايد؛ حقي كه قابل جدا شدن از صاحب حق نيست. «اين حق را چه غربيها بشناسند و چه نشناسند وجود دارد. آن چه مهم است، احترام به اجراي حق است، ضمناً به جزئيات اين حق نه در NPT و نه در جاهاي ديگر اشاره نشده است. امريكاييها بيخود حرف ميزنند. من استنادهايم را به محض اينكه آقاي كري آن حرفها را زد در توئيتر ارائه دادم.
برنامه غنيسازي ايران قسمتي از هرگونه راهحل است
ظريف با اشاره به ادامه متن توافقنامه تصريح كرد: در جمله بعدي گفته شده است برنامه غنيسازي ايران قسمتي از هرگونه راهحل است يعني آنهايي كه تمام تلاششان اين بوده كه اين برنامه را به صفر برسانند امروز به عنوان يك راهحل در توافقنامه مورد تأكيد قرار گرفته است. وي با اشاره به بند ديگري از توافقنامه بين ايران و 1+5 ادامه داد: بحث ديگري اعلام ميكند همه تحريمهاي سازمان ملل متحد بدون شرط و همه تحريمهاي دوجانبه و چندجانبه مرتبط با انرژي هستهاي بايد رفع گردد.
ظريف با بيان اينكه حفظ وضعيت موجود بند ديگري در اين توافقنامه است، متذكر شد: طبق اين بند طرفين توافق ميكنند كه در شش ماه آينده اقداماتي كه انجام ميدهند، شرايط را شديدتر از شرايط كنوني نكند. غربيها بايد تلاششان را براي كاهش صدور نفت ايران متوقف كنند يعني شرايط از وضعيت كنوني بدتر نشود. آنها نبايد هيچ قطعنامه جديدي چه در شوراي امنيت، چه توسط اتحاديه اروپا و چه توسط امريكاييها در رابطه با تحريم هستهاي صادر كنند. وي بر همين اساس ادامه داد: غربيها از سوي ديگر قبول ميكنند كه ما غنيسازي پنج درصد را ادامه ميدهيم، اين كاري است كه ما امروز انجام ميدهيم و آنها هم شرايط موجود را ميپذيرند و از سوي ديگر حق تحقيق و توسعه ما را نيز به رسميت ميشناسند.
گفتيم هيچ چيزي را در زمينه كاستن از ظرفيت علميمان نميپذيريم
وزير امور خارجه به وظايف ايران در قبال حفظ شرايط موجود اشاره كرد و افزود: ما متعهد ميشويم در نطنز و فردو از پيشرفت بيشتر خودداري كنيم. اگر دوستان پيشنهادها و طرحهاي قبلي را مطالعه كنند، متوجه ميشوند كه ما در فردو قرار بوده به نحوي لولهكشيهاي آن را تغيير بدهيم كه بازگرداندنش به وضع موجود 9 ماه فرصت لازم داشته است و در شرايط موجود هم فعاليت نطنز و فردو ادامه خواهد داشت اما فردو به جاي 20 درصد پنج درصد توليد ميكند.
ظريف با بيان اينكه ما متعهد ميشويم كه فعاليت خود را افزايش ندهيم و آنها نيز به دنبال افزايش تحريمها نباشند، خاطر نشان كرد: ما به راحتي ميتوانستيم بگوييم ايران ظرفيتش را افزايش نميدهد اما اصرار داشتيم جزئيات را بگوييم چراكه آنها ميتوانستند مدعي شوند كه توليد 5/3 درصد در نطنز افزايش ظرفيت است اما اگر در طول اين مدت هفت تن توليد ما به 5/7 تن رسيد به معناي افزايش توليد نيست و ما در اراك متعهد ميشويم سوخت جديد توليد نكنيم، دستگاه جديد نيز نصب ننماييم اما ساخت و ساز در اراك ادامه پيدا خواهد كرد.
وي در ادامه با بيان اينكه توسعه و تحقيق غنيسازي در وضعيت كنوني حفظ ميشود، گفت: صراحتاً متذكر شديم كه هيچ چيز را در زمينه كاستن از ظرفيت علميمان نميپذيريم زيرا تحقيق و توسعه تحتنظر آژانس ادامه پيدا ميكند.
برنامهاي براي تأسيس محلهاي جديد غنيسازي نداشتيم
وزير امور خارجه با بيان اينكه ما در شش ماه آينده از تأسيس محلهاي جديد غنيسازي نيز امتناع ميكنيم، يادآور شد: اما واقعيت اين است كه دولت برنامهاي نيز براي اين اقدام نداشت.
ظريف به اقدام بعدي ايران در رابطه با عدم بازفرآوري و ساخت تأسيسات بازفرآوري اشاره كرد و افزود: بازفرآوري يعني ما بخواهيم از پسماندها پلوتونيم استخراج نماييم اما اساساً جمهوري اسلامي برنامهاي براي بازفرآوري ندارد. در بخش كاهش نيز ما فقط يك كار انجام ميدهيم و آن اين است كه 20 درصد توليد نميكنيم.
وزير امور خارجه با بيان اينكه ما نيمي از اورانيوم 20 درصد را تبديل به اكسيد ميكنيم كه در حال حاضر نيز اين كار انجام ميشود يعني از روزي كه ما كارمان را شروع كردهايم حدود 480 كيلو اورانيوم 20 درصد توليد شده كه تاكنون بيش از نيمي از آن تبديل به اكسيد شده است. 200 كيلوي ديگري كه باقي مانده قرار است 100 كيلو تبديل به اكسيد و 100 كيلوي ديگر به 5/3 درصد تبديل شود.
قرار نيست سانتريفيوژ جديدي توليد كنيم
ظريف با بيان اينكه ما قرار نيست سانتريفيوژ جديدي توليد كنيم، گفت: ما متعهد شديم توليد سانتريفيوژ جديد را به تعدادي كه براي جايگزيني سانتريفيوژهاي خراب نياز داريم، محدود نماييم. اين اقدام در حالي است كه در شرايط عادي نيز وقتي ما قصد نداريم سانتريفيوژ جديد نصب كنيم، توليد سانتريفيوژهاي خود را به سانتريفيوژهايي كه نياز داريم، محدود ميكنيم.
ظريف همچنين با اشاره به بازديدهاي بازرسان آژانس هستهاي خاطرنشان كرد: در حال حاضر هفتهاي دو يا سه بار از نيروگاههايي مثل نيروگاه نطنز بازديد ميشود. ما در قراردادمان اين اقدامات شفافيتساز را نوشتهايم كه بعداً چيزي به آنها اضافه نشود.
امتيازاتي كه به ايران داده شد
وزير امور خارجه با اشاره به امتيازات ايران در مذاكرات اذعان داشت: پس از مذاكرات آنها چند تعليق تحريم دارند كه اولين مورد آن تعليق تحريمهاي اتحاديه اروپا و امريكا بر بيمه نفتي ايران است. تا پيش از اين پالايشگاهي كه نفت را تصفيه ميكند بيمه نميشد اما روز گذشته شنيدم كه ممنوعيت بيمه برداشته شده و در اين راستا يكي از تعليق تحريمها رقم خورده است.
وي افزود: تعليق تحريمهاي اتحاديه اروپا و امريكا بر صادرات پتروشيمي و خدمات مرتبط از ديگر امتيازاتي است كه ايران در مذاكرات گرفته است. اين مسئله چيزي است كه در پنج شش ماه 6ميليارد دلار براي دولت و بخش خصوصي دارد كه يك ميليارد آن دولتي و 5 ميليارد سهم بخش خصوصي است.
ظريف ادامه داد: در اين راستا بخش خدمات مرتبط مهم است چراكه براي اينكه پول به ايران برسد، ديگر لازم نيست هشت تا 30 درصد سهم دلالي پرداخت شود و در اين راه نكته مهم اين است كه راههاي دلالي بسته شده است.
وي با اشاره به امتياز ديگر ايران در مذاكرات خاطر نشان كرد: تعليق تحريمهاي امريكا و اتحاديه اروپا بر طلا و فلزات و خدمات مرتبط از ديگر امتيازات مذاكرات است. اين تحريمها تماماً غيرقانوني و نامشروع است، لذا اينكه ميگوييم تحريمها را بردارند به اين معنا نيست كه ما تحريمها را قبول داريم و اين مسائل را به صورت علني به آنها گفتيم. بنده به صورت واضح و علني در مقابل آنها ايستادم و گفتم ارجاع پرونده به شوراي امنيت و تحريمها غيرقانوني است و نظام جمهوري اسلامي ايران به هيچ وجه تحريمها را قبول ندارد.
بر سر زمان گام نهايي دعواي اساسي داريم!
ظريف با بيان اينكه تعليق تحريمهاي امريكا بر صنعت خودرو و عرضه و نصب خدمات هواپيمايي ايران نيز ايجاد شده است، ادامه داد: درباره اينكه از آزاد شدن داراييهاي ايران سؤال ميشود، بايد بگويم بنده هيچ جا نگفتهام كه دارايي ايران آزاد ميشود. چيزي كه ما گفتيم بازگشت بدون محدوديت قسمت قابل توجهي از فروش نفت ايران از طريق حساب رسمي بانك مركزي است. ما توافق كرديم كه مذاكرات يك سال ادامه پيدا كند و پس از آن وارد گام نهايي شويم. تأكيد ما اين بود كه زمان گام نهايي به صورت دقيق مشخص شود كه حالا بر سر آن دعواي اساسي داريم.
وي افزود: در گام نهايي طرف مقابل قبول كرده كه تمام تحريمها عليه ايران برداشته شود و دسترسي به منابع مالي غنيسازي و همكاري هستهاي با ايران آزاد شود. در نتيجه اينكه در پايان گام نهايي وضعيت ايران مثل استراليا، ژاپن و آلمان خواهد شد.
بارها به رسانههاي غربي اعلام كردم ما به شما اعتماد نداريم
با پايان سخنان وزير خارجه، برخي نمايندگان مجلس سخناني در باب توافقنامه داشتند و وزير نيز توضيحاتي مجدد ارائه داد. ظريف گفت: نكاتي كه حضرات محترم نمايندگان مطرح كردند، مورد توجه ما هم است و بنده بارها در رسانههاي غربي اعلام كردم كه در جلسه مذاكره و در حضور شش وزير به صراحت گفتم ما و نه هيئت مذاكرهكننده و نه مردم و نه مقام معظم رهبري به شما اعتماد نداريم. در همه مصاحبهها گفتم غرب بايد اعتماد مردم ايران را جلب كند و برخي از اقدامات به جاي جلب اعتماد موجب عدم اعتماد است. اين موضع صريح ماست. ما اعتماد نداريم. بياعتمادي ما در بسياري از موارد افزوده شده است و نگراني آنها بايد اين باشد كه چگونه اعتماد مردم ايران را جلب كنند.
تحريمهاي امريكا كاغذپارهاي بيش نيست
ظريف گفت: نكته دوم اين است كه همانطور كه قبلاً گفتهايم و مقام معظم رهبري نيز بر آن تأكيد كردهاند، مذاكرات ما صرفاً در حوزه هستهاي است و در هيچ مورد ديگر مذاكره نكردهايم. ما مذاكره ديگري با امريكا نداريم. دوستاني كه از قول خانم شرمن و آقاي كروكر لاطائلات آنها را تكرار ميكنند، بدانند ما راجع به تروريست و حقوق بشر با آنها بحثي نداريم. من به شما بگويم امريكا 35 سال است كه عليه ايران تحريم دارد، آنچه باعث شده تحريمها به ما فشار بياورد و ملت ما با مقاومتش ابزاري در اختيار ما قرار داد كه در مقابل امريكاييها بايستيم، همين تحريمهاي هستهاي بود كه از سوي شوراي امنيت باز شده است. زماني كه تحريمهاي شوراي امنيت فرو بريزد، تمام تحريمهاي ديگر امريكا كاغذپارهاي بيشتر نخواهد بود.
چارچوب و ساختار فناوري هستهاي
بايد كاملاً حفظ شود
علي لاريجاني رئيس مجلس شوراي اسلامي پس از اتمام سخنراني محمدجواد ظريف وزير امور خارجه و نمايندگان ملت، در سخنان كوتاهي اظهار داشت: آقاي ظريف توضيحات مبسوطي بيان كرد كه نشان ميدهد هيئت مذاكرهكننده، ابعاد مختلف و پيچيدگي كار را در نظر گرفته است. فكر ميكنم گفتوگويي كه امروز در مجلس انجام شد، هم لازم بود و هم مجلس بايد به دليل اهميت موضوع هستهاي، آن را پيگيري كند.
لاريجاني يادآور شد: يك مسئله مهم مورد توجه همه نمايندگان مجلس است و آن اينكه هيئت مذاكرهكننده بايد تلاش كند ساختار فناوري صلحآميز هستهاي جمهوري اسلامي ايران حفظ شود. بايد در تحقيق و توسعه ابعاد اين كار حفظ شود و نبايد محدود شود و دانش هستهاي هم نبايد در اين زمينه دچار محدوديت شود، اين موضوع اگر مورد توجه قرار گيرد، بايد به هيئت مذاكرهكننده قدرت مانور براي حل موضوع داده شود.
