پس از چهار روز مذاكره فشرده و سخت در ژنو، سرانجام كشورهاي 1+5 حق غنيسازي در ايران را كه سالها مورد مخالفت برخي قدرتهاي جهاني به رهبري امريكا بود، به رسميت شناختند و به توافقات اوليه در زمينه برنامه هستهاي ايران دست پيدا كردند. براي بررسي جزئيات بيشتر با دكتر فواد ايزدي استاد روابط بينالملل به گفتوگو نشستيم.
با توجه به توافقات اوليه آيا دادهها و ستاندههاي توافق با هم تناسب دارند؟
بحث هستهاي بحث پيچيدهاي است و اين توافق به عنوان گام اول ميتواند در كوتاه مدت براي ايران مناسب باشد، زيرا كاهش بخشي از تحريمها ميتواند در مدت كوتاه تا حدودي مشكلات را كاهش دهد، اما اگر در درازمدت اين توافقات ادامه پيدا كند، به ضرر ايران خواهد بود و قدم آخر رفع تحريمهاي نفتي و بانكي است، در غير اين صورت اين تفاهمنامه مضر خواهد بود، چراكه در اين شرايط برنامه هستهاي شش ماه به تعويق ميافتد كه در اين مدت اهرمهاي ما بلااستفاده خواهد ماند، زيرا با توجه به اينكه ايران به غنيسازي 20 درصدي در چند سال گذشته دست پيدا كرده است كاهش غنيسازي در درازمدت ميتواند به ضرر ايران باشد و بايد منتظر گام نهايي توافق در شش ماه آينده باشيم تا بتوانيم به غنيسازي بيشتر ادامه دهيم.
با توجه به اينكه بخشهاي خاصي از تحريمها قرار است برداشته شود، آيا كاهش اين تحريمها ميتواند بر كاهش كل تحريمها نيز اثر داشته باشد؟
برداشتن تحريمهاي موردنظر بر اساس ميزان پول محدود است و در حوزههاي خاصي انجام ميگيرد و كاهش تحريمها در همين حد نميتواند به نفع ايران باشد، زيرا بيشتر تحريمها مربوط به نفت است و عدم صدور نفت ميتواند بر اقتصاد ايران صدمه بزند و ضرر ناشي از كاهش صادرات نفت را همچنان بايد مانند دو سال گذشته متحمل شويم، اما اگر در آينده به توافقات نهايي دست پيدا كنيم ميتوانيم تحريمهاي ديگر را نيز كاهش دهيم و اين امر با اعتمادسازي بين ايران و گروه 1+5 و ديپلماسي قوي ميتواند عملي شود.
چرا امريكا در برداشتن تحريمهاي خود عليه ايران اقدامي صورت نداده است؟
با توجه به اينكه كاهش تحريمها بيشتر در حوزههاي مالي است و بيشتر بازگشت پولهاي مسدود شده ايران از كشورهاي شرق آسيا را در بر دارد و چون اين پولهاي مسدود شده مربوط به چند سال گذشته و در ارتباط با برنامه هستهاي ايران است به ايران بازگردانده خواهد شد، اما پولهاي مسدود شده ايران در بانكهاي امريكايي مربوط به گذشته است و به همين خاطر امريكا در بازگرداندن اين پولها به ايران هيچ تعهدي را نپذيرفته است.
اثر اين توافق بر روي مناسبات خاورميانهاي ايران چيست؟
با توجه به اينكه رژيم صهيونيستي به عنوان دشمن درجه يك ايران از توافق به دست آمده در ژنو نگران است و در هفتههاي گذشته مقامات اين كشور با استفاده از ابزار ديپلماسي به دنبال تعليق فعاليتهاي هستهاي ايران بودند، پيروزي ايران در اين مذاكرات و ادامه غنيسازي ميتواند بر سياست خارجي ايران در منطقه تاثير مثبتي داشته باشد و حتي در نشستهاي بينالمللي درباره تحولات منطقه به خصوص نشستهاي مربوط به سوريه كه قرار است در ژنو انجام شود از حضور ايران استفاده شود. ادامه غنيسازي و پيروزي در ژنو ميتواند جايگاه منطقهاي ايران را در خاورميانه افزايش دهد، زيرا بعد از گذشت چند سال ايران به توافق مثبتي با گروه 1+5 دست پيدا كرده است.
سهم تيمهاي مذاكره كننده قبلي در مذاكرات چگونه است؟
از آنجا كه تمام تيمهاي هستهاي ايران در مذاكرات قبلي از زمان آقاي روحاني، سپس لاريجاني، جليلي و اكنون نيز آقاي ظريف تمام تلاشهاي خود را براي ادامه غنيسازي در ايران انجام دادهاند و بر حق ايران در غنيسازي تأكيد داشتند و در مقابل زياده خواهي غربيها كوتاه نيامدند و مقاومت كردند و پيروزي فعلي نتيجه كار و تلاش تمام تيمهاي هستهاي است كه از همان ابتدا براي دسترسي به انرژي هستهاي فعال بودند. چون كشورهاي غربي در طول دهه گذشته انواع تحريمها را عليه ايران اعمال كردند و به اين نتيجه رسيدند كه تحريمها عليه ايران كارايي ندارد و حتي جان كري وزير خارجه امريكا نيز به اين نكته اشاره كرد كه تحريمها عليه ايران كارساز نبوده است و تنها گزينه نظامي ميتواند ايران را از دستيابي به انرژي هستهاي باز دارد. اما مقاومت ملت ايران در برابر تحريمها و زيادهخواهيهاي غرب نشان داد كه مردم طرفدار انقلاب و رهبري هستند و حتي گزينه نظامي نيز نميتواند عليه ايران كارساز باشد و در نهايت تصميم به توافق در مذاكرات گرفتند و پيروزي فعلي تيم هستهاي نتيجه تجارب و مقاومتهاي افراد قبلي است كه هيچ گونه امتيازي را به غربيها نداده بودند. چه بسا اگر اولين تيم مذاكرهكننده هستهاي و شخص آقاي روحاني به عنوان مذاكرهكننده ارشد در آن روز مقاومت نكرده بودند، امروز اصلاً حقي وجود نداشت كه بر روي آن مذاكره صورت گيرد.
