يك مقام بلندپايه اسرائيلي از روز يكشنبه، تلآويو را به قصد اتاوا ترك كرده تا يك كمپين بينالمللي براي جلوگيري از اخلال در تحريمهاي ايران راه بيندازد. همزمان، نخستوزير رژيم صهيونيستي سكوت چهار روزه خود را شكسته و به جامعه بينالمللي هشدار ميدهد كه رژيم تحريمهاي ايران در حال فروپاشي است. فضاي غالب اين است كه مقامهاي اسرائيلي با كاخ سفيد بر سر مذاكراتي كه امريكا در ژنو شروع كرده دچار چالش شدهاند. آسوشيتدپرس ديروز مهر تأييد روي اين تحليل زد و نوشت كه به نظر ميرسد شكافي بين اسرائيل و نزديكترين متحدش يعني امريكا به وجود آمده است. با اين حال، برخي ناظران هشدار ميدهند كه كاخ سفيد چندان از لحني كه تل آويو در پيش گرفته، ناراضي نيست.
به گزارش «جوان»، «يووال اشتينيتز» وزير امور استراتژيك اسرائيل كه روز جمعه با سايمون گس نماينده انگليس در مذاكرات 1+5 ملاقات كرد، روز دوشنبه در كانادا با نخست وزير و وزير امور خارجه اين كشور ملاقات كرد و بعد آن هم براي گفت و گو با مقامهاي امريكايي به واشنگتن خواهد رفت. به نوشته روزنامه گلوباند ميل، هدف وزير اسرائيلي از ديدار با «استفان هارپر» و «جان بيرد» آن است كه كانادا را با مواضع تلآويو در مورد برنامه هستهاي ايران همراه كرده و بدين ترتيب اتاوا و تل آويو به صورت مشترك بر امريكا فشار بياورند تا از لغو تحريمهاي ايران خودداري كند. همزمان، بنيامين نتانياهو نخست وزير رژيم صهيونيستي براي دومين بار بعد از مذاكرات ژنو موضعگيري كرد و در گفتوگو با شبكه تلويزيوني امريكايي انبيسي گفت: «من فكر ميكنم فشارها بر ايران بايد حفظ شود و حتي افزايش يابد تا ايران مجبور به توقف برنامههاي هستهاي خود شود. من فكر ميكنم كه هر توافق جزئي در نهايت ميتواند از لغو تحريمها سردربياورد.» وي افزود: «تعداد بسياري از كشورها وجود دارند كه منتظر يك علامت هستند، فقط منتظر يك علامت تا خودشان را از شر اين تحريمها رها كنند و من فكر نميكنم كه شما بخواهيد كاري را در نيمه راه رها كنيد. » وي همچنين در نشست كابينه رژيم صهيونيستي گفت: «هرگونه توافق جزيي با ايران، تهديدي است كه ميتواند سامانه تحريمهاي بينالمللي عليه ايران را در آستانه فروپاشي قرار ميدهد. » مجموع اين موضعگيريها باعث شده كه برخي منابع از اختلاف بين رويكرد امريكا و اسرائيل بر سر ايران سخن بگويند. آسوشيتدپرس گزارش كرده كه با وجود هشدارهاي نتانياهو، نشانههاي روزافزوني حاكي از اينكه هرگونه توافق بينالمللي با ايران درخواستهاي وي را عملي نخواهد كرد، ديده ميشود. روزنامه يديعوت آحارونوت هم نوشته كه احتمال يك «انفجار» بين نتانياهو و باراك اوباما، رئيسجمهور امريكا غيرقابل اجتناب است. به نوشته اين روزنامه، مقامات حلقه داخلي نخست وزير نگران اين هستند كه رئيسجمهور امريكا حتي پيش از به پايان رسيدن مذاكرات براي لغو تحريمها عليه ايران آماده باشد.»
نحوه برخورد با ايران طي روزهاي گذشته، نمايندگان جمهوري خواه كنگره را هم رو در روي كاخ سفيد قرار داده است و در حالي كه روزنامه نيويورك تايمز از بررسي رفع انسداد برخي داراييهاي ايران در واشنگتن خبر داده، اين نمايندگان در فكر نهايي كردن تصويب لايحه تحريمي جديدي هستند كه هدفش « به صفر رساندن» صادرات نفت ايران در سال 2015 است. سناتور «جان مك كين» در سخناني در انديشكده بروكينگز ضمن انتقاداز استراتژي خاورميانهاي دولت امريكا براي كاستن از حضور در خاورميانه گفت: « تصور اين بوده است كه ما به ايران اجازه نميدهيم به توانمندي هستهاي دست پيدا كند. از اين رو اگر امريكا چنين سيگنال دهد كه مايل يا قادر نيست به تعهدات خود عمل كند، اين پيام با صداي بلند و فراتر از منطقه خاورميانه شنيده خواهد شد. »
وراي خوشبيني
در وراي اين اختلافات، برخي تحليلگران هشدار ميدهند كه دولت اوباما با وجود حركت به سمت كاهش مشكلات با ايران، چندان هم از نقش منفي تل آويو و كنگره در قبال مذاكرات ژنو ناراضي نيست. روزنامه نيويورك تايمز چند روز قبل از مذاكرات ژنو در گزارشي با عنوان «كنگره ميتواند نقش پليس بد را بازي كند» نوشته بود: «با مطرح شدن يك قانون سفت و سخت عليه ايران در سنا بعد از تصويب آن در مجلس نمايندگان در ماه جولاي، نمايندگان كنگره ميتوانند يك كار انجام دهند و آن اينكه فشارها را عليه ايران تشديد و به ايجاد يك توافق كمك كنند. » همين تحليل روز 17 اكتبر به فاصله كمي از مذاكرات ژنو در روزنامه كريستين ساينس مانيتور تكرار شد. اين روز نامه اين سؤال را پيش كشيد: « آيا كنگره «بد» توافق با ايران را تأييد ميكند؟»
حالا بعد از سفر چند روز قبل نماينده انگليس و گفتوگوي تلفني وندي شرمن نماينده امريكا در 1+5 با مقامهاي اسرائيلي، اين ظن و گمان تقويت شده كه اسرائيليها نيز در حال ايفاي نقشي مشابه كنگره هستند. اين موضوع به خصوص بعد از گفتوگوي تلفني شرمن با وزير امور استراتژيك رژيم صهيونيستي تقويت شده است. برخي اين فرض را مطرح ميكنند كه او در اين گفت و گوي تلفني جملهاي شبيه به اين گفته باشد: « ما به دنبال توافق هستيم، شما هم نقش خودتان را ايفا كنيد» چيزي كه بيشتر اين فرض را تقويت ميكند اين است كه شرمن طي روزهاي اخير، خود نيز در حال ايفاي نقش «پليس بد» است. اليوت انگل، عضو عالي رتبه كميته امور خارجه مجلس نمايندگان امريكا در گفت و گو با فارين پاليسي ميگويد: «(وندي) شرمن به من گفت كه به نظر ميرسد ايرانيان در مذاكرات هستهاي اخير در ژنو جدي بودند، ولي هشدار داد كه جزئيات اهميت زيادي دارند و تأكيد كرد كه مذاكرهكنندگان امريكا در تلاش براي مذاكره و تلاش براي پايان دادن به برنامه هستهاي تسليحاتي ايران چشمهايشان را باز نگه خواهند داشت. يكي از دستياران كنگره هم گفته كه اطمينان شرمن، نگرانيها درباره اينكه كاخ سفيد ممكن است به زودي رژيم تحريمها عليه ايران را كاهش دهد، برطرف كرد. به گفته او، شرمن هرگونه نگراني درباره اينكه دولت امريكا قصد دارد به طور يكجانبه تحريمها را لغو كند را برطرف كرد. وي با صراحت ميگويد«: تازماني كه شاهد پيشرفت قابل راستيآزمايي نباشيم، تحريمها در جاي خود باقي خواهند ماند. »
در تحليلهاي روزهاي گذشته در مطبوعات امريكا كاربرد عبارت «پليس بد» براي اسرائيل به چشم نميخورد، ولي پيش از اين، مطبوعات بارها امكان ايفاي چنين نقشي را از طرف تل آيو منتفي ندانستهاند. شوراي روابط خارجي امريكا در تحليلي كه حدود دو هفته قبل از مذاكرات منتشر كرد، اين احتمال را منتفي ندانسته و به قلم اليوت آبرامز نوشته: «آيا اسرائيل همان پليس بد در مقابل ايران است؟»
عراقچي:جزئيات قبلاً هم منتشر نميشد
مذاكره كننده ارشد جمهوري اسلامي ايران ديروز يك بار ديگر از محرمانه ماندن مذاكرات دفاع كرد و گفت: تاكنون جزئيات هيچ كدام از مذاكرات گذشته نيز منتشر نشده است، بلكه همواره كليات و طرحهاي مذاكره مطرح ميشد و پس از آنكه معلوم ميشد مذاكره مذكور به نتيجه نخواهد رسيد، كلياتي درباره آن انتشار مييافت. به گزارش مهر، سيد عباس عراقچي معاون امور حقوقي و بينالمللي وزارت امور خارجه در مصاحبه با العالم با اشاره به امكان رسيدن به جمعبندي در مذاكرات ايران و 1+5 طي شش ماه تا يك سال در صورت ادامه جديت در مذاكرات آتي، تأكيد كرد كه بايد سند مكتوبي بين ايران و شش كشور براي روشن كردن كل مسير امضا شود. عراقچي در پاسخ به اين سؤال كه «آيا در دور آينده مذاكرات در ژنو، احتمال دستيابي به توافقي مكتوب درباره نقشه راه ايران وجود دارد» تصريح كرد: حتماً بايد اين طور باشد. ما نهايتاً بايد به سند مكتوبي برسيم كه بين شش كشور و ايران امضا شود و بر اساس يك سند مكتوب كه در آن كل مسير روشن است، پيش برويم. وي لازمه يك مذاكره جدي را عدم انتشار جزئيات آن قبل از دستيابي به توافق دانست و خاطرنشان كرد: مذاكرات ايران با كشورهاي 1+5 و رسيدن به توافق در اين زمينه دشمناني دارد كه در صدر آنها رژيم صهيونيستي است. عراقچي همچنين درباره تحريمها گفت: « گام اول شامل اقداماتي خواهد بود كه طرفين به منظور ايجاد فضاي اعتماد انجام خواهند داد. اينكه اين گامها چه خواهد بود، هنوز توافق حاصل نشده است. آنها پيشنهاداتي دادهاند و ما نيز پيشنهاداتي مطرح كردهايم. مسلماً هر دو طرف بايد اعتمادسازي كنند و اگر ما اقداماتي انجام ميدهيم و اعتماد آنها جلب ميشود، اقداماتي وجود دارد كه آنها بايد به منظور اعتمادسازي انجام دهند تا اعتماد ما جلب شود كه يكي از اين اقدامات، رفع تحريمها خواهد بود و اين اقدام از گام اول تا گام آخر بايد صورت گيرد. تحريمها بايد در همه گامها مدنظر باشد تا گام آخر كه ديگر همه تحريمها برداشته خواهد شد.
