در شرايطي كه بسياري از بانكها به دليل مشكلات مالي در حال ورشكستگي و عقبماندگي بودند و هنوز هم اين خطر به دليل سياستهاي پولي نادرست و فرار سرمايهها بر سر بسياري از بانكها سايه انداخته است، تعدادي از مؤسسات مالي و اعتباري كه اكنون در قالب مؤسسات اعتباري فعاليت ميكنند به لحاظ تأمين منابع و تجهيز منابع از تعدادي از بانكها جلو زدهاند.
به گزارش «جوان» بانكها در دو سال گذشته بدترين شرايط خود را سپري كردهاند. منابع بسياري از بانكهاي دولتي در جهت مسكن مهر يا پرداخت وامهاي خرد سفارشي و تكليفي هدر رفته و حتي بازگشتي هم نداشتهاند! وامهايي كه شبيه بلاعوض شدهاند كه تنها با يك معرفينامه بايد پرداخت ميشدند. منابع بانكهايي هم كه دولت در آنها سهم دار است، زياد تعريفي نداشته و ندارد؛ منابع بانكهايي چون ملت، تجارت در جهتهاي مختلف چون ارز مسافرتي و پروژههاي عمراني نيمهكاره صرف شده است.
در دو سال گذشته بانكها به زحمت توانستند سود مناسبي به سهامداران خود بپردازند. در بهترين شرايط 10 تا 30 تومان سود به هر سهم پرداختند كه با تورم 40 درصدي سود چشمگيري براي سهامداران به ارمغان نياورده است. اين شرايط به دليل سيطره دولت و بانك مركزي بر اين بانكها از طرق اجباري و تهديد و تشويق رخ داده است. برداشت شبانه از خزانه بانكها و خالي كردن خزانه به دليل اعطاي وامهاي با نرخ سود كمتر از تورم در كنار گرم شدن بازارهاي غير متشكل پولي شبكه بانكي را اكنون در وضعيت بحراني و خطر قرار داده است. اما در حالي كه بانكها به شدت با مشكلات مالي دست و پنجه نرم ميكنند، تعدادي از مؤسسات مالي و اعتباري هستند كه به دليل قرار نگرفتن در چارچوب مقررات بانك مركزي و دولت به خوبي در فضاي فعلي كشور رشد كرده و منابع خود را تجهيز كردهاند.
مؤسسات اعتباري فقط وجه اوليهاي به بانك مركزي توديع كردهاند و هنوز اساسنامه آنها همچنان تعاوني اعتبار است. همين وضعيت به كمك اين مؤسسات آمده و در حالي كه بانكها با خطر تهديد و جريمه سنگين براي پرداخت سود بالاتر از نرخ مصوب بانك مركزي هستند، اين مؤسسات از رودخانه پولي كه اكنون به خاطر كسادي بازار دلار و سكه و مسكن پرآبتر هم شده حسابي ماهي گرفتهاند.
چنانكه مدير عامل مؤسسه اعتباري كوثر در تشريح وضعيت فعلي اين مؤسسه گفته است: «اين مؤسسه اگرچه نهالي نوپاست اما راه 20 ساله بسياري از مؤسسات را طي دوسال اخير پيموده است به طوري كه در حال حاضر از شش بانك كشور گذر كرده و شرايط مطلوبتري نسبت به آنها در سيستم بانكي كشور در اختيار داريم.» اين وضعيت براي اكثر مؤسسات مالي و اعتباري ديگر هم صادق است. به عنوان مثال منابع يكي از اين مؤسسات به حدود دو هزار ميليارد تومان بالغ ميشود كه رقم قابل توجهي است. سختگيريهاي بيمورد بانك مركزي و عدم يكپارچهسازي شبكه بانكي، تعيين تكليف نشدن مؤسسات اعتباري و باز بودن دست مؤسسات در پرداخت سود و تسهيلات راحتتر براي مردم سبب شده كه مردم نيز به سمت اين مؤسسات گرايش پيدا كنند.
اكنون مؤسساتي چون آرمان، نور، ثامن، ثامن الحجج، كوثر و عسكريه در رقابت با بانكها براي جذب منابع هستند. با شرايط فعلي گويا اين مؤسسات گوي سبقت را از بانكها ربوده و توانستهاند با آسانسازي و پرداخت سود مناسبتر منابع مالي خوبي جمع كنند.
