در نشست سرپرست سازمان فضايي كشورمان با رئيس دفتر فضايي سازمان ملل متحد كه روز گذشته و در آخرين روز هفته جهاني هوافضا برگزار شد، چگونگي خلق شغلهاي جذاب براي نخبگان در حوزه فضايي و افزايش سهم دانش و فناوري فضا در توليد ناخالص داخلي بررسي شد. اين در حالي است كه جزئيات اين برنامهها در سند جامع توسعه هوافضاي كشور آمده و بنا به گفته سرپرست سازمان فضايي برنامه سازمان فضايي در اين زمينه با تغييرات سياسي كشور تغيير نميكند.
دستيابي به دانش و فناوري راهبردي هوافضا در شرايط كنوني جهان به عنوان يك ضرورت و نه يك انتخاب براي كشورها و ملتها مطرح است. اين دانش و فناوري كه در حال حاضر در اختيار معدود كشورهاي جهان از جمله كشورمان است و فعاليت در اين زمينه در محدوده توليد نرم افزارها و سخت افزارها را تنها 10 كشور جهان در دستور كار دارند، از آن جهت اهميت دارد كه به دنبال پيشرفت در آن ميتوان ادعا كرد كه در ساير علوم روز دنيا مانند متالورژي، علوم رايانه و الكترونيك نيز دست برتر با كشور پيشران است.
كارشناسان معتقدند، پيشرفت همهجانبه كشور و توسعه پايدار آن بدون گام نهادن در عرصه فناوريهاي برتر مانند هوافضا، فناوري اطلاعات، زيستفناوري و... ميسر نخواهد بود. در اين مسير، فناوري هوافضا داراي دو شاخص ويژه است. از يك سو اين فناوري ميتواند موتور محرك ساير فناوريها بوده و باعث رشد همهجانبه در بسياري از فناوريها شود و از سوي ديگر دستيابي به دانش و فناوري نوين هوافضا از مظاهر اقتدار كشورها به شمار ميرود. در واقع، هوافضا يك رشته راهبردي و نشانه پيشرفت در همه كشورهاي جهان است. علاوه بر اين بودجههاي كلان نظامي و غيرنظامي كه صرف اين رشته ميشود، زمينههاي پيشرفت و جهش در ديگر رشتههاي دانش و مهندسي را فراهم ساخته است.
سهم توليد ناخالص ملي از هوافضا
كشور ما نيز هر چند در عرصههاي بينالمللي تحت تأثير مشكلات تحميلي است، اما بيش از آنچه انتظار ميرفت همگام با سرعت جهاني در اين دانش و دستيابي به فناوري مرتبط با آن پيشرفت كرده است. نقطه عطف اين پيشرفتها و سياستگذاريهاي پشتيبان براي پيشرفت در اين حوزه علم و فناوري، تدوين و تصويب سند جامع توسعه هوافضاي كشور در سال 91 در شوراي عالي انقلاب فرهنگي است.
در اين سند رشد سريع مخابرات ماهوارهاي، پيشبيني چندين برابر شدن بازار درخواست مشاهده زمين تا سال ۲۰۲۰، تخمين بازار بيش از 3 هزار ميليارد دلاري هواپيماهاي تجاري در 20 سال آينده و حجم عظيم و رو به رشد خدمات هوانوردي كه حاكي از رشد قريب به ۵۰ درصدي صنعت هوايي از حيث نسبت درآمد در كيلومتر، در فاصله سالهاي ۲۰۰۰ تا ۲۰۱۰ بوده است، مؤيد اهميت راهبردي موضوع در عرصههاي گوناگون اقتصادي، سياسي و بينالمللي است. علاوه بر آن، دانشبنيان بودن بخش بزرگي از فعاليتهاي اين بخش و ارزيابي بازار كار حدود يك ميليون نفري آن در منطقه در سال ۲۰۰۹، اهميت اقتصادي آن را دوچندان كرده است.
تحريمها بهترين راه براي بروز خلاقيت و نوآوري در ايران
نقش اين بخش در ارتقاي اقتدار و امنيت ملي، پيشراني علم و فناوري در ديگر زمينهها و منافع حاصل از سرريز فناوريهاي توسعه يافته يا بوميسازي شده به ديگر بخشها نيز از جمله ديگر عواملي هستند كه هوافضا را، در سطح جهاني، به يك بخش راهبردي تبديل كرده است. علاوه بر آن در كشور ما، دستاوردهاي اخير به ويژه طراحي، ساخت و پرتاب ماهوارهها و طراحي و ساخت انواع هواپيماها و ديگر هواگردها سبب افزايش عزت و خودباوري ملي شده و تراز جمهوري اسلامي ايران را در چشم ناظران جهاني ارتقا بخشيده است.
به طوري كه مزلان عثمان، رئيس دفتر ماوراي جو سازمان ملل متحد در حاشيه بازديد خود از اماكن فضايي كشورمان، با جمع بندي از حضور خود در جمهوري اسلامي ايران گفت: ايران ميتواند در بسياري از زمينههاي فناوري و به ويژه در حوزههايي كه دانشگاه در آن درگير است، پيشرو باشد. وي همچنين با اشاره به چگونگي طراحي، ساخت و تست تجهيزات اندازهگيري و تستهاي اجزاي ماهواره در دانشگاه صنعتي اميركبير گفت: توليد تجهيزات مورد نياز حوزه فضايي ميتواند در دانشگاههاي ساير كشورهاي در حال توسعه دنبال شود. وي اظهار داشت: توليد تجهيزات مورد نياز در داخل مراكز تحقيقاتي موجب افزايش خلاقيت و نوآوري ميشود؛ اگر شما امكان خريد امكانات مورد نياز را داشتيد هيچگاه بروز خلاقيت و نوآوري را در دانشگاههاي خود نداشتيد. وي با تأكيد بر تبادل تجربيات درحوزه فناوري فضايي اظهار داشت: مسئله تبادل فناوري مسئلهاي مهم براي كشورهاي در حال توسعه است به ويژه اينكه كشورهاي توسعه يافته به محض شنيدن تبادل و انتقال فناوري ميان كشور خود و كشورهاي در حال توسعه بلافاصله يك ديوار بلند ميكشند. وي همچنين از حضور فعال ايران در عرصه استفاده صلح آميز از فناوري فضايي خبر داد.
رئيس دفتر فضايي سازمان ملل درباره عضويت و حضور فعال ايران در كميته استفاده صلح آميز از فناوري فضايي افزود: ايران عضو فعال حقوق فضا و مديريت بلاياي طبيعي است و يكي از كشورهاي فعال در اين پروژه محسوب ميشود به همين دليل سازمان ملل متحد يكي از دفاتر خود را در حوزه مديريت بلاياي طبيعي در ايران راهاندازي كرده است. مزلان عثمان در ادامه خاطرنشان كرد: ايران در زمينه زيرساختهاي فضايي و فعاليتهاي صلح آميز در حوزه فضا مشاركت خوبي داشته است و ساخت ماهواره پرتابگر آمادگي استفاده صلحآميز از فضا نشان ميدهد كه اين كشور مشكلي در اين عرصه نداشته است.
اعزام فضانورد ايراني در 10 سال آينده
اكبر تركان، سرپرست سازمان فضايي ايران نيز پس از نشست با رئيس دفتر فضايي سازمان ملل متحد در جمع خبرنگاران گفت: در ديدار با خانم عثمان، محور تبادلنظر ما اين بود كه چگونه ميتوانيم در حوزه فضايي شغلهاي جذاب براي نخبگان خلق كنيم و سهم فضا را در توليد ناخالص داخلي بالا ببريم. ما در زمينه حوزه فضايي بيشترين فارغالتحصيل نخبه را داريم كه نگهداري و حفظ اين نخبگان تنها در گرو ايجاد شغل براي آنها است. وي همچنين درباره روند پيشروي ماهواره دانشگاه اميركبير گفت: اين ماهواره ظرف يك ماه آينده آماده ميشود و تلاش ما بر اين بوده كه اصلاحات و قابليتهاي جديدي را نسبت به ماهوارههاي گذشته روي آن انجام دهيم. علاوه بر اين سرپرست سازمان فضايي ايران از پرتاب ماهواره تدبير ظرف يك ماه آينده خبر داد و گفت: اين ماهواره قابليتهاي جديدي در عرصه فناوري فضايي به همراه خواهد داشت.
وي اظهار داشت: اين ماهواره قابليتهاي جديدي در عرصه فناوري فضايي به همراه خواهد داشت كه بخشي از آن توسط دانشگاه علم و صنعت و با پرتابگر ايراني به فضا پرتاب ميشود. اين ماهواره نسل جديدي از ماهوارههاي فضايي خواهد بود و در اين راستا سطح فناوري كشور را يك گام بالاتر ميبرد. سرپرست سازمان فضايي ايران درباره اعزام انسان به فضا نيز گفت: اين برنامه 10 ساله است و برنامه سازمان فضايي در اين زمينه با تغييرات سياسي كشور تغيير نميكند.
وي اظهار داشت: در اين زمينه نيز آزمايشهاي زيادي روي موجودات زنده، پرتاب كاوشگر زيستي در حال انجام است و طبق زمانبندي اين پروژه نيز اجرايي ميشود.
